Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Arayan mevlâsını da bulur belâsını da.
Bu sözde iki anlam vardır: belâsını aramak: kavgaya sebep olacak olay çıkartmak. Bir de, bir doğruyu, bir gerçeği aramak ve sonunda bulmak. Bu söz, daha çok ikinci anlamda söylenir.
“Koşan elbet varır, düşen kalkar Kara taştan su damla damla akar Birikir, sonra bir gümüş göl olur Arayan hakkı en sonunda bulur.” (Tevfik Fikret)
Köprüyü geçinceye kadar ayıya dayı derler.
Kimi insanlar, işlerinin hatırı için iş yaptırdıkları kimseye gereğinden çok gönül okşayıcı davranışlarda bulunurlar.
Doğruluk minarede kalmış, onun da içi eğri.
Doğruluk önemli bir erdemdir. Ne var ki, buna uyan insanların sayısı azdır anlamında söylenir.
Aç bırakma hırsız edersin, çok söyleme arsız (yüzsüz) edersin.
Bak: “Çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin.”
Su testisi su yolunda kırılır.
Bir işe başlayanın, o işte büyük zararlara da uğrayabileceğini düşündüğünü anlatır.
“Su deştiği su yolunda kırılır. / Koç yiğidin körü kavga meydanı.” (Salburcuoğlu)
Hasta olmayan sağlığın kadrini bilmez.
Sağlıklı olmanın insan için ne mutlu bir yaşantı olduğunu hastalık geçirenler çok iyi bilirler.
Ar dünyası değil, kâr dünyası.
İnsan, namusuna dokunmaması şartıyla her işi yapmalıdır.
Arık ata kuyruğu da yüktür.
Zayıf insanın kendisine de bir yaran yoktur.
İyiliğe iyilik olsaydı, koca öküze bıçak olmazdı.
Gözlemler göstermektedir ki çok kez iyiliğe iyilikle cevap verilmemektedir.
“Ki olsa iyiliğe iyilik muhakkak Cihanda öküze olmazdı bıçak.” (Güuahi)
Gönül bir sırça saraydır, kırılsa yapılmaz.
İnsan çoğunlukla duygusal bir varlıktır; içlidir, incedir, duyguludur. İncinmeye, kırılmaya gelmez. Çünkü düzelmesi, bağışlaması güçtür.
“Gönül derler buna sırçadan ince, / Kırma, bu gördüğün şişe değildir, / Açar çiçeğini bahar gelince, / Vurma bu gördüğün meşe değildir.” (Haşan Ali Yücel) / “Dağlarda duman olur Denizde seyran olur Gönül ferman dinlemez Dünyası zindan olur.” (Halk Türküsü)

Pages