Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Başı kalabalık
Yanında çok kimselerin olması.
Hır çıkarmak (k)
Kavga, gürültü etmek.
Başından büyük işlere girişmek
Gücünün üstünde işleri yapmak istemek.
Burnundan yakalamak
inkâr edemeyeceği bir durumda yakalamak.
Bir pire için yorgan yakmak
Küçük bir şeyden çok rahatsız olmak.
Kendine yontmak
Her işte önce kendini düşünüp pay ayırmak istemek.
Yem borusu
Bir istekte sabırsızlık gösteren birini oyalamak için yapılan hareket. (*)
Osmanlı İmparatorluğu devrinde, Arabistan’a, denizden asker gönderilirken, asker ve hayvan yiyecekleri gelişigüzel verilmiş. Bu yüzden gemide kıtlık başgöstermiş. Bu duruma alışık olan askerler aldırmıyor, ama hayvanlar pek huysuzlanıyorlarmış. Bundan hayli rahatsız olan bir subay, bir kurnazlık düşünmüş : Normal günlerde yem zamanı çalınan yem borusunu çaldırmaya başlamış. Buna alışık olan hayvanlar, yem verileceğini sanarak birden sakinleşmişler. Bir istekte sabırsızlık gösteren birini oyalamak için yapılan hareket ya da söz için “yem borusu” deyimi kullanılır. Kapıların açılıp kapanmasını sağlayan menteşeye “zıvana” denir. ıZvana sözcüğü Türkçeye Farsçadan geçmiştir. Kapı, zıvanadan çıktığı zaman ayakta duramaz, devrilir. Kapının zıvanadan çıktığında ayakta dura- mayışına benzetilerek, bir kimseyi sinirlendirip aşın davranış göstermesine şebep olma halinde “zıvanadan çıkarma” deyimi kullanılır.
Yâr olmamak
İşe yaramamak.
Deli dolu
ölçüsüz davranan.
Aman vermemek
Acımamak, göz açtırmamak, kıymak.

Pages