Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Dirlik düzenlik
İyi geçim anlamında.
Elini kolunu bağlamak
Bir kimseyi iş yapamayacak duruma sokmak.
Paşa gibi yaşamak
Bolluk içinde yaşamak.
Bize de mi lo lo
Kandırmak isteyen birine, kandıramayacağını anlatmak için söylenir. (*)
Bile bile yalan söyleyen, kandırmak isteyen birine; yalanlanmn farkında olduğumuzu, bizi kandıramayacağını anlatmak için “bize de mi lo lo!..” deriz. Adamın biri, hakaret ettiği bir kimse tarafından mahkemeye verildiği için üzgündür. Mahkeme ya ceza verirse?.. Bunu gören bir “akıl hocası* yanına sokularak: “Sen” der, “mahkemede sorulan sorulara hiç cevap verme. Israr ederlerse, “lo, lo, lo!” de.. Seni dilsiz sanırlar, o zaman cezadan da, yargılanmaktan da kurtulursun. Yalnız bunun için bir sarı liranı’alırım.” Adam -bu aklı beğenir, lirayı vereceğine söz vererek mahkemeye gider. Yargıcın her sözüne, “lo, lo, lo!” diyerek cevap verir ve “beraat” eder. Sevinerek evine dönerken, akıl hocası yolunu keser : “Ver bakalım bizim lirayı!” der. Adam, mahkemedeki dilsiz oyununu ustasına da tekrar ederek: “Lo, lo, lo!” deyince, akıl hocası şaşırarak kızar, bağırır: “Ulan” der, “ulan be adam, bize de mi lo, lo!”
Ateş etmek
Silâh atmak.
Arap saçma dönmek
Karmakarışık olmak.
Rüzgâr gelecek delikleri tıkamak
Tehlikeyi önceden önlemek.
Ağzının suyu akmak
Çok imrenmek.
Ölü fiyatına
Çok ucuz
Hoşafın yağı kesilmek
Söyleyecek söz bulamayacak bir durumun kabullenilmesinde söylenir. (*)
Yeniçerilere yemekte bazen hoşaf da verilirmiş. Çokluk hoşaf, daha önce pişen bir yağlı yemekten boşalan kazanda yapılırmış. Bu yüzden tabaklara dağıtılan hoşafların yüzü tama- miyle yağla kaplı olurmuş. Bu halin yıllarca devam etmesi yeniçerileri duruma alıştırmış. Günün birinde yemek işlerine bakacak yeni bir subay gelir. Subay, temizlik konusunda çok titizdir. Hoşafın bulaşık kazanda pişmesine engel olur. Artık hoşaf yağsızdır. Bunu gören yeniçeriler: “Hoşafın yağı kesildi artık” derler. Bu sözü daha önce hoşafın yağlı olmaması hakkında isteklerine aldırmayan aşçıbaşıyı kızdırmak için sık sık söylerler. Bununla aşçıbaşının mutfakta artık hükmü kalmadığım anlatmak isterler. Bugün de bir kimsenin kuvvetten düştüğü, bir durumu kabullenmek zorunda kaldığı sıradaki halini anlatmak için kullanmaktayız.

Pages