Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Polim yapmak (k)
Gösteriş yapmak.
Ayağını kesmek
Bir yere gitmez olmak.
Deve kini
Geçmeyen büyük kin.
Altından girip üstünden çıkmak
Bir serveti çabuk bitirmek.
Deliğe tıkmak (k)
Hapse tıkmak.
Kel başa şimşir tarak
Çok küçük ihtiyaçları dururken büyüklerini temin etmeye çalışanlar için söylenir.
Bize de mi lo lo
Kandırmak isteyen birine, kandıramayacağını anlatmak için söylenir. (*)
Bile bile yalan söyleyen, kandırmak isteyen birine; yalanlanmn farkında olduğumuzu, bizi kandıramayacağını anlatmak için “bize de mi lo lo!..” deriz. Adamın biri, hakaret ettiği bir kimse tarafından mahkemeye verildiği için üzgündür. Mahkeme ya ceza verirse?.. Bunu gören bir “akıl hocası* yanına sokularak: “Sen” der, “mahkemede sorulan sorulara hiç cevap verme. Israr ederlerse, “lo, lo, lo!” de.. Seni dilsiz sanırlar, o zaman cezadan da, yargılanmaktan da kurtulursun. Yalnız bunun için bir sarı liranı’alırım.” Adam -bu aklı beğenir, lirayı vereceğine söz vererek mahkemeye gider. Yargıcın her sözüne, “lo, lo, lo!” diyerek cevap verir ve “beraat” eder. Sevinerek evine dönerken, akıl hocası yolunu keser : “Ver bakalım bizim lirayı!” der. Adam, mahkemedeki dilsiz oyununu ustasına da tekrar ederek: “Lo, lo, lo!” deyince, akıl hocası şaşırarak kızar, bağırır: “Ulan” der, “ulan be adam, bize de mi lo, lo!”
Çukurunu kazmak
Birinin felâketini hazırlamak.
İş ayağa düşmek
İşin birtakım yetkisizlere kalması.
Mürekkep yalamak
Okumuş-yazmış olmak, bu yolda dirsek çürütmek. (*)
“Mürekkep yalamak”, “dirsek çürütmek” deyimleri, hayatının önemli bir kısmını öğretimde geçiren; bilgi yolunda, bilim yolunda ömür tüketen kimseler için söylenir. Eskiden mürekkep içinde bezir isi bulunurmuş. Yazı yazarken yapılan bir yanlışlık ancak yalamakla silinebilirmiş. Yine eskiden okuma - yazma bilenler pek az olduğundan, birşeyler yazabilecek kadar bilgisi olanlar elüstünde tutulurmuş. Bunların mürekkep yalamaları bile bir üstünlük sayılırmış. Bugün “mürekkep yalamak” deyimi pek yaygındır. Her fırsatta söylenir.

Pages