Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Burnunun ucunu görmemek
Çok sarhoş olanlar için söylenir.
Kanına susamak
Öldürmeyi aklına koymak.
Ar yılı değil, kâr yılı
Yalnız çıkarlarını ön plâna alanlar için söylenir.
Balık baştan kokar
Bir toplulukta baş olan kimsenin olumsuz davranışları görüldüğünde söylenir. (*)
Bir toplulukta baş olan kimsenin davranışları o topluluğu etkileyeceği için, olumsuz davranışı görüldüğünde “balık baştan kokar” denir. Eskiden, paşalardan biri, vekilharcıyla pazara alışverişe çıkar. Paşa, bir kenarda arabasında otururken vekilharç eve gerekli şeyleri almaya başlar. Bir ara vekilharcın, bir balıkçıdan aldığı balıklan koklayıp koklayıp yere bıraktığı paşanın dikkatini çeker: -Ne yapıyorsun öyle?” diye sorar. Vekilharç: -Bozuk olup olmadığını anlamak için koklu- vurum der “İyi ama der paşa, “benim bildiğim balık, baştan kokar, oysa sen kuyruğundan kokluyorsun” Vekilharç : “Her birinin ayrı ayrı bozuk olduğunu biliyorum. Ama, hangisinin daha az bozulmuş olduğunu anlamak için kokunun kuyruğa kadar gelip gelmediğini anlamaya çalışıyorum” cevabını verir.
Elinden geleni arkasına komamak
Elinden ne gelirse yapmak.
Dayak atmak
Dövmek.
Çingene çalar kürt oynar
Bir yerin karışıklığım anlatır. (*)
Bir karışıklığı, düzensizliği anlatmak için, “çingene çalar, kürt oynar” derler. Tanzimat devrinde “Çingene” lâkabıyla tanınmış Hüsam Efendi, İstanbul belediye başkanı (Şehremini), Kürt Ahmet Efendi de muhasebecidir. O günlerde, esprileriyle, hazır cevaplığıyla tanınmış Keçeci Zade Fuat Paşa’mn hazır bulunduğu bir toplantıda, şundan bundan konuşulurken, konu İstanbul belediyesine geçer. Belediyede (şehremanetinde) ne var, ne yok sorusu üzerine Fuat Paşa: “Ne olacak,” der, “Çingene çalar, Kürt oynar.”
Ağzından lokmasını almak
Aptal yerine koymak.
Eli kalem tutmak
Okuyup yazmak.
Oyun oynamak
Birini aldatmak.

Pages