Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Taş arabası (k)
Aptal, sersem.
Efendim nerede, ben nerede
Söylenenleri ters anlayanlar için söylenir.
Gölgesinden korkmak
Çok korkak olmak.
Ağzında bakla ıslanmamak
Sır saklamamak, boşboğazlık etmek.
Yerin dibine geçmek
Çok utanmak,
Diş bilemek
Öç almak için fırsat kollamak. (*)
Tarihin ilk çağlarında Türkler, çağdaş uluslardan daha uygardılar. Yeni yeni buluşlarıyla onlardan çok ilerde idiler. Söylentiye göre diş fırçasını ilk bulan yine Türklerdi. Uzun saplı ilkel bir araçla dişlerini temizlerlerdi. Türklerle Çinliler arasında yapılan ilk savaş yıllarında çarpışmalar daha çok gündüzleri olurmuş. Geceleri her iki taraf da çadırlarına çekilirlermiş. Sabahlan erkenden çadırlarından çıkan Türkler, yakında bulunan bir çay kıyısına iner, yıkanırlarmış. Bu arada kendi elleriyle yaptıkları diş fırçalarıyla dişlerini fırçalamayı unutmazlarmış. Bir gün karşı tarafın askerlerinden birkaçının çaya su almaya geldiklerinde, Türk askerlerinin dişlerine birşeyler sürdüklerini, dişlerini biler gribi durumlar takındıklarını görürler. Daha diş fırçasının ne olduğunu bilmeyen karşı tarafın askerleri bu durum karşısında şaşıp kalarak, testilerini doldurmadan soluğu çadırlarında alırlar : “Koşun” derler. “Türkler, şimdi gelip hepimizi yiyecekler! Oturmuş dişlerini biliyorlar!..” Bu kara haber üzerine düşman bozguna uğrar. Türkler, bir zafer, Türk dili de bir deyim kazanmış olur. “Diş bilemek.”
Balık kavağa çıkınca
Hiçbir zaman olmayacak şeyler için söylenir.
Anasını ağlatmak
Çok üzüntü vermek.
Gözden sürmeyi çekmek
Aşırı beceriklilik. Usta hırsızlık. (*)
Bazı kimselerin becerikliliğini ya da bir şeyi kimseye sezdirmeden ustaca aşırmalarını anlatmak için “gözden sürmeyi çeker” derler. Eskiden tersanelerimizde gemi yapmak için çok sayıda kereste bulundurulurdu. Bunlar cins cins, göz göz istif edilirdi. Gözlerde cins cins, sırı sıra duran bu kerestelere “sürme” denirdi. Tersanelerin çok iyi korunmasına karşın usta hırsızların gözlerden sürmeyi çekerek aşırmaları sık sık görülürdü. İyi bir bekleme, koruma, bu yaman hırsızlar için yeter bir tedbir değildi.
Kulağı kirişte olmak
Dikkatli olmak.

Pages