Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ağaca (taşa) çıkan keçinin dala bakan (ağaca çıkan) oğlağı olur.
Anne ve babanın çocuk üzerindeki etkisini anlatır.
Herkes ektiğini biçer.
İnsan, topluma yaptığı hizmet ölçüsünde karşılık görmelidir. Hizmeti geçemeyen insanın toplumdan bir şeyler beklemesi gereksizdir. / “Ne ekersen onu biçersin”, “Her ne doğrarsan aşına, o çıkar kaşığına”, “Çanağa ne doğrarsan kaşığına o çıkar” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Serkeş öküz (son) soluğu kasap dükkânında alır.
Dik başlı olanlar, davranışlarını çok fena öderler.
Er olan ekmeğini taştan çıkarır.
Çalışmaktan yılmayan, becerikli kimselerin aç kalmayacaklarını anlatır.
“Taştan çıkarır ekmeğini erkek olanlar.” (Asaf)
Gülü seven dikenine katlanır.
Kötü bir durumla karşı karşıya iken üzülmemek gerekir. Çünkü kötü durumun yerine bir iyisinin doğabileceği, olağandır. Ayrıca, iyi ve güzele kavuşmak için kimi sıkıntılara katlanmak gerekir.
“Şimdi de tutturmuş seninki / Başımı sokacak ev isterim diye Tutgunsun, vereceksin ister istemez Gülü seven katlanır dikenine.” (Rıfat Ilgaz)
Aç doymam, tok acıkmam sanır.
Aç, bir gün doyabileceğini pek düşünemez. Tok da hep böyle kalacağını, durumda bir değişiklik olmayacağını sanır.
Çay geçerken at değiştirilmez.
Bak: “Irmaktan geçerken at değiştirilmez.”
Çocuğa iş buyuran ardından kendi gider.
Bir işi yapamayacak, beceremeyecek kimseye o işi vermemek gerek.
At ölür, itlere bayram olur.
Önemli kayıp, kimi küçük, fırsat düşkünü kimselerin işine yarar.
Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı (hakkı) vardır.
Birinden küçük de olsa bir iyilik görüldüğünde unutmamayı öğütler. “İyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir” sözü bu yargıyı doğrulamaktadır.
“Bir kahvenin vardır kırk yıl hürmeti İyiler unutmaz insaniyeti.” (Merdümi)

Pages