Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Gönülden gönüle yol vardır.
Kimi insanlar arasında birbirinden habersiz bir sevgi bağının bulunduğunu anlatır. / “Kalp kalbe karşıdır”, “Kalpten kalbe yol vardır” ata- sözleriyle eşanlamlıdır.
“Tut atalar sözün kalbi selim ol Gönülden gönüle yol var demişler.” (Levni)
Aza kanaat etmeyen çoğu hiç bulamaz.
“Büyük” olan, “çok” olan şeylerin “az”lardan meydana geldiğini unutmamak gerekir. Azı küçümseyenin çoğu elde etmesi kolay değildir. “Aza demişler nereye, çoğun / yanına demiş” sözü, varlıklı kimselerin, küçük kazançları küçümsemediğini anlatır.
“Herşeyirı çokluğu azından olur Aza kanaat et her an demişler.” (Mir’ati)
Baba ekmeği zindan ekmeği, koca ekmeği meydan ekmeği.
Kadın, baba evinde rahat edemez, kocasıyla birlikteyken kendini çok özgür görür.
Cami ne kadar büyük olsa, imam gene bildiğini okur.
Kimi insanların bildiklerinden şaşmadıklarını anlatır.
Tırnağın varsa başım kaşı.
Başkalarından pek fayda gelmediğini, insanın önce kendini düşünmesi gerektiğini savunan bir sözdür.
“Tırnağın var ise başını kaşı Kardeşten kardeşe fayda yok imiş.” (Karacaoğlan)
Gönül kocamaz.
İnsanlar bedence yaşlansa da, ruhça yaşlanmaz. Arzular tükenmez.
“Vücut kocar amma, gönül kocamaz Güzel seven âşık ihtiyar olmaz.” (Rahmi) / “Kelleden umulan dalaz bir beyin Gönül umduğuna küser demişler.” (Talibi)
Her gönülde bir arslan yatar.
Bak: “Her yiğidin gönlünde bir arslan yatar.”
Eşeğe (katma) cilve yap demişler, çifte (tekme) atmış.
/ Kimi insanlar, şaka yapmayı, sevgisini göstermeyi bilmezler, ya gülünç duruma düşerler yada karşısındakini kırarlar. İnceliklerine dikkat etmek gerekir.
Saksağan danayı (karga mandayı) babası hayrına bitlemez.
Bak: “Karga mandayı (saksağan danayı) babası hayrına bitlemez.
Elin ağzı torba değil ki (çekip) büzesin.
Olumsuz bir davranışta bulunmaya gör, çevredekiler sözünü etmeden duramazlar, anlamında kullanılır.

Pages