Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ala keçi her vakit püsküllü oğlak doğurmaz.
Her işten mutlaka iyi sonuç alınmaz.
Düşenin dostu olmaz.
Bu sözde “düşmek” iki anlama gelir. Biri, herhangi bir nedenle eski itibarını, güvenirliğini yitirme; İkincisi daha çok ahlâk yönünden toplumca kabul edilmeyen davranışlar gösterme halidir. İnsanlar genellikle başarılı olanlar, doğru ve dürüst davrananlarla ilgi ve dost- / luk kurmak isterler. Bu yüzden bu iki vasıf ortadan kalkınca, ilgi ve dostluk da ya zayıflamakta ya da tümüyle silinmektedir. Bu söz bir de insanın vefasızlığını, yani insan sevgisindeki süreksizliği anlatır. Kişinin basit, bencil ve küçük hesaplarla sevgisinden geçmemesini öğütler.
'“Unutma ki dostu olmaz düşenin İptida dost alır yakan demişler.” (Mir''ati) / “Nezaret eyledim tıflı cahile Köydeki yarenlik çıkdı nafile / Sefinem vurunca taşlı sahile Yarandan bir küçük selâm görmedim. (Rıza Tevfık)'
Koyunun bulunmadığı yerde keçiye Abdurrahman Çelebi derler.
Değerli kimselerin bulunmadığı yerlerde değerli kişiler aranır, bulunanlara değerli kişiymiş gibi ilgi gösterilir.
“Koyunların bulunmadığı yerde Keçiye Çelebi Abdurrahman demişler.” (Refiki)
Domuzdan toklu doğmaz.
Kötü insanın iyi çocuğu olmaz genellikle.
Gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta belli olur.
Gençlik, insanın en çok çalışacak, topluma faydalar sağlayacak, hayattan en çok tat alacak bir çağıdır. Ne var ki bu gerçek ancak yaşlandıktan sonra anlaşılabilmektedir.
Ayı sevdiği yavrusunu hırpalar.
Bak: Tabak sevdiği deriyi yerden yere çalar.
Köşe taşı köşeye yakışır.
Toplumda herkesin bir yeri vardır. Bir mimarın sağlık memurluğu, bir mühendisin çöpçülük yapması doğru değildir.
“Köşe taşı yine köşeye konur. / Su aktığı yere ulur revane.” (Mengûşi)
Öpülecek el ısırılmaz.
Saygı değer kişilere saygısız davranılmaz.
Adam adamdır, olmasa da pulu; eşek eşektir, olmasa da çulu.
İnsanı değerli kılan para değildir, değersiz insanı değerli yapan para olmadığı gibi.
Adamın iyisi alışverişte belli olur.
Para, insanın duygu ve düşüncelerini, davranışlarını, ahlâk anlayışını tartan, ortaya çıkaran iyi bir ölçektir. / Adamın iyisi iş başında belli olur. / İş, insanın kişiliğini meydana çıkarır: çalışkan mıdır, tembel mi; bencil midir: dürüst müdür; çıkarlarını başkasının çıkarlarıyla bir tutuyor mu; kendisi az çalışıp başkalarını çok çalıştırıyor mu, işini seviyor mu? İş, bütün bunlara cevap verir.
“Âyinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz Şahsın görünür riitbe-i aklı eserinde.” (Ziya Paşa)

Pages