Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Akçesi ucuz olanın kendisi kıymetli olur.
Bak: “Parası ucuz olanın kendisi kıymetli olur.”
Cahile söz anlatmak, deveye hendek atlatmaktan güçtür.
Evreni, dünyayı, hayatı tanıtacak kısa bilgileri bile öğrenememiş bir kimseyle konuşmak, anlaşmak güçtür. “Ben diyorum bayram haftası, sen diyorsun mangal tahtası” sözü, “kazı koz anlamak”, “elifi görse mertek sanmak” deyimleri bilgisiz, okumamış kimselerle anlaşmanın zorluğunu anlatır. Cahil insanın dünyası dardır, sınırlıdır. Görgüsü kıttır. İnanışları boş inançlara dayanır. Bilimsel düşünemez. Böylesi kimselerle anlaşmak güçtür.
İyi dost kara günde belli olur.
Bak: Dostluk kara günde belli olur.
Her ağaçtan kaşık olmaz.
Bak: “Her ağacın meyvesi olmaz.”
Rüzgâra tüküren kendi yüzüne tükürür.
Kimi doğal güçlere zayıf bir güçle karşı koyan kötü sonuçlar alır.
Söz var dağa çıkarır, söz var dağdan indirir.
Bak: “Söz var iş bitirir, söz var baş yitirir.”
Sel gider kum kalır.
Geçici olduğu bilinen bir durumu, geçmeyecekmiş gibi kabul edip sonra hayal kırıklığına uğramamak gerek. Geçici olanla kalıcı olanı birbirinden ayırmayı bilmelidir.
Yerdeki yüze basılmaz.
Kötü davranışları yüzünden eski itibarını yitiren, düşmüş kimselere karşı kötü davranmamalıdır, anlamında söylenir.
“Meseldir yerdeki yüze basılmaz.” (Hav ay i) / “Yerin kulağı var sanma ki duymaz.” (Vasıf)
Adamın yere bakanından, suyun sessiz (yavaş) akanından kork.
Su hızlı akmazsa mikrop tutabilir. Kendine güvenen ve gönül rahatlığı içinde olan bir insanın her davranışında bir rahatlık vardır. Ancak, yüreğinde kötü düşünceler besleyen yada suç işleyen kimseler kaçamaklı davranırlar. Karşısındakinin gözlerine rahat bakamazlar, rahat konuşamazlar. Gülüşleri bile rahat değildir.
Yağ yiyen köpek tüyünden bellidir.
Emek vermeden kazanç sağlayan kişi, aşırı harcamalarla kendini ele verir.

Pages