Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ağustosta beyni kanayanın zemheride kazam kaynar.
Zamanında çalışan sıkıntıya düşmez. / “Yazın başı pişenin kışın aşı pişer” atasözüyle eşanlamlıdır.
Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar.
Bu söz toplumdaki bir çelişkiyi ortaya koyar; bir yandan insanların doğru olmaları istenirken, bir yandan da doğru söyleyenlerin kimi çevrelerce sevimsiz olduklarını anlatır.
“Doğru söz acıdır derler, darılma Her çarlıya anam diye sarılma.” (Merdümi) / “Doğru söyleyene delidir derler Kimi deli kimi velidir derler.” (Sümmanl)
Her şeyin yenisi dostun eskisi.
Yıllarca tanınmış, denenmiş, bir çeşit dostluk sınavı vermiş eski dostluğun günden güne kuvvet ve değer kazandığını, önemini anlatır.
“Eskidikçe artar dostluğun kıymeti Hiç bir zaman eski dost düşman olmaz.” (Merdumi)
Davacısı kadı olanın yardımcısı Allah olsun.
İnsanları yargılayan kimse çok doğru, çıkar gözetmeyen biri olmalıdır.
“Dedim davacım kim dedi ki kadı Dedim uçalım-mı, dedi ki yok yok.” (Ruhsatı) / “Çağrılmadık yere ayağın atma Davetle varanın yeri dar olmaz.” (Bedri)
Doğrunun yardımcısı Allah’tır.
Günlük yaşamında, işinde doğru olan kimseyi herkes sever.
Aç ayı oynamaz.
İnsan yaşamının ilk şartı, en doğal ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. En gerekli, en doğal ihtiyacı sağlanmayan bir insandan herhangi bir iş beklenmez. Ayrıca böyle bir insanın her zaman güleryüzlü, neşeli olması mümkün değildir. / “Aç at yol almaz, aç it av almaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
Gammaz olmasa tilki pazarda gezer.
Gizli yollardan çıkar sağlayan kimse, korkmasa daha beterini açık yollardan yapar.
Her kuşun eti yenmez.
Zor karşısında boyun eğecek kişiler vardır. Ama zorbalığa karşı çıkabilecek çok kimsenin bulunduğu da bir gerçektir.
“Doğra derviş isen keşkül uzatma Her güzelin, hoşafından pay olmaz.” (Celâli)
Yalancının mumu yatsıya kadar yanar.
Yalancıların herkesi uzun süre aldatamayacaklarını anlatır.
Davetsiz gelen döşeksiz oturur.
Bir eve, bir yere çağrılmadan gelen kimselere değer verilmediğini anlatır. / “Çağrılan yere erinme, çağrılmayan yere görünme” ata- sözüyle eşanlamlıdır.

Pages