Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ecel geldi cihana, başağrısı bahane.
“Ölümlerde bir sebep aranır, oysa ölecek kişinin alnına ne zaman öleceği önceden yazılmıştır” inancını anlatır.
“Sıtmadan, frengiden, veremden Bıktık tavuk gibi ölmekten Çoktan çıktı başağrısı Ecele bahane olmaktan.” (Rıfat Ilgaz)
Karga yavrusuna bakmış, “benim pak evlâdım” demiş.
Anne ve babaların, yavrularını olduğundan daha güzel gördüğünü anlatır. / “Kirpi, benim yavrumdan yumuşak yavru var mı, dermiş”, “Kuzguna yavrusu güzel görünür” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Geçmişe mazi (yenmişe kuzu).
Geçmişle övünmek, geçmişle yetinmek boşunadır. Önemli olan bugün ve yarındır.
Deveci ile görüşen kapısını büyük açar (açmalı).
Yüksek seviyede iş yapan yada görünmek isteyenlerin, ona göre davranmaları, bu durumun gereklerini yerine getirmelerini anlatır.
Olmaz olmaz deme, olmaz olmaz.
Çağımız, birçok konuda “olmaz”ı, “olur” yapmıştır. Olmaz diyerek kestirip atmamak, sonuna dek mücadele etmek gerekir.
Düşman karınca ise de hor bakma.
Düşmanı küçümsemenin doğru olmadığını anlatır.
“Hasmın karıncaysa sakın hor görme Bilinir mi kimde ne var demişler.” (Mevci)
Şap ile şeker bir değil.
Birbirine benzediği halde özünde çok ayn olan şeylerin bulunduğu anlatılır.
Aç ile dost olayım diyen peşin kamını doyursun.
Yoksulla ilişki kuran kimse, önceden onun yoksulluğunu, bu nedenle doğacak sakıncaları bilmelidir.
Irmak kenarına çeşme yapılmaz.
Gereksiz iş yapmanın, boşuna çaba harcamanın faydasızlığını, emeğin daha gerekli yerde kullanılmasını anlatır.
Açtırma kutuyu, söyletme kötüyü.
Hakkında kötü şeyler bilinen kimseye gözdağı vermek, onu korkutmak için söylenir.

Pages