Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar.
Bu söz toplumdaki bir çelişkiyi ortaya koyar; bir yandan insanların doğru olmaları istenirken, bir yandan da doğru söyleyenlerin kimi çevrelerce sevimsiz olduklarını anlatır.
“Doğru söz acıdır derler, darılma Her çarlıya anam diye sarılma.” (Merdümi) / “Doğru söyleyene delidir derler Kimi deli kimi velidir derler.” (Sümmanl)
Şeytanla kabak ekenin kabak başına patlar.
Her an insana kötülük edebilecek bir kimseyle ortak iş yapan büyük zarar görür. / “Şeytanla ortak buğday eken, samanını alır” atasözüyle eşanlamlıdır.
Merdiven ayak ayak (basamak basamak) çıkılır.
Her şey zamanı, yeri ve sırası geldikçe yapılır. Bunlara uymayanlar büyük zarar görürler.
El atına binen çabuk (tez) iner.
Başkasının olan bir şeyin sonunda alınacağını, en sağlam yolun sahip olmak gerektiğini anlatır.
Irmak kenarına çeşme yapılmaz.
Gereksiz iş yapmanın, boşuna çaba harcamanın faydasızlığını, emeğin daha gerekli yerde kullanılmasını anlatır.
Adam kıymetini adam bilir.
Bak: “İnsan kıymetini insan bilir.”
Kaza geliyorum demez.
Kazanın nerede, ne zaman olacağı önceden bilinemez.
Akacak kan damarda durmaz.
Kimi olayların kaçınılmaz olduğu, bu yüzden önceden hazır olmak, ona göre davranmak, doğal karşılamak gerektiğini anlatan bir sözdür.
Adam ahbabından bellidir.
Dostluklar, arkadaşlıklar karşılıklı anlaşmayla kurulur ve yürür. İyi bir insan kötü biriyle dost olamaz, olsa bile uzun süremez.
Ne verirsen elinle, o gider seninle.
însanın yaşamı boyunca yaptığı iyilik, öldükten sonra da söylenir.

Pages