Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

'Gelin atta, buyruk Hak''ta.'
Bak: “Gelini ata bindirmişler, ‘ya nasip’ demiş.”
Kalıp kıyafetle adam adam olmaz.
Giyiniş, beden sağlığı ve güzelliği insanı yüceltecek derecede önemli değildir. Kimi erdemler, olumlu davranışlar, topluma yararlı çalışmalar ancak kişiyi adam eder. “Eşeğin kulağını kesmekle küheylan olmaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Atlas çul giydirsen katır katırdır Şekli benzese de küheylan olmaz.” (Merdümi)
Gemisini kurtaran kaptan.
Güç bir duruma düşünce her çareye başvurarak kendisini kurtaranlar için söylenir.
“Fırtınalı günde azim havada Gemisini kurtaran kaptan demişler.” (Refiki) / “El için kendini ateşe atma Gemisini kurtaran kaptan demişler.” (Mir’ati)
Beylik fırın has çıkarır.
Devletin yaptığı iş temiz ve sağlamdır.
Ergene (bekâra) kan boşaması kolaydır.
Sorumlu olmayan birinin davranışlarının, sorumsuzca olabileceğini; bir işin içinde olmayanların, o işi önemsemediklerini anlatır.
Bin merak, bir borç ödemez.
Bak: Bin tasa, bir borç ödemez.
Hırsıza kilit (kapı baca) olmaz.
Bir insan kötülük yapmak istiyorsa engel olunamaz.
Akara kokara bakma, çuvala girene bak.
İyi kötü demeyip durmadan kazanmak gerek.
Açık ağız aç kalmaz.
Hakkını arayan, çalışan kimse aç kalmaz.
El için kuyu kazan, evvelâ kendi düşer.
Başkasına kötülük düşünen, düşündüğü kötülükten önce kendi zarar görür.
“Nazlı yârin başında Yeşil oyalı yaşmak İyi gelmedi sana Ellere kuyu kazmak.” (Halk Türküsü) / “Halkı düşürmeğe kuyu kazarsan İlden önce düşer kazan demişler.” (Lütfi)

Pages