Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Kanatsız kuş uçmaz.
Birtakım gerçekleri değiştirmek imkânsızdır. Bir işi yapmak için gerekli olanı sağlamalıdır.
“Kanatsız kuş uçmaz, hülyayı bırak Baş gövdesiz olmaz ister el ayak.” (Salburcuoğlu) / “Fursat düşürürsen alma intikam Kan hile şu ile yunur demişler.” (Mevci)
Rençber kırk yılda, tüccar kırk günde.
Emekçinin, emeğinin karşılığını alamadığı oysa aracıların kısa zamanda çok kazandıkları anlatılır.
Gece işi kör işi.
Karanlıkta yapılan iş istenilen gibi olmaz.
Eşeğini sağlam bağla, sonra komşunu hırsız tutma.
İşini sağlam tut.
El için kuyu kazan, evvelâ kendi düşer.
Başkasına kötülük düşünen, düşündüğü kötülükten önce kendi zarar görür.
“Nazlı yârin başında Yeşil oyalı yaşmak İyi gelmedi sana Ellere kuyu kazmak.” (Halk Türküsü) / “Halkı düşürmeğe kuyu kazarsan İlden önce düşer kazan demişler.” (Lütfi)
Akara kokara bakma, çuvala girene bak.
İyi kötü demeyip durmadan kazanmak gerek.
Söz yaş deriye benzer, nereye çekersen oraya gider.
Söz genellikle çok anlamlıdır. Seçerek ve bilerek söylenmedikçe yanlış anlamalara yol açabilir.
“Söz dediğin benzer hem yaş deriye Çeksen her tarafa süner demişler.” (Refiki)
Her şeyin yokluğu yokluktur.
Önemsiz gibi görünen her şeyin aslında önemli yeri vardır. Örneğin, bir makineden bir vida düşmüşse, fabrikanın durmasına sebep olabilir.
Hanım kırarsa kaza, halayık (hizmetçi) kırarsa suç.
Söz ve para sahiplerinin buyruğunda olanlar, küçük görülür genellikle; en küçük kusurları suç sayılır. Oysa söz ve para sahiplerinin kusurları sevimli, kendilerine özgü bir davranış olarak gösterilir.
Atlar nallanırken kurbağalar ayak uzatmaz.
'Kişi kendini bilmeli, haddini bilmelidir. “Kişi noksanını bilmek gibi irfan olmaz.” Tecrübesi, bilimsel çalışması, yeteneği olmayan birinin, bilimsel bir görüş getirmesi imkânsızdır. Kuvvetçe, yetenekçe, bilgice, görgüce zayıf kişilerin büyük sorunlar karşısında, kendi yetenekleri ölçüsünde davranmaları gerekir. Büyük İskender''in resimlerini yapmakla ünlü ressam Apel''in, bir resmi için saçma sapan eleştirilerde bulunan bir kunduracıya: “çizmeden yukarı çıkma!” diye bağırması ünlüdür.'

Pages