Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Altın anahtar her kapıyı açar.
Parayla her şey alınır.
Eğri otur, doğru söyle.
“Davranışımız kötü, hiç değilse doğrusunu söyleyelim” anlamında kullanılır.
“Secdede kaamet-i balâsını seyret yarin Ey gönül ığri otur dünyada doğru söyle.” (Fevri)
Yüz yüzden utanır.
İnsanlar, bir konuyu karşı karşıya konuşurlarsa daha kolay anlaşırlar, anlamında söylenir. Zahirenin amban sabanın ucundadır. / Toprak işlenmedikçe ürün elde edilemez.
“Koyun verdi, kuzu verdi, süt verdi Yemek verdi, ekmek verdi, et verdi, / Kazma ile dövmeyince kıt verdi, / Benim sadık yârim kara topraktır.” (Âşık Veysel)
Huylu huyundan vazgeçmez.
Alışkanlıklardan kolay kolay sıyrılınmaz; önemli olan, kötü alışkanlıklar edinmemelidir. / “Can çıkmadan huy çıkmaz”, “Huy canın altındadır” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Adam adamın şeytanı.
Bak: “İnsan insanın şeytanıdıh”
Talihsiz hacıyı deve üstünde yılan sokar.
İnsanın işi ters gitti mi bir, en olmaz yerde bile zarar görebilir.
Kılavuzu karga olanın burnu boktan çıkmaz (kurtulmaz).
Kötü insandan akıl alanın başı dertten kurtulmaz.
Bıçak yarası geçer, dil yarası geçmez.
Dikkatli ve ölçülü konuşmak; bir gün utanılacak pişman olunacak şeyleri söylememek gerekir. Acı söz, gerçekten insan belleğinde unutulmayacak izler bırakır.
Kalpten kalbe yol vardır.
Bak: “Gönülden gönüle yol vardır.”
Deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmez.
Bir işi yapmaya karar verildi mi hiç çekinmemeli, korkmamalı, açıkça ortaya çıkmalıdır.

Pages