Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

İnsan ayaktan, at tırnaktan kapar.
Hastalıkların daha çok, insanda ayaktan, atta tırnaktan geçtiğini söylüyor. “Ayağını sıcak tut, başını serin” sözüyle yakın anlamlıdır.
Gönülden gönüle yol vardır.
Kimi insanlar arasında birbirinden habersiz bir sevgi bağının bulunduğunu anlatır. / “Kalp kalbe karşıdır”, “Kalpten kalbe yol vardır” ata- sözleriyle eşanlamlıdır.
“Tut atalar sözün kalbi selim ol Gönülden gönüle yol var demişler.” (Levni)
Gülü seven dikenine katlanır.
Kötü bir durumla karşı karşıya iken üzülmemek gerekir. Çünkü kötü durumun yerine bir iyisinin doğabileceği, olağandır. Ayrıca, iyi ve güzele kavuşmak için kimi sıkıntılara katlanmak gerekir.
“Şimdi de tutturmuş seninki / Başımı sokacak ev isterim diye Tutgunsun, vereceksin ister istemez Gülü seven katlanır dikenine.” (Rıfat Ilgaz)
Boynuz kulaktan sonra çıkar ama kulağı geçer.
İnsanlar türlü yeteneklere sahiptir. Kimileri kısa zamanda gelişir, bir konuda başarı göstermiş kişilerden daha başarılı sonuçlar elde edebilirler.
“Kulağı geçti boynuz kan alır şimdi ahaliden Kızıl Sultan gidip zulmü Acem Şahından öğrensin.” (Eşref)
Akıl kişiye sermayedir.
Sermaye, “anamal”, “başmal”, “anapara” anlamındadır. Akıl, maldan, paradan daha önemlidir; çünkü akıl olmadan mal, para kazanılamaz.
Cam canla ölçmeli.
İnsan, kendine yapılmasını istemediği şeyi başkasına yapmamalıdır.
Borçlunun duacısı alacaklıdır.
Alacaklı, borçlunun kazanmasını ister.
İp inceldiği yerden kopar.
Yapılan bir işte eksik, kusurlu yer bırakmamalıdır, hiç umulmayan bir zamanda önemsiz görülen o eksik ve kusurlu yanından dolayı bozulur.
Deli dostun olacağına akıllı düşmanın olsun.
Dostluk,, akılla kurulur, akılla devam eder. Duygular geçicidir. Duygulara dayanan her şey kısa ömürlüdür. Akılsız kimseyle dost olmamalıdır.
Sabırla koruk helva olur.
Koruğun helva olana dek uzun bir sürenin geçmesi nasıl gerekliyse, kimi şeylerin oluşumundaki belli süreyi dikkate alıp acele etmemelidir.
“Sabırlı kulunu pek sever Mevlâ Sabır ile koruk bile olur helva.” (Mengüşi)

Pages