Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Kaçan balık büyük olur.
Ortadan kaybolan bir şeyin öneminin aşırı derecede arttığını anlatır. / “Kel ölür sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Kör ölse badem gözlüydü derler Dilsiz ölse şirin sözlüydü derler / Balık kaçsa kırk yüz gözlüydü derler Serçe uçsa ya toy yahut kaz olur.” (Mesti)
İnsan ayaktan, at tırnaktan kapar.
Hastalıkların daha çok, insanda ayaktan, atta tırnaktan geçtiğini söylüyor. “Ayağını sıcak tut, başını serin” sözüyle yakın anlamlıdır.
Hamala semeri yük değildir.
Bak: “Koça (öküze) boynuzu yük değil.”
Dağ başına kış gelir, insanın başına iş gelir.
İnsan her zaman can sıkıcı olaylarla karşılaşır, bu bir doğa olayı gibi doğaldır.
Abdal düğünden, çocuk oyundan usanmaz.
Sevilen iş uzun süre sürdürülmek istenir.
Abdalın yağı olunca gâh borusuna çalar, gâh gerisine. “Çobanın yağı olunca çarığına sürer”.
Varlıklı ve görgüsüz kişi malını gereksiz yere harcar.
Karga yavrusuna bakmış, “benim pak evlâdım” demiş.
Anne ve babaların, yavrularını olduğundan daha güzel gördüğünü anlatır. / “Kirpi, benim yavrumdan yumuşak yavru var mı, dermiş”, “Kuzguna yavrusu güzel görünür” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Kanatsız kuş uçmaz.
Birtakım gerçekleri değiştirmek imkânsızdır. Bir işi yapmak için gerekli olanı sağlamalıdır.
“Kanatsız kuş uçmaz, hülyayı bırak Baş gövdesiz olmaz ister el ayak.” (Salburcuoğlu) / “Fursat düşürürsen alma intikam Kan hile şu ile yunur demişler.” (Mevci)
Islanmışın yağmurdan korkusu olmaz.
Bir duruma alışan kimse, artık o durumu doğal karşılar.
Boşboğazı cehenneme atmışlar, “odun yaş (az)” diye bağırmış.
Nerede nasıl konuşulacağını bilmeyen insan gülünç durumlara düşer ve kendine zarar getirir.

Pages