Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ecele çare bulunmaz.
“Alnında yazılı olan ölüme engel olunamayacağı” inancı belirtilir.
Çok gezen çok bilir.
Çok gezen çok görür. Bilmek biraz da görmekle olur. “Çok yaşayan bilmez, çok gezen bilir” atasözüyle eşanlamlıdır.
Katıra (eşeğe) cilve yap demişler, çifte (tekme) atmış.
Bak: Eşeğe (katıra) cilve yap demişler, tekme (çifte) atmış.
Testiyi kıran da bir, getiren de (suyu getiren de).
Yapılan iyiliğin, bir işe kendini adarcasına yapılan çalışmanın karşılıksız; yapılan kötülüğün, bir iş yaparken kaytarmanın çok kez cezasız kaldığını anlatan bir sözdür.
“Bu dünya böyledir ezelden ekser Destiyi kıran da mükâfat bekler.” (Şikâri) / “Mukaddem su getirmek desti kırmak bir idi amma Aceptir mazhar-ı rüçhan olur desti kıran şimdi.” (Ziya Paşa)
Aza kanaat etmeyen çoğu hiç bulamaz.
“Büyük” olan, “çok” olan şeylerin “az”lardan meydana geldiğini unutmamak gerekir. Azı küçümseyenin çoğu elde etmesi kolay değildir. “Aza demişler nereye, çoğun / yanına demiş” sözü, varlıklı kimselerin, küçük kazançları küçümsemediğini anlatır.
“Herşeyirı çokluğu azından olur Aza kanaat et her an demişler.” (Mir’ati)
Emanet eşeğin kuskunu yokuşta kopar.
Emanet alınan şeye, mala dikkat etmek gerekir; insanın kendi eşyasının bozulması doğaldır, başkasınınki ise önem kazanır.
At ölür, itlere bayram olur.
Önemli kayıp, kimi küçük, fırsat düşkünü kimselerin işine yarar.
Kurda “neden boynun (ensen) kalın?” demişler, “işimi kendim görürüm de ondan” demiş.
Bir işi, kendi elinden geldiği, zaman ve imkânı olduğu halde başkalarına yaptırmak kınanacak bir davranıştır. İşini kendi yapanlar ise iş sevgisini kazanmış, övülmeye değer kimselerdir.
“Her işini gözün göre kendin gör İl eliyle tutmak olur yılanı.” (Salburcuoğlu)
Deveci ile görüşen kapısını büyük açar (açmalı).
Yüksek seviyede iş yapan yada görünmek isteyenlerin, ona göre davranmaları, bu durumun gereklerini yerine getirmelerini anlatır.
Acele ile menzil alınmaz.
Bir iş yaparken acele etmemeli, iyi düşünmelidir.
“İven kişi yol alamaz, / Tiz maksûdin bulamaz. / Yok olmadan var olamaz, / Varlığından geçmek gerek.” (Niyazi-i Mısrî) / “ivme ey dil sabr ile ivmek melâlet gösterir Görelim âyîne-i devrân ne suret gösterir.” (Aşkı)

Pages