Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Bülbülün çektiği dili belâsıdır.
Düşünmeden söylenen sözlerin insanı güç durumlara düşüreceğini anlatır.
“Sanmayınız mihneti gam bülbülle gülden geldi, / Kafese girdi belâ başına dilden geldi.” (Naima Tarihi)
Kızım dövmeyen dizini döver.
Çocuk zamanında eğitilmelidir.
“İl için ağlayan gözünden olur Kızını dövmeyen dizinden olur.” (Mir’ati) / “Desen izzetle evvel kime hacı Bulunur koltuğunun altında sonra haçı.” (Güvahi)
Yarası olan gocunur.
Suç işleyen kimsenin alıngan olduğunu, o konuda her söylenen sözün kendisi için söylendiğini sandığını anlatır.
Güzellik ondur, dokuzu dondur.
Giymede, süslenmede, davranışta sadelik, yakıştırmasını bilmek, incelik, güzelliğin ögelerindendir. Bunlara uymayanlar ne denli doğal güzelliğe sahip olursa olsun, güzel görünmezler.
Kadının (cahili) sofusu, şeytanın maskarası.
Günlük işlerini şu yada bu nedenle ihmal eden kadın, aslında kimseye yaranamaz.
Rağbet güzel ile zenginedir.
Güzellikle zenginliğin büyük ilgi gördüğünü anlatır.
“Sür deveci develeri engine Şimdi rağbet güzel ile zengine.” (Halk Türküsü)
Her ne doğrasan aşına, o çıkar kaşığına.
İyilik yapan iyilik, kötülük yapan kötülük görür. “Çanağa ne doğrarsan, kaşığa o çıkar”, “Ne ekersen onu biçersin” atasözleriyle eşanlamlıdır.
“Diken eken, gül döğşürmez bir zaman Kişi ektiğini biçer demişler.” (Yesari)
Kaçanın anası ağlamamış.
Tehlikeli olaylardan uzak durmak yada olaydan sonra uzaklaşmak insanın zarar görmesini önler, anlamında söylenir.
Giden gelse dedem gelirdi.
Elden çıkan bir daha geri dönmez, nasıl ki ölenin dinlemeyeceği gibi.
Aç ölmekten tok ölmek yeğdir.
Ölmek gerekiyorsa, tokluk için çalışarak ölmek daha doğrudur.
“Dimez kimse cihan yoğ ölmek Mele aç ölmeden yeğdir tok ölmek.” (Güvâhî)

Pages