Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Tabak sevdiği deriyi yerden yere çarpar.
Bir kimsenin, yakınlarına iyilik olsun diye sert davrandığını anlatır.
Adamın iyisi alışverişte belli olur.
Para, insanın duygu ve düşüncelerini, davranışlarını, ahlâk anlayışını tartan, ortaya çıkaran iyi bir ölçektir. / Adamın iyisi iş başında belli olur. / İş, insanın kişiliğini meydana çıkarır: çalışkan mıdır, tembel mi; bencil midir: dürüst müdür; çıkarlarını başkasının çıkarlarıyla bir tutuyor mu; kendisi az çalışıp başkalarını çok çalıştırıyor mu, işini seviyor mu? İş, bütün bunlara cevap verir.
“Âyinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz Şahsın görünür riitbe-i aklı eserinde.” (Ziya Paşa)
Arife târif gerekmez.
Bir şeyi bilene, öğretmeye kalkmak doğru değildir.
“Meseldir ârife târif ne hacet. / Ben nâçar eden sen değil misin.” (Seyrânî)
Kaçanı kovmazlar (kovalamazlar), yıkılanı vurmazlar.
Kaçanı kovalamak, yıkılıp düşeni ezmek yiğitliğe sığmaz.
Arayan mevlâsını da bulur belâsını da.
Bu sözde iki anlam vardır: belâsını aramak: kavgaya sebep olacak olay çıkartmak. Bir de, bir doğruyu, bir gerçeği aramak ve sonunda bulmak. Bu söz, daha çok ikinci anlamda söylenir.
“Koşan elbet varır, düşen kalkar Kara taştan su damla damla akar Birikir, sonra bir gümüş göl olur Arayan hakkı en sonunda bulur.” (Tevfik Fikret)
Lafla peynir gemisi yürümez.
Yalnız sözle hiç bir şey gerçekleşmez. Harekete geçmek, yapmaya, işe koyulmak gerek.
“Lafınan yürümez peynir gemisi Yerden gökyüzüne merdiven olmaz.” (Merdümi)
Gözden ırak olan gönülden de ırak olur.
Birbirinden uzun süre ayrı kalanların aralarındaki sevginin zamanla azalacağını anlatır.
“Ateş alan yanmaz mı Akan su bulanmaz mı Gözden ırak olanlar Gönülden de olmaz mı?” (Halk Türküsü)
Gelini ata bindirmişler, “ya nasip” demiş.
Bir iş sona ermedikçe kesin gözle bakmamalıdır, her an engellenebilir.
Dile gelen ele gelir.
İnsan bir işi düşünüp yapmaya karar verirse o iş artık yapılabilir demektir.
Bir uyuz keçi bir sürüyü boklar.
Bak: “Bir kötünün yedi mahalleye zararı var.”

Pages