Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Söz var iş bitirir, söz var baş yitirir.
Sözün önemi büyüktür. Ölçülü, yumuşak sözler olumsuz kararlan olumlu yapabilir. Ölçüsüz, sert sözlerse, kişiyi ölüme dek götürebilir.
Acı söz er belini büker.
Acı söz, herkesi etkiler.
“Nâmerdin zehirden acıdır dili Acı söz er belin büker demişler.” (Yesari)
Eden bulur.
Kötülük yapan kötülük görür. / “Ah alan olmaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Diken eken giil döğşürmez bir zaman Kişi ettiğini biçer demişler.” (YesariJ / “Bizim-de başımıza Elbette gün doğacak Fadimem bize eden Allahından bulacak.” (Halk Türküsü)
Vardığın yer körse, bir gözünü kapa.
İnsanın içinde bulunduğu toplumun töre ve geleneklerine uymasını öğütleyen bir sözdür.
Sağır işitmez (duymaz) uydurur (yakıştırır).
Bir şeyi temelden bilmeyen kimi insanlar, yine de biliyormuş gibi konuşurlar.
Yüz yüzden utanır.
İnsanlar, bir konuyu karşı karşıya konuşurlarsa daha kolay anlaşırlar, anlamında söylenir. Zahirenin amban sabanın ucundadır. / Toprak işlenmedikçe ürün elde edilemez.
“Koyun verdi, kuzu verdi, süt verdi Yemek verdi, ekmek verdi, et verdi, / Kazma ile dövmeyince kıt verdi, / Benim sadık yârim kara topraktır.” (Âşık Veysel)
Her gün papaz pilav yemez.
'Hal ve şartların her zaman uygun gitmediğini, kimi kez önemli fırsatların ele geçebileceğini anlatır. '''
“Bir kere aldatır dostu dostunu Kete yemez her dem papaz demişler.” (Şikâri)
Ağalık (beylik) vermekle, yiğitlik vurmakladır.
Ağalık, gerektiğinde bol para yardım etmekle; yiğitlik, gözüpek, dövüşken olmakladır.
Kör Allaha nasıl bakarsa, Allah da köre öyle bakar.
İnsanlar genellikle davranışlarının karşılığını aynı ölçüde görürler.
Aza demişler: “nereye?” “çoğun yanına” demiş.
Az, zayıf, küçük çok kez çoğa, güçlüye, büyüğe yenilir.

Pages