Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Anasına bak kızım al, kenarına bak bezini al.
Yakın çevre, insanı etkiler. Ana ile babanın çocuk eğitiminde büyük yeri vardır. Ayrıca soyaçekim de bilimsel bir gerçektir. Genellikle çocuk, dış görünüşü ve iç yapısı yönünden anne ve babasına benzer.
“Şabı kaynatmakla olur mu şeker Meşhur sözdür her cins cinsine çeker.” (Gedayi) / “Anlamaza davul çalsan az gelir Anlayana sivrisinek saz olur.” (Mesti)
Can bostanda bitmez.
İnsan, canının değerini bilmeli, korumalıdır.
İnsan ayaktan, at tırnaktan kapar.
Hastalıkların daha çok, insanda ayaktan, atta tırnaktan geçtiğini söylüyor. “Ayağını sıcak tut, başını serin” sözüyle yakın anlamlıdır.
Allah çam isteyene çam, mum isteyene mum verir.
Bak: Allah balmumu yakana balmumu, yağmumu yakana yağmumu verir.
Kelin ayıbım takke örter.
Kimi insanlar kusurlarını zenginliği yada önceden sağladıkları itibarlarıyla örterler.
Tırnağın varsa başım kaşı.
Başkalarından pek fayda gelmediğini, insanın önce kendini düşünmesi gerektiğini savunan bir sözdür.
“Tırnağın var ise başını kaşı Kardeşten kardeşe fayda yok imiş.” (Karacaoğlan)
Ağaç, meyvası olunca başını aşağı salar.
Olgun kişiler, insanlara tepeden bakmazlar, alçak gönüllü olurlar.
Cemaat ne kadar çok olsa imam gene bildiğini okur.
Bak: “Cami ne kadar büyük olsa, imam gene bildiğini okur.”
İki kulak bir dil için.
Çok dinleyip az konuşmak gereğini anlatır. / “İki dinle bir söyle”, “Söz gümüşse sükût altındır” ata- sözleriyle eşanlamlıdır.
Her gönülde bir arslan yatar.
Bak: “Her yiğidin gönlünde bir arslan yatar.”

Pages