Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Testiyi kıran da bir, getiren de (suyu getiren de).
Yapılan iyiliğin, bir işe kendini adarcasına yapılan çalışmanın karşılıksız; yapılan kötülüğün, bir iş yaparken kaytarmanın çok kez cezasız kaldığını anlatan bir sözdür.
“Bu dünya böyledir ezelden ekser Destiyi kıran da mükâfat bekler.” (Şikâri) / “Mukaddem su getirmek desti kırmak bir idi amma Aceptir mazhar-ı rüçhan olur desti kıran şimdi.” (Ziya Paşa)
Beleş atın dişine (yaşına) bakılmaz.
Parasız alman şey insana tatlı gelir.
Değme (dokunma) sarhoşa, yıkılana kadar gitsin.
Yanlışını, uyarılara aldırmadan sürdüren kişiye dokunmayın, bir gün cezasını çeker.
Ağlamayan çocuğa meme vermezler.
İstemeyen, istemesini bilmeyen, kısacası hakkını aramayanlar, genellikle haksızlıkla karşı karşıyadırlar. Birçok insan hakları, kendiliğinden elde edilmemiş, uzun mücadeleler sonunda alınmıştır.
“Verilmez oğlan ağlamasa emcek.” (Güvahi) / “İstemem o dehşet gün gelip çatsın Bana kimseler anam kadar yanmaz.” (Cahit Sıtkı Tarancı)
Ay (gün) var yılı besler, yıl var ayı (günü) beslemez.
Bak: Gün (ay) var yılı besler, yıl var günü (ayı) beslemez.
Dostun attığı taş baş yarmaz.
Dostun acı sözünden, sert davranışından kötülük gelmez. Çünkü o, üzüntümüzü ve mutluluğumuzu paylaştığımız kimsedir.
Latife latif gerek.
Şaka, ince, güzel, hoşa giden olmalıdır.
Her yiğidin gönlünde bir aslan yatar.
Herkesin kendine göre bir ülküsü, ulaşmak istediği bir emeli vardır.
“Kimsenin kimseye uymaz içyüzü Herkesin gönlünde bir aslan yatar.” (Adanalı Ziya)
Açık yaraya tuz ekilmez.
Acısı olan birinin üstüne varılmaz, acısını artırmaktan sakınmak gerekir.
Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar.
Bu söz toplumdaki bir çelişkiyi ortaya koyar; bir yandan insanların doğru olmaları istenirken, bir yandan da doğru söyleyenlerin kimi çevrelerce sevimsiz olduklarını anlatır.
“Doğru söz acıdır derler, darılma Her çarlıya anam diye sarılma.” (Merdümi) / “Doğru söyleyene delidir derler Kimi deli kimi velidir derler.” (Sümmanl)

Pages