Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

'Derviş dervişi tekkede (hacı hacıyı Mekke''de) bulur.'
Aynı yolda olanların yerleri bellidir.
Sürüden ayrılanı (ayrılan koyunu, kuzuyu) kurt kapar.
Bir topluluktan ayrılan kimsenin yalnız kalacağı, büyük zarar göreceği anlatılır.
“Sürüden ayrılan körpe kuzuyu Ya kurt kapar ya kuş kapar demişler.” (Figani) / “Eğer ârif isen sözü uzatma Sütsüz inek durmaz malar demişler.” (Figani)
İnsan ayaktan, at tırnaktan kapar.
Hastalıkların daha çok, insanda ayaktan, atta tırnaktan geçtiğini söylüyor. “Ayağını sıcak tut, başını serin” sözüyle yakın anlamlıdır.
Ölümü gelen it, cami avlusuna işer.
Bak: “Eceli gelen (köpek) it, cami duvarına siyer (işer).”
Mızrak çuvala girmez (sığmaz).
Kimi gerçeklerin gizli tutulamayacağını anlatır.
Garip kuşun yuvasını Allah yapar.
Sıkıntılı bir durumdayken bir rastlantıyla sıkıntıdan kurtulanlar için söylenir.
“Takdirinde varsa bir garip kuşun Yuvasını Allah yapar demişler.” (Figan i)
Kalp kalbe karşıdır.
Birbirini seven insanların aynı anda birbirini anmaları halinde söylenir. / “Gönülden gönüle yol vardır” atasözüyle eşanlamlıdır.
Tekkeyi bekleyen çorbayı içer.
Bir amaca ulaşmak için usanmadan çalışmak gerekir. “Sabırla koruk helva olur”, “Sabreden derviş, muradına ermiş”, “Sabreyle işine hayır gelsin başına”, “Sabrın sonu selâmettir” atasözleriyle eşanlamlıdır.
“İlin mesnetirıde olmasın gözün Tekkeyi bekleyen içer çorbayı.” (Naili)
Bağ bayırda, tarla çayırda.
Bağ susuz, tarla sulu yerde olmalıdır. Her şey, kendi doğasına uygun olan yerde gelişir.
Aç gezmektense tok ölmek yeğdir.
Açlık ölüm kadar acıdır. Bugünün insanı, değil aç kalmak, aç kalma kaygısını bile bir an için duymak istemiyor. Tokluk, insanca yaşamanın ilk belirtisidir.

Pages