Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Dilin cirmi küçük, cürmü büyük.
Dil küçük bir maddedir, ama gereksiz konuşmalar insana büyük zararlar verir.
Bir göz ağlarken öbür göz gülmez.
Bir aile içinde birinin derdi, öbürlerini de üzer. Bir toplum için de aynı şey düşünülebilir. Toplumun bir kesimi büyük sıkıntılar içindeyken bir başka kesimi duygusuz kalmamalıdır.
Deveyi yardan (atan) uçuran bir tutam ottur.
Önemsiz bir şeye karşı gösterilen tamahkârlığın büyük zararlara yol açabileceğini anlatır.
“Biz dahi biliriz bir tutam ottur Deveyi uçuran yardan demişler.” (Refiki)
Ah alan onmaz.
Kötülük eden kötülük görür. / “Eden bulur”, “mazlumun ahi, indirir şahı”, “ah yerde kalmaz” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Aşk olmayınca meşk olmaz.
“Meşk”in sözlük anlamı “alıştırma”dır. Ama burada “iş”, “eylem” anlamına gelmektedir. Sevmeden, ona bir tutku derecesinde bağlanmadan yapılan işler verimsiz olur.
Kedinin boynuna ciğer asılmaz.
Güvenilmeyen birine bir şey emanet edilmez.
Teşbihte hata olmaz.
Bir benzetmede “hata yapılmamalıdır” anlamındadır. Ama halk arasında daha çok, yapılan benzetmeden alınılmamasını dilemek için söylenir.
Başını acemi berbere teslim eden, pamuğunu cebinden eksik etmez (etmesin).
Kişiler ve toplumlar yöneticileri yada çok önemli şeylerini emanet ettikleri kimseleri kendileri seçerler. Arzuladıkları durum olmazsa, kusur kendilerinin olur.
Herkes sakız çiğner, ama Çingene kızı tadım çıkarır.
Bir iş şöyle böyle yürür, ama en iyisini uzmanı yürütür.
Fakirlik ayıp değil, tembellik ayıp.
Çalışma olanağı olup da çalışmayanları kınayan bir sözdür. Çünkü tembellik, topluma büyük zarar veren bir hastalıktır.

Pages