Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Dikensiz gül olmaz (gül dikensiz olmaz).
İyi ve güzel bir şeyin sıkıntılı yanlarının da bulunduğunu anlatır.
Biri yer biri bakar, kıyamet ondan kopar.
Her türlü ölçüsüz, dengesiz uygulamalar, davranışlar insanları öfkelendiregelmiştir. Tarih, insanlar arasındaki eşitsizlik ve adaletsizliğin mücadeleleriyle doludur. Bir tarafta insanlar işsizse, açsa, sefilse, bir yanda da lüks bir hayat ve sefahat (zevk ve eğlenceye düşkünlük) varsa, ortada bir dengesizlik var demektir. Bu dengesizlik giderilmediği sürece, her iki taraf da rahata kavuşamaz.
Davetsiz gelen döşeksiz oturur.
Bir eve, bir yere çağrılmadan gelen kimselere değer verilmediğini anlatır. / “Çağrılan yere erinme, çağrılmayan yere görünme” ata- sözüyle eşanlamlıdır.
Acı acıyı keser, su sancıyı.
Bir güçlüğü yenmek için daha güç yollara başvurmak gerekir.
Fazla (artık) mal göz çıkarmaz.
Herhangi bir şeyin, bir eşya, bir mal, bir paranın kullanılandan fazla olmasının gereğini anlatır.
İyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir.
Yapılan iyilik yerini bulur.
“Sen iyilik et de o zayi olmaz Darılınca başa kakıcı olma.” (Karacaoğlan) / “İyilik yap suya sal o yerin bulur Balık bilmez ise bilir yezdanı.” (Salburcuoğlu)
Arayan mevlâsını da bulur belâsını da.
Bu sözde iki anlam vardır: belâsını aramak: kavgaya sebep olacak olay çıkartmak. Bir de, bir doğruyu, bir gerçeği aramak ve sonunda bulmak. Bu söz, daha çok ikinci anlamda söylenir.
“Koşan elbet varır, düşen kalkar Kara taştan su damla damla akar Birikir, sonra bir gümüş göl olur Arayan hakkı en sonunda bulur.” (Tevfik Fikret)
Öfke baldan tatlıdır.
Öfkeye kapılmamak güçtür.
“Şeytana iğvasma tahammül eyle Öfke baldan tatlıdır, ziyan olur.” (îhraki) / “Oturur yerine zararla elbet Âhir ([1] öfke ile kalkan demişler.” (Mir’ati)
Evvel can, sonra canan.
İnsan ister istemez önce kendini, sonra da sevdiği kimseyi düşünür.
“Cihanı can ile bulmuş kamular Demiş can bir cihan iki ulular.” (Güuahi)
Allah fukarayı sevindirmek isterse önce eşeğini yitirtir, sonra buldurur.
Yoksul kişi, daha da yoksullaşıp sonra eski haline geldiğinde önceden pek de yoksul olmadığını düşünür, çok sevinir.

Pages