Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyim.
İnsanlar kendilerine benzer kimselerle arkadaşlık eder.
Susayan kanmam sanır.
“Sanmak”, burada bir korkuyu belirtmektedir: açlık korkusu... Bu korku insanı yasa dışı davranışlara götürebilir. İnsanın kafasından “yarınım ne olacak”, “ya aç kalırsam” kaygılarını silmek gerekir.
Aşk ağlatır, dert söyletir.
Bir sorunu (meselesi), bir derdi olan kimse rahat bir insan değildir. Düşünür, danışır, üzülür, konuşur... Ta ki, sorunu çözüm bulana, derdi yok olana dek...
“Aşk ağlatır, dert söyletir insanı Öz ağlarsa göz de ağlar demişler.” (Figanî) / “Alım şaşırttın beni Aşka düşürttün beni Aşk adamı ağlatır, / Dert adamı söyletir.” (Halk Türküsü)
Vakitsiz öten horozun başını keserler.
Bir doğruyu, bir gerçeği zamanından önce söyleyenin anlaşılmadığını, büyük cezalara çarpıldığını anlatır.
Beylik fırın has çıkarır.
Devletin yaptığı iş temiz ve sağlamdır.
Arşın malı kantar ile satılmaz.
Her şey kendi ölçüsü, kendi yapısı içinde değerlendirilir.
Merhametten maraz doğar.
Acımak çok kez zarar verir.
“Düşmana merhamet eyleme asla Merhametten doğan hep maraz olur.” (Mesti)
Altın pas tutmaz.
Temiz, iyi insana leke sürülemez.
Beş parmağın beşi bir değildir.
Beş parmak bir değildir; kimi uzun, kimi kısa: kimi kaim, kimi ince. Baş parmağın asıl farklı yanı, her parmağın ayrı birer hüneri olmasıdır. İnsanlar da farklı yaratılmışlardır: kimi uzun, kimi kısa; kimi şişman, kimi zayıf. İnsanların asıl farklı yanı, her insanın ayrı bir zekâsı, yeteneği olmasıdır. Bu yüzdendir ki ancak zekâları, yetenekleri ve topluma yararları oranında değer kazanırlar.
Kazma elin kuyusunu kazarlar kuyunu.
Bak: El için kuyu kazan, evvelâ kendi düşer.

Pages