Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Balık baştan kokar.
Toplum hayatında “başta” olanların önemli yeri vardır. Toplumu etkileyen kötü olaylarda genellikle baştakilerin payı büyüktür. “Önder”, “lider”, “baş” denilen kimseler, gerçekten sıfatlarına uygun davranmak zorundadırlar. İnsanların mutluluğu yada mutsuzluğu biraz da bu “baş”ların davranışlarındandır.
“Ata bindim, ovada Yağ erittim tavada Balık baştan kokarmış Geç öğrendim dünyada.” (Halk Türküsü)
Kaçan balık büyük olur.
Ortadan kaybolan bir şeyin öneminin aşırı derecede arttığını anlatır. / “Kel ölür sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Kör ölse badem gözlüydü derler Dilsiz ölse şirin sözlüydü derler / Balık kaçsa kırk yüz gözlüydü derler Serçe uçsa ya toy yahut kaz olur.” (Mesti)
Sık gidersen dostuna, yatar arka üstüne.
Bak: “Seyrek git sen dostuna, kalksın ayak üstüne.”
Karpuz kabuğunu görmeden denize girme.
Bir işi uygun zamanı gelmeden yapmamalıdır.
Herkes sakız çiğner, ama Çingene kızı tadım çıkarır.
Bir iş şöyle böyle yürür, ama en iyisini uzmanı yürütür.
Kimse kendi memleketinde peygamber olmaz.
İnsanlar kendi çevrelerinde anlaşılamazlar.
Harman döven öküzün ağzı bağlanmaz.
Bak: “Bal tutan parmağını yalar.”
Kaza geliyorum demez.
Kazanın nerede, ne zaman olacağı önceden bilinemez.
Açık yaraya tuz ekilmez.
Acısı olan birinin üstüne varılmaz, acısını artırmaktan sakınmak gerekir.
Yüz yüzden utanır.
İnsanlar, bir konuyu karşı karşıya konuşurlarsa daha kolay anlaşırlar, anlamında söylenir. Zahirenin amban sabanın ucundadır. / Toprak işlenmedikçe ürün elde edilemez.
“Koyun verdi, kuzu verdi, süt verdi Yemek verdi, ekmek verdi, et verdi, / Kazma ile dövmeyince kıt verdi, / Benim sadık yârim kara topraktır.” (Âşık Veysel)

Pages