Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Kol kınlır yen içinde, baş yarılır börk içinde.
Bak: “Baş yarılır (kırılır) fes içinde, kol kırılır yen (kürk) içinde.”
Çok koşan çabuk yorulur.
Bir şeyin aşırısı kişiye zarar verir. Durmadan, dinlenmeden çalışan, kendine bakmayan insan çabucak yorulur, sağlığını yitirir, hasta düşer.
Ne doğrarsan aşına, o çıkar kaşığına.
Bak: “Çanağa ne doğrarsan kaşığında o çıkar.”
Eşeğin kuyruğunu kalabalıkta kesme, kimi uzun der kimi kısa.
Kimi konular herkesi ilgilendirmez. O konularda alınacak kararlar, yapılacak işler ilgililer arasında olmalıdır. Yoksa olumlu bir sonuç alınamaz.
“Bazarda eşşeğin kuyruğun kesme Kim uzun, kim kısa der ise küsme.” (Mesti) / “Bed asla necabet mi verir hiç üniforma Zerdüz palan ursan eşek yine eşektir.” (Ziya Paşa)
İğneyi kendine batır, çuvaldızı ele.
Hoş olmayan en küçük bir davranışın kendisine yapılmasını istemeyen birinin daha büyüğünü bir başkasına yapmaması gereğini anlatır.
Ahmak iti yol kocatır.
Bak: Akılsız köpeği yol kocatır.
Güzele ne yaraşmaz (yakışmaz).
Güzel şeyin güzel görünmesi için fazla bir zahmete gerek yoktur. Güzel, ne giyerse yakışır.
Dilim, giydirir bana kilim.
Gerektiği yerde konuşmak, gerektiği yerde susmak olumlu bir davranıştır. Gelişigüzel konuşmalar insanı, çözümü güçleşen sorunlarla karşı karşıya getirebilir. İnsanın çok kez çektiği sıkıntı “dili belâsı” sonucudur. / “Söz gümüşse, sükût altındır” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Dilin cirmi küçük, cürmü büyüktür / Çok kişi dilinin oldu kurbanı.” (Salburcuoğlu)
Çok bilen (çok söyleyen) çok yanılır.
Çağımızda her şeyi bilmek imkânsızdır. Bilim gelişmiş, teknik ilerlemiş; tıp, uzay araştırmaları, inanış ve görüşlerde değişiklik yapmıştır. Böyle bir çağda kişi, her şeyi aynı ölçüde bilemez. “Ayaklı kütüphane” deyimi artık gerilerde kalmıştır. Her şeyi bildiğini söyleyen yada o yollu konuşan, bir şey bilmeyen yada tam bilmeyen, dolayısıyla yalan kişidir.
“Tecrübe ehli [1] bunu böyle bilir Kim ki çok söyleye ol çok yanılır.” (Atayi) / “Meclisde sakin ol eyleme sohbet Çok söyleyen çok yanılır demişler.” (Dervişi)
Erkeğin kalbine giden yol midesinden geçer (Kalbin yolu mideden geçer).
Aç insan sevgi duyamaz.

Pages