Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Yeğniyi yel alır, ağır yerinde kalır.
Kuraklık, deprem, savaş, hastalık, pahalılık gibi doğa ve toplum olaylarında küçükler, zayıflar ve yoksullar çok zarar görürler. Büyükler, güçlüler ve varlıklılar çok kez zarar görmezler yada gelen zarar onları fazla etkilemez.
Eşeğe (katma) cilve yap demişler, çifte (tekme) atmış.
/ Kimi insanlar, şaka yapmayı, sevgisini göstermeyi bilmezler, ya gülünç duruma düşerler yada karşısındakini kırarlar. İnceliklerine dikkat etmek gerekir.
Emanet eşeğin yuları gevşek olur.
Emanet bir şeyin çabuk elden çıkacağını, yerine çabuk verilmesi gerektiğini anlatır.
Acındırırsan arsız olur, acıktırırsan hırsız olur.
Bir kimseye fazla acır görünürseniz, kendini devamlı acındırmak ister. Doğal ihtiyaçları karşılanmayan insan, gizliliğe ve zorla almaya zorlanır. “Çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin” atasözüyle eşanlamlıdır.
Tilkiye: “tavuk kebabı yer misin?” demişler; “adamın güleceğini getiriyorsun” demiş.
Bir şeyi çok isteyen birine, “ister misin?” diye sormak gereksizdir.
Ah yerde kalmaz.
Bak: “Ah alan onmaz”.
İyiliğe iyilik her kişinin kârı, kötülüğe (kemliğe) iyilik er kişinin kârı.
İyiliğe karşı iyilik doğal bir davranıştır. En önemlisi kötülüğe iyilikle cevap vermektir. Bunu da ancak her yönden olgunlaşmış kişiler yapabilir.
Borç yiğidin kamçısıdır.
İnsan, işi gereği zaman zaman borçlanır. Borcunu ödemek için daha çok çalışmak zorunda kalır. Sonuç verimli olur.
Adamın yere bakanından, suyun sessiz (yavaş) akanından kork.
Su hızlı akmazsa mikrop tutabilir. Kendine güvenen ve gönül rahatlığı içinde olan bir insanın her davranışında bir rahatlık vardır. Ancak, yüreğinde kötü düşünceler besleyen yada suç işleyen kimseler kaçamaklı davranırlar. Karşısındakinin gözlerine rahat bakamazlar, rahat konuşamazlar. Gülüşleri bile rahat değildir.
Bir sürçen atın başı kesilmez.
İnsanlar genellikle kusur işlerler. Kusur işleyeni anlamaya çalışmak, onun bir daha kusur işlememesini sağlamak gerekir.
“Affeyleyelim ki belki bilmez Bir sürçen atın başı kesilmez.” (Gufrani)

Pages