Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Alma mazlumun ahım, çıkar aheste aheste.
Bir kişiye, bir topluma kötülük eden kişi, bir gün cezasını görür. Günlük yaşantımızda ve tarihte pek çok örnekleri vardır. Çünkü doğa ve toplum yasaları daima “ezilen”den yanadır. / “Eden bulur” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Bilmez misin cihanda kişi ettiğini bulur.” (Beliğ)
Sırrım açma (açma sırrım) dostuna, o da söyler dostuna.
Başkalarının bilmemeleri gereken gizli şeyleri kimseye söylememek, dosta bile. Çünkü o da bir başka dostuna söyleyecek ve yayılacaktır.
“Olur olmaza sırrını diyen Boz bulanık suya akmış gibidir.” (Karacaoğlan) / “Biz de biliriz ki pis değil sinek Gel ki miğde bulandırır demişler.” (Refiki)
Arsızın yüzüne tükürmüşler, “yağmur yağıyor” demiş.
Her türlü aşağılama karşısında aldırmayan, utanmayan kimseler için söylenir.
Gönül var otluğa konar, gönül var çöplüğe konar.
İnsanların aynı seviyede olmadığını, kiminin güzel şeyleri arayıp bulurken, kiminin de güzel olmayan şeylerle yetindiğini anlatır.
Soran yanılmamış.
Bir şeyi iyi bilene sormakta yarar var, doğrular ancak böyle bulunur. / “Bin bilsen de bir bilene danış”, “Danışan dağı aşmış, danışmayanın yolu şaşmış”, “Sora sora Bağdat bulunur” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Kar kuytuda, para pintide eğleşir.
Bir şey, saklamasını bilende bulunur.
Okka her yerde dört yüz dirhem.
Bak: Her yerde okka (okka her yerde) dört yüz dirhem.
Ağaç yaş iken eğilir.
Gelişmenin, yetişmenin belli zamanı vardır. Belli bir yaştan sonra yeni bir yaşantıyı (yaşama biçimi), yeni bir fikri kabul etmek, yeni bir duruma uymak kolay değildir.
“Çubuğu yaş iken eğmek gerektir Küçükken yetişir sıbyan demişler.” (Mir’ati)
Kol kınlır yen içinde, baş yarılır börk içinde.
Bak: “Baş yarılır (kırılır) fes içinde, kol kırılır yen (kürk) içinde.”
Yerdeki yüze basılmaz.
Kötü davranışları yüzünden eski itibarını yitiren, düşmüş kimselere karşı kötü davranmamalıdır, anlamında söylenir.
“Meseldir yerdeki yüze basılmaz.” (Hav ay i) / “Yerin kulağı var sanma ki duymaz.” (Vasıf)

Pages