Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Az olsun, uz (öz) olsun.
Her şeyde ölçülü olmak, amaca birdenbire ulaşma hayaline kapılmamak gerekir. Düşünerek, iyi hesap ederek, hırsa kapılmadan, en güzel, en sağlamı arayarak yürünen yol insanı başarıya götürebilir. Bir şeyin az olmasının fazla önemi yoktur. İyi, yararlı, isteğe uygun olmak daha önemlidir.
Aza kanaat etmeyen çoğu hiç bulamaz.
“Büyük” olan, “çok” olan şeylerin “az”lardan meydana geldiğini unutmamak gerekir. Azı küçümseyenin çoğu elde etmesi kolay değildir. “Aza demişler nereye, çoğun / yanına demiş” sözü, varlıklı kimselerin, küçük kazançları küçümsemediğini anlatır.
“Herşeyirı çokluğu azından olur Aza kanaat et her an demişler.” (Mir’ati)
Altın ateşte, insan mihnette belli olur.
Ateş, altının gerçek altın olup olmadığını, mihnet (sıkıntı) de insanı ölçen birer araçtırlar. Sıkıntıya düşen bir kimse, erdemlerini yitirmeden, sıkıntısına olumlu yoldan çözüm aramalıdır.
Abdala “kar yağıyor” demişler, “titremeye hazırım” demiş.
Sıkıntıya alışık olan kimse, başka bir sıkıntıdan korkmaz. “Ölmüş eşek kurttan korkmaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
Gençlikte para kazan, kocalıkta kur kazan.
Yaşlılıkta rahat etmek için, gençlikte çok kazanmanın gereğini anlatır.
Boş gezmekten bedava çalışmak yeğdir.
İnsanlığa en iyi hizmet çalışmakla olur; hangi iş olursa, yeter ki topluma yararlı olsun.
Çalışan kazanır.
Bir konuda başarıya ulaşmanın önemli yollarından biri çalışmaktır.
“Varlıkta darlık yok, yoklukda dirlik Gece gündüz çalış kazan demişler.” (Mir’ati) / “Sen ilkin kapısın kakarsan eğer İl de senin kapın kakar demişler.” (Levni)
Çul içinde arslan yatar.
İnsanı kıyafetiyle ölçmemelidir.
Dilenciye borçlu olma, ya düğünde ister ya bayramda.
Seviyece düşük kimselerle ilişki kurmamalıdır, insanın onurunu kırıcı davranışta bulunabilir.
Boş fıçı çok tangırdar.
Topluma faydalı olanlar, durmadan çalışanlardır. Bu tür kimselerin boş gevezeliklere zamanları yoktur. Topluma yararlı olma kaygısı olmayanlar ise gereksiz gevezeliklerle günlerini öldürürler.

Pages