Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Çıfıt çarşısı
Kötü niyetli kimselerin bulunduğu yer. (*)
“Çıfıt” sözcüğü, “Yahudi” anlamında olup Arapça “Yehud”dan Farsça’ya “cuhud”, Farsça'dan Türkçe’ye de “çıfıt” olarak geçmiştir. “Çıfıt çarşısı”, kötü niyetli kimselerin bulunduğu yer anlamında, daha çok birine hakaret etmek için söylenir. Zahmeti çok bir hayat süren insanlar için “çile doldurmak” deyimi kullanılmaktadır. Ayrıca bir olay, bir şey karşısında sabn kalmamış, dayanma gücü tükenmiş kimseler için de “çileden çıkma” deyimi söylenir. Eskiden bir tarikata girebilmek için kırk gün, kırk gece bir odaya kapanıp ibadet etmek gerekirdi. Kimseyle konuşmamak, çok az şey yemek şarttı. Bedene bir çeşit eziyet edilen bu devreye “çile doldurmak” denirdi. Kelimenin asıl yazılışı, “çille”dir, Farsçadır. Bu da kırk anlamında “ihl”den gelmektedir. Çile, eskidenberi uygulanagelen bir devredir. Her dinde, mezhepte, tarikatlarda vardır. Mevlevilikte dergâhın türlü hizmetlerinde çalışılır. Bu durum bin bir gün sürer. Bu zamanı dolduran kimse bir Mevlevi olmuştur artık.
Cim karnında bir nokta
Çok cahil, bir şey bilmeyen.
Deveyi hamuduyla yutmak
Büyük rüşvet alan, çok çalan için söylenir.
Gözü dalmak
Bir an dalgınlık geçirmek.
Geniş yürekli
Tasasız, telâş etmeyen.
Gözlerinin içi gülmek
Çok sevinmek.
Kafayı çekmek (k)
İçki içmek.
Sucuğunu çıkarmak
Çok hırpalamak, dövmek.
Az ye de bir hizmetçi tut
Kişiyi bir hizmetçi gibi kullanmak isteyenler için söylenir.
Derde girmek
Belâya çatmak.

Pages