Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ne bal etti, ne mum
Bir işi sonuçlandırmayanlar için söylenir.
Aklı başından gitmek
Ne yapacağını şaşırmak.
Altından girip üstünden çıkmak
Bir serveti çabuk bitirmek.
Kül yutmak
Kurnazca yapılan bir oyuna gelmek.
Canı içine sığmamak
Sabırsız davranmak
Dili çalmak
Birinin konuşmasına benzemek.
Gözleri kararmak
Çok yorulmak.
Göz kararı
Tahmini bir karar.
Kapısını aşındırmak
Birisinin yanına, evine çok gidip gelmek.
İki dirhem bir çekirdek
Güzel, temiz ve süslü giyinenler için söylenir. (*)
Güzel, temiz ve süslü giyinen kimseler için “iki dirhem bir çekirdek” sözü sık sık söylenir. Dirhem de, çekirdek de eskiden kullanılan birer ağırlık ölçüleridir. Dirhem, yine eskiden kullanılan ve bin iki yüz seksen üç gram ağırlığında olan okkanın dört yüzde biridir. Çekirdek, eskiden kuyumcularda kullanılan ve beş santigrama karşılık olan ağırlık ölçüsüdür. Bir Osmanlı altını ise iki dirhem bir çekirdek ağırlığındaydı. İşte, güzel ve süslü giyimli kimselere, altına benzetmiş olmak için “altın gibi” yerine, değişik bir ifadeyle “iki dirhem bir çekirdek” denmektedir. Eskiden Üsküdar’da kurulan “Miskinler Tekkesi “nde miskin hastalığı denilen derde tutulanlar banndırılırmış Bu derde derece derece tutulanların yanında iki miskin hastası daha varmış ki, dünyadan ilgisini kesmiş, kendilerini bırakmış derbeder kimselermiş. Bir gün koğuşun iki ayn köşesinde yatan bu hastalardan birinin aklına yerlerini değiştirmek gelir, öteki de kabul eder. Her gün konuşup karar verdikleri halde bir türlü yerlerinden kımıldamak mümkün olmaz. Nihayet, aradan ancak bir yıl geçtikten sonra yerlerini değiştirebilirler ve şöyle bir nefes aldıktan sonra bu olağanüstü durum karşısında miskinlerden birisi: “Eh!” der, “İnsan kuş misâliymiş... Geçen yıl neredeydik, bu yıl neredeyiz!”

Pages