Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Yel üfürdü, sel götürdü
Birdenbire ortadan kaybolan ve sebebi bilinmeyen mal için söylenir.
Rahat yüzü görmemek
Hiç rahat etmemek.
Gözü yüksekte
Daha yüksektekine ulaşmak istemek.
Çömlek gibi
Çok zayıf.
Cağdan gelme
Kaba.
Balık baştan kokar
Bir toplulukta baş olan kimsenin olumsuz davranışları görüldüğünde söylenir. (*)
Bir toplulukta baş olan kimsenin davranışları o topluluğu etkileyeceği için, olumsuz davranışı görüldüğünde “balık baştan kokar” denir. Eskiden, paşalardan biri, vekilharcıyla pazara alışverişe çıkar. Paşa, bir kenarda arabasında otururken vekilharç eve gerekli şeyleri almaya başlar. Bir ara vekilharcın, bir balıkçıdan aldığı balıklan koklayıp koklayıp yere bıraktığı paşanın dikkatini çeker: -Ne yapıyorsun öyle?” diye sorar. Vekilharç: -Bozuk olup olmadığını anlamak için koklu- vurum der “İyi ama der paşa, “benim bildiğim balık, baştan kokar, oysa sen kuyruğundan kokluyorsun” Vekilharç : “Her birinin ayrı ayrı bozuk olduğunu biliyorum. Ama, hangisinin daha az bozulmuş olduğunu anlamak için kokunun kuyruğa kadar gelip gelmediğini anlamaya çalışıyorum” cevabını verir.
Kuyruk acısı
Hiç bir zaman unutulmayacak acı. (*)
Eskiden yapılan bir kötülükten dolayı hınç almak, öç almak istendiğinde “kuyruk acısı var” denir. Söylentiye göre, bir ailenin çok sevdiği bir çocuğu ile yavru iken besleyip büyüttükleri bir yılanı varmış. Günün birinde baba, gurbete gider. Ayrılacağı gün anaya, çocuğu yılandan uzak tutmasını, yılanın sütünü zamanında vermesini sıkı sıkı tembih eder, önceleri babanın sözleri tutulur. Ama bir gün çocuk, açık bırakılan kapıdan içeri dalar. Odanın ortasında çöreklenip yatan yılanla bir zaman oynar. Bir ara oyunu ileri götüren çocuk, elinde bulunan bıçağını yılanın kuyruğuna hızla sürterek keser. Yılan, kesilen kuyruğunun acısıyla birden çocuğun üzerine atılır, birkaç yerinden sokar. Ana, odaya girdiğinde; çocuk bir tarafta, kuyruk bir tarafta kıvrılmaktadır. Baba, evine döndüğünde çocuğu ölmüş, yılanı kovulmuş bulur. Aradan bir zaman geçtikten sonra oğlunun acısını unutan adam, yılanı getirmek üzere aramaya çıkar. Bir deliğin ağzında rastladığı yılana, her şeyi unuttuğunu, yine eskisi gibi dost olmak istediğini söylediğinde, yılan: “Sizden memnunum, bana çok iyi baktınız” der. “Ama” diye sözünü tamamlar, “Sizde evlât acısı, bende kuyruk acısı oldukça birbirimizi kolay kolay bağışlayanlayız.”
Bağrını delmek
Çok dokunmak.
Halden anlamak
Bir durumu anlayıp yardım etmek.
İş sarpa sarmak
Bir işin içinden çıkılmaz hale gelmesi.

Pages