Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Aç elini kora sokar.
Aç, yiyeceğini sağlamak için her türlü tehlikeyi göze alabilir. “Aç köpek fırın deler (yıkar)”, “Aç kurt arslana saldırır” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Niyet hayır, akıbet hayır (selâmet).
İyi niyetle başlanan işin sonu iyi olur.
Allah sağ eli sol ele muhtaç etmesin.
Bir gün olur ki, en yakın kimse bile yardım etmez. Başkalarına muhtaç olmamaya bakmalıdır.
Cins kedi ölüsünü göstermez.
İyi insan sıkıntısını belli etmez.
Kimi köprü bulamaz geçmeye, kimi su bulamaz içmeye.
Plansız ve âdil olmayan bir düzende birtakım tutarsızlıkların, tersliklerin olabileceğini anlatır.
Ne doğrarsan aşına, o çıkar kaşığına.
Bak: “Çanağa ne doğrarsan kaşığında o çıkar.”
Cemaat ne kadar çok olsa imam gene bildiğini okur.
Bak: “Cami ne kadar büyük olsa, imam gene bildiğini okur.”
Ölüm gelmiş bu cane, baş ağrısı bahane.
Bak: “Ecel geldi cihana, baş ağnsı bahane.”
Ağlamayan çocuğa meme vermezler.
İstemeyen, istemesini bilmeyen, kısacası hakkını aramayanlar, genellikle haksızlıkla karşı karşıyadırlar. Birçok insan hakları, kendiliğinden elde edilmemiş, uzun mücadeleler sonunda alınmıştır.
“Verilmez oğlan ağlamasa emcek.” (Güvahi) / “İstemem o dehşet gün gelip çatsın Bana kimseler anam kadar yanmaz.” (Cahit Sıtkı Tarancı)
Yavuz hırsız ev sahibini bastırır.
Kimi insanlar, bir yandan toplumun benimsediği ahlâk dışı davranışlarda bulunurlar, bir yandan da kendilerini kınayan ve engel olmak isteyenleri sindirir, küstahlığını devam ettirirler. / “Hem suçlu, hem güçlü”, “Hem kel hem fodul” deyimleri aynı anlamı verirler.
“Dürüst olmaz kişinin işi bî-yar / Yalınız taş olur mu hiç divar.” (Güvahi)

Pages