Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Zurnada peşrev olmaz ne çıkarsa bahtına.
Bir iş genellikle belli ölçüler içinde belli kurallarla; kimi işler de bilinen kuralların dışında, insanı yadırgatan, alışılmamış bir yolla yapılır ve alınacak sonuç tesadüfe bırakılır. İşte bu söz, sonucun ne olacağı bilinmeyen şeyler için söylenir.
Altın eli bıçak kesmez.
Eli iş tutabilen, el becerisi olan kimse, yaptığı işi başarıyla sürdürür.
At yedi günde, it yediği günde (belli olur).
Gerçek değerler zamanla olur. Birdenbire ortaya çıkan, birdenbire kazanılan ün kuşkuludur.
İyi insan sözünün üstüne gelir.
Kendisinden söz edilen kimse, konuşmanın üstüne geldiğinde söylenir.
İki tımar bir yem yerine geçer.
Hayvan bakımı, ağaç bakımı, motor bakımı gibi yaşaması, çalışması gereken bir şeye bakmanın zorunluğu anlatılır.
Ah yerde kalmaz.
Bak: “Ah alan onmaz”.
İki gönül bir olunca samanlık seyran olur.
Birbirini seven kimselerin rahatsızlığa seve seve katlanabileceklerini, ayrıca rahatsız şeylerin pek rahat ve sevimli geldiğini anlatır.
Susayan kanmam sanır.
“Sanmak”, burada bir korkuyu belirtmektedir: açlık korkusu... Bu korku insanı yasa dışı davranışlara götürebilir. İnsanın kafasından “yarınım ne olacak”, “ya aç kalırsam” kaygılarını silmek gerekir.
Ayağım yorganına göre uzat
Gerek kişisel, gerek toplum hayatında ölçülü, planlı davranmak pek önemlidir. Giderini, gelirine göre ayarlamayanlar borçlanır, perişan olur, onurunu yitirirler.
“Yükseklerden uçma dengin ara bul Yorganına göre ayağın kösül.” (Mir’ati)
Dağdan gelen bağdakini kovar.
Bir kimse, bir toplum, kendi malını, kendi ülkesini korumazsa, başkaları ona sahip çıkarlar.
“Böyledir kaide dağdan gelenler Bağda olanları kovar demişler.” (Levni) / “Bağdaki sevmez iken dağdakini Dağdaki gelse kovar bağdakini.” (Şinasi)

Pages