Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Yavuz hırsız ev sahibini bastırır.
Kimi insanlar, bir yandan toplumun benimsediği ahlâk dışı davranışlarda bulunurlar, bir yandan da kendilerini kınayan ve engel olmak isteyenleri sindirir, küstahlığını devam ettirirler. / “Hem suçlu, hem güçlü”, “Hem kel hem fodul” deyimleri aynı anlamı verirler.
“Dürüst olmaz kişinin işi bî-yar / Yalınız taş olur mu hiç divar.” (Güvahi)
Mazlumun ahi yerde kalmaz.
Ezilenler, ezildiklerinin farkına vardıklarında, ezenler ezmekten vazgeçmek zorunda kalacaklardır.
Bir deli kuyuya taş atmış, kırk akıllı çıkaramamış.
Normal olmayan insanların topluma çok büyük kötülük yapabileceğini, yapılan bu kötülükten kolay kolay kurtulunamayacağını anlatır.
Kazma elin kuyusunu kazarlar kuyunu.
Bak: El için kuyu kazan, evvelâ kendi düşer.
Tok acın halinden bilmez (ne bilir).
Bir şeyi en iyi bilen, onu yaşayandır.
“Ne bilsin tok olanlar aç halin.” (Şeyhi)
Kimine hay hay, kimine vay vay.
Eşit hakların olmadığı bir düzende kimi her istediğini elde eder, kimi edemez.
Eşeğin kulağım kesmekle küheylan olmaz.
Aşağılık birine ne yapılırsa yapılsın aşağılık olmaktan kurtulamayacağını anlatır.
“Eşeğe giydirsen nakışlı bir çul At olmaz, huyunca zırlar demişler.” (Mevci)
Akacak kan damarda durmaz.
Kimi olayların kaçınılmaz olduğu, bu yüzden önceden hazır olmak, ona göre davranmak, doğal karşılamak gerektiğini anlatan bir sözdür.
Doğruluk minarede kalmış, onun da içi eğri.
Doğruluk önemli bir erdemdir. Ne var ki, buna uyan insanların sayısı azdır anlamında söylenir.
Bir sürçen atın başı kesilmez.
İnsanlar genellikle kusur işlerler. Kusur işleyeni anlamaya çalışmak, onun bir daha kusur işlememesini sağlamak gerekir.
“Affeyleyelim ki belki bilmez Bir sürçen atın başı kesilmez.” (Gufrani)

Pages