Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Arpacıya borç eden, ahırım tez satar.
Sürekli borçla iş yürümez.
Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı (hakkı) vardır.
Birinden küçük de olsa bir iyilik görüldüğünde unutmamayı öğütler. “İyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir” sözü bu yargıyı doğrulamaktadır.
“Bir kahvenin vardır kırk yıl hürmeti İyiler unutmaz insaniyeti.” (Merdümi)
Kazma elin kuyusunu kazarlar kuyunu.
Bak: El için kuyu kazan, evvelâ kendi düşer.
Haramın temeli olmaz.
Emek ürünü olmadan elde edilen kazanç makbul değildir.
Gülme komşuna gelir başına.
Birinin başına gelen hoş olmayan bir hale gülmemek gerekir. Çünkü birinin başına gelen hal, bir başkasınınkine de gelebilir.
“Hayır, şer her neyse gülse bir âdem Güldüğü başına gelir demişler.” (Dervişi) / “Şimdi de tutturmuş seninki / Başımı sokacak ev isterim diye Tutgunsun, vereceksin ister istemez Gülü seven katlanır dikenine.”
Yarım elma, gönül alma.
Armağan küçük de olsa gönül almaya, memnun etmeye yeter, anlamında söylenir.
Testi su yolunda kırılır.
“Su testisi su yolunda kırılır” atasözüyle eşanlamlıdır.
Tilki tilkiliğini anlatıncaya (bildirinceye) kadar post elden gider.
Çok kez bir doğruyu, bir gerçeği anlatıp kabul ettirinceye kadar büyük sıkıntı çekildiğini anlatır.
Çobanın gönlü olursa, tekeden süt sağar (yağ çıkarır).
Olmazı olur yapmak. Değişmez doğrular gibi görünen birçok şey zamanla değişmiştir. Kuvvetli istek, kesin karar ve insan emeği, olmazı olur yapmış; yeni yeni şeyler yaratmıştır, Halk edebiyatında adı geçen Ferhat, olmazı olur yapmanın efsanevi bir örneğidir.
“Buna kimi âdem-i imkân derler, / Olmaz olmaz deme, olmaz olmaz.” (Fatih) / “Rahat etmekse muradın çobanın gönlünü yap Çoban isterse eğer bir tekeden yağ çıkarır.” (Hamami Zade İhsan)
Padişahın bile arkasından kılıç sallarlar.
Herkesin gıyabında konuşulabilir.

Pages