Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Sarımsağı gelin etmişler, kırk gün kokusu çıkmamış.
İnsanlar kısa zamanda anlaşılmaz. Bir kimse hakkında hemen bir yargıya varmak kişiyi, yanıltabilir. Bir de kusurlarını iyi saklayan biri, insanı daha çok yanıltabilir. Beklemek gerek. / “Kötü bir şey ne denli gizlenirse gizlensin bir gün açığa çıkar.”
Zurnada peşrev olmaz ne çıkarsa bahtına.
Bir iş genellikle belli ölçüler içinde belli kurallarla; kimi işler de bilinen kuralların dışında, insanı yadırgatan, alışılmamış bir yolla yapılır ve alınacak sonuç tesadüfe bırakılır. İşte bu söz, sonucun ne olacağı bilinmeyen şeyler için söylenir.
İt derisinden post olmaz.
Aşağılık bir insan iyi ve yüce işler yapamaz.
Mal adama hem dost hem düşmandır.
Para, mal-mülk, yerinde kullanıldığında insana yararlı olabilir, aynı zamanda en büyük kötülüklere aracı da olabilir.
Parayı veren düdüğü çalar.
İnsanların parayla ç/ok şey elde ettiklerini; paranın her şey olmadığı halde, her işin başında görüldüğünü, her şeyden üstün tutulduğunu anlatır.
“İşte şu âdemler düdüğü çalar Evvelce parayı veren demişler.” (Refiki)
Gelene git denilmez.
Kendiliğinden gelen bir konuk kovulmaz. İstemeden verilen güzel bir şey geri çevrilmez.
Aç ayı oynamaz.
İnsan yaşamının ilk şartı, en doğal ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. En gerekli, en doğal ihtiyacı sağlanmayan bir insandan herhangi bir iş beklenmez. Ayrıca böyle bir insanın her zaman güleryüzlü, neşeli olması mümkün değildir. / “Aç at yol almaz, aç it av almaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
Köpeğe dalaşmaktan çalıyı dolanmak yeğdir.
Bak: “İtle (köpekle) dalaşmaktan çalıyı dolaşmak yeğdir.”
Gözden ırak olan gönülden de ırak olur.
Birbirinden uzun süre ayrı kalanların aralarındaki sevginin zamanla azalacağını anlatır.
“Ateş alan yanmaz mı Akan su bulanmaz mı Gözden ırak olanlar Gönülden de olmaz mı?” (Halk Türküsü)
Suçu gelin etmişler, kimse güvey girmemiş.
Bak: “Kabahat samur kürk olsa, kimse sırtına (üstüne) almaz.”

Pages