Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Atılan ok geri dönmez.
Kimi gerçekler ve olaylar vardır ki, değiştirmek, yok saymak elimizde değildir. Bu bakımdan bir olay yaratmadan, dönüşü olmayan bir işe başlamadan önce iyi düşünmek gerek. Bir de karar verildi mi, sonuna dek yürümek tek çıkar yoldur.
“Mebâdâ bir sözünden olasın zar Atılmış ok gibi dönmeye ey yar.” (Güvâhî)
Donsuzun gönlünden dokuz top bez geçer.
Bak: “Aç tavuk kendini arpa (buğday) ambarında sanır (düşünde darı görür).
Yüz yüzden utanır.
İnsanlar, bir konuyu karşı karşıya konuşurlarsa daha kolay anlaşırlar, anlamında söylenir. Zahirenin amban sabanın ucundadır. / Toprak işlenmedikçe ürün elde edilemez.
“Koyun verdi, kuzu verdi, süt verdi Yemek verdi, ekmek verdi, et verdi, / Kazma ile dövmeyince kıt verdi, / Benim sadık yârim kara topraktır.” (Âşık Veysel)
Göç dönüşü topal eşek öne geçer.
Toplumsal ilerlemeye engel olmak isteyenler, bu ilerlemeyi gördüklerinde herkesten daha çok ilerici olduklarını söylerler.
Avradı eri saklar, peyniri deri.
Her şey en yakınıyla, birlikte olduğuyla vardır, onunla korunur, onunla yaşar.
Çoban armağanı çam sakızı.
Herkes, ancak kendi imkânları ölçüsünde armağan verebilir.
Var ne bilsin yokun halinden.
Bak: “Tok acın halinden bilmez.”
Ağaç ne kadar uzasa göğe ermez.
İnsanlar zekâ, emek ve yetenekleri ölçüsünde başarılı olabilir, toplum içinde yükselebilirler. Yeteneksiz kimseler ne kadar yükselirse yükselsinler, toplum katında pek önem kazanamazlar.
Bıçak yarası geçer, dil yarası geçmez.
Dikkatli ve ölçülü konuşmak; bir gün utanılacak pişman olunacak şeyleri söylememek gerekir. Acı söz, gerçekten insan belleğinde unutulmayacak izler bırakır.
Cömertle nekesin harcı birdir.
Nekes (cimri) her şeyin en ucuzunu, dolayısıyla en kötüsünü alır. Bu yüzden de aldığı şey çabuk eskir, çabuk tükenir. Cömertse çok para vererek o şeyin en iyisini alır. Bu yüzden de aldığı şey işe yarar. Sonunda cimri de cömert gibi çok para harcamış olur.

Pages