Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Al elmaya taş atan çok olur.
Her insan, iyi, güzel şeye ilgi duyar, ondan kendinin de yararlanmasını ister. Genellikle, iyi, güzel şeyi elinde tutanlar kıskanılır, türlü biçimlerde olumsuz davranışlarla karşı karşıya gelebilirler.
Kaçan balık büyük olur.
Ortadan kaybolan bir şeyin öneminin aşırı derecede arttığını anlatır. / “Kel ölür sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Kör ölse badem gözlüydü derler Dilsiz ölse şirin sözlüydü derler / Balık kaçsa kırk yüz gözlüydü derler Serçe uçsa ya toy yahut kaz olur.” (Mesti)
Dinsizin hakkından imansız gelir.
Söz dinlemeyen birini daha güçlü birinin zor kullanıp yola getirmesi halinde söylenir.
Çanağa ne doğrarsan kaşığına o çıkar.
Ne ekersen onu biçersin. İyilik yapan iyilik, kötülük yapan kötülük görür.
“Dikmedin ağaç dilersin yemişi Ekmeyecek ne biçersin ey kişi.” (Miftah)
Dost, dostun eğerlenmiş atıdır.
Gerçek dost, her zaman dostunun hizmetindedir.
Mızrak çuvala girmez (sığmaz).
Kimi gerçeklerin gizli tutulamayacağını anlatır.
Gönül kocamaz.
İnsanlar bedence yaşlansa da, ruhça yaşlanmaz. Arzular tükenmez.
“Vücut kocar amma, gönül kocamaz Güzel seven âşık ihtiyar olmaz.” (Rahmi) / “Kelleden umulan dalaz bir beyin Gönül umduğuna küser demişler.” (Talibi)
Öksüz hırsızlığa çıksa ay ilk akşamdan doğar.
Kimsesizin iş yapması zordur.
Köpeği yol kocatır.
İnsana gereksiz, yararsız çalışmalar zarar verir.
Taş düştüğü yerde ağırdır (kalır).
Her şey kendi çevresinde önemlidir; bir kimsenin değeri en çok kendi çevresinde anlaşılır.
“Sıladan ayrılma ben gibi sersem Taş koptuğu yerde ağırdır babam.” (Hauayi)

Pages