Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ağacın kurdu içinde olur.
Bir amaçla birleşen bir topluluğu çok kez kendi içindekiler amacından saptırırlar. Çünkü dışardan gelen kötülüklere uyanık olunur genellikle.
Ekmeği ekmekçiye ver, bir ekmek de üste ver.
Bir işi, onu iyi bilene vermelidir.
Düşenin dostu olmaz.
Bu sözde “düşmek” iki anlama gelir. Biri, herhangi bir nedenle eski itibarını, güvenirliğini yitirme; İkincisi daha çok ahlâk yönünden toplumca kabul edilmeyen davranışlar gösterme halidir. İnsanlar genellikle başarılı olanlar, doğru ve dürüst davrananlarla ilgi ve dost- / luk kurmak isterler. Bu yüzden bu iki vasıf ortadan kalkınca, ilgi ve dostluk da ya zayıflamakta ya da tümüyle silinmektedir. Bu söz bir de insanın vefasızlığını, yani insan sevgisindeki süreksizliği anlatır. Kişinin basit, bencil ve küçük hesaplarla sevgisinden geçmemesini öğütler.
'“Unutma ki dostu olmaz düşenin İptida dost alır yakan demişler.” (Mir''ati) / “Nezaret eyledim tıflı cahile Köydeki yarenlik çıkdı nafile / Sefinem vurunca taşlı sahile Yarandan bir küçük selâm görmedim. (Rıza Tevfık)'
Armudun (ahlatın) iyisini ayı yer.
Bak: “Ahlatın (armudun) iyisini ayı yer.”
Besle kargayı oysun gözünü.
İyilik bilmeyenler için söylenir.
Esirgenen göze çöp batar.
Bak: “Sakınılan göze çöp batar.”
Aç tavıık, kendini arpa (buğday) ambarında sanır (düşünde darı görür).
Ulaşmak istedikleri şeylere, çalışarak, mücadele ederek varmak yerine, hayal kurmakla yetinenler için söylenir.
Aç ile eceli gelen söyleşir.
Bak: “Aç köpek fırın deler.”, “Aç kurt arslana saldırır.”, “Aç kurt yavrusunu yer.”, “Aç yanından kaç.”
Kimi köprü bulamaz geçmeye, kimi su bulamaz içmeye.
Plansız ve âdil olmayan bir düzende birtakım tutarsızlıkların, tersliklerin olabileceğini anlatır.
Dilden gelen elden gelse, her fukara padişah olur.
Her söylenen söz yerini bulamaz.

Pages