Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Bir tepe yıkılır, bir dere dolar.
“Dünyada ne yoktan var olur, ne vardan yok olur.”
Misafir on kısmetle gelir, birini yer, dokuzunu (evde) bırakır.
Bak: “Misafir kısmetiyle gelir.”
Düşenin dostu olmaz.
Bu sözde “düşmek” iki anlama gelir. Biri, herhangi bir nedenle eski itibarını, güvenirliğini yitirme; İkincisi daha çok ahlâk yönünden toplumca kabul edilmeyen davranışlar gösterme halidir. İnsanlar genellikle başarılı olanlar, doğru ve dürüst davrananlarla ilgi ve dost- / luk kurmak isterler. Bu yüzden bu iki vasıf ortadan kalkınca, ilgi ve dostluk da ya zayıflamakta ya da tümüyle silinmektedir. Bu söz bir de insanın vefasızlığını, yani insan sevgisindeki süreksizliği anlatır. Kişinin basit, bencil ve küçük hesaplarla sevgisinden geçmemesini öğütler.
'“Unutma ki dostu olmaz düşenin İptida dost alır yakan demişler.” (Mir''ati) / “Nezaret eyledim tıflı cahile Köydeki yarenlik çıkdı nafile / Sefinem vurunca taşlı sahile Yarandan bir küçük selâm görmedim. (Rıza Tevfık)'
Varsa hünerin, var her yerde yerin, yoksa hünerin var her yerde yerin.
Elinden iş geleni herkes arar; gelmeyen ise yerinir, üzülür.
Giden gelse dedem gelirdi.
Elden çıkan bir daha geri dönmez, nasıl ki ölenin dinlemeyeceği gibi.
Adama dayanma ölür, ağaca dayanma kurur.
Bak: “Ağaca dayanma kurur, insana dayanma ölür.”
Yırtıcı kuşun ömrü az olur.
Hayatı mücadelelerle geçen kimsenin çok yıpranacağı için ömrü az olur, anlamında söylenir.
Akıllı düşününceye kadar deli oğlunu everir.
İyi düşünüp çabuk karar vermek gerekir. Aksi halde kimi fırsatlar elden kaçar. / “Akıllı köprü arayıncaya kadar deli .suyu geçer” atasözüyle eşanlamlıdır.
Kötü söyleme eşine, ağı katar aşma.
Kötülük yapan kötülük görür; hele yakınlarına yapılırsa bir de daha çok kötülük görür.
Demir nemden, insan gamdan çürür.
Bak: “Duvarı nem, insanı gam yıkar.”

Pages