Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Fare (sıçan) çıktığı deliği bilir.
Kötü iş yapanlar, kendilerini savunmanın yollarını bilirler. / “Minareyi çalan kılıfını hazırlar” atasözüyle eşanlamlıdır.
Tırnağın varsa başım kaşı.
Başkalarından pek fayda gelmediğini, insanın önce kendini düşünmesi gerektiğini savunan bir sözdür.
“Tırnağın var ise başını kaşı Kardeşten kardeşe fayda yok imiş.” (Karacaoğlan)
Kalıp kıyafetle adam adam olmaz.
Giyiniş, beden sağlığı ve güzelliği insanı yüceltecek derecede önemli değildir. Kimi erdemler, olumlu davranışlar, topluma yararlı çalışmalar ancak kişiyi adam eder. “Eşeğin kulağını kesmekle küheylan olmaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Atlas çul giydirsen katır katırdır Şekli benzese de küheylan olmaz.” (Merdümi)
El ipiyle kuyuya inilmez.
Yalancıya, iyi bilinmeyen kimseye güvenmemelidir.
“Nazar ederler seni Yalnız gitme suya / İnme a yârim inme El ipiyle kuyuya.” (Halk Türküsü)
Gönül bir sırça saraydır, kırılsa yapılmaz.
İnsan çoğunlukla duygusal bir varlıktır; içlidir, incedir, duyguludur. İncinmeye, kırılmaya gelmez. Çünkü düzelmesi, bağışlaması güçtür.
“Gönül derler buna sırçadan ince, / Kırma, bu gördüğün şişe değildir, / Açar çiçeğini bahar gelince, / Vurma bu gördüğün meşe değildir.” (Haşan Ali Yücel) / “Dağlarda duman olur Denizde seyran olur Gönül ferman dinlemez Dünyası zindan olur.” (Halk Türküsü)
Bugün bana ise yarın sana.
Felâket herkesin başına gelebilir.
Cemaat ne kadar çok olsa imam gene bildiğini okur.
Bak: “Cami ne kadar büyük olsa, imam gene bildiğini okur.”
Yuvarlanan taş yosun tutmaz.
Sık sık iş değiştiren, belirli bir meslekte çalışmayan kimse, başarılı bir hayat süremez.
“Özenen gurbete bu fikri koşun Yapışmaz yuvarlanan taşa yosun.” (Güvahi)
Gökten ne yağdı da yer kabul etmedi.
Büyüklerden küçüklere verilen şeylerin reddedilmeyeceğini anlatılır.
Altın eşik, gümüş eşiğe muhtaç olur.
İnsanın insana işi düşer: zenginin yoksula, bilginin cahile, büyük adamın küçük adama...

Pages