Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Eğilen baş kesilmez.
Aman dileyen, suçunu kabul edip teslim olana karşı iyi davranmanın gereğini anlatır. / “Aman diyene kılıç kalkmaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
Aşk olmayınca meşk olmaz.
“Meşk”in sözlük anlamı “alıştırma”dır. Ama burada “iş”, “eylem” anlamına gelmektedir. Sevmeden, ona bir tutku derecesinde bağlanmadan yapılan işler verimsiz olur.
İnsanoğlu (ademoğlu) çiğ süt emmiş.
İnsanın sırasında yanılabileceğim, doğru olmayan bir davranışta bulunabileceğini anlatır.
İtle yatan bitle kalkar.
Bak: “Körle yatan şaşı kalkar”.
Tarlada izi olmayanın harmanda yüzü olmaz.
Çalışmayan kazanamaz.
Her şeyin vakti var, horoz bile vaktinde öter.
Her şeyin bir zamanı vardır. Zamansız yapılan işler olumlu sonuç vermez. / “Demir tavında dövülür” atasözüyle yakın anlamlıdır.
Demir nemden, insan gamdan çürür.
Bak: “Duvarı nem, insanı gam yıkar.”
Deve büyüktür ama, beşini bir eşek yeder.
Her büyük görünen şeyin aslında göründüğü gibi büyük olmadığını anlatır.
“Kervan yola çıksa alel-ekseri Bir eşek katarı yeder demişler.” (Yesarî)
Aç gezmektense tok ölmek yeğdir.
Açlık ölüm kadar acıdır. Bugünün insanı, değil aç kalmak, aç kalma kaygısını bile bir an için duymak istemiyor. Tokluk, insanca yaşamanın ilk belirtisidir.
Her horoz kendi çöplüğünde öter (eşinir).
Her insanın ancak kendi çevresinde söz sahibi olabileceğini, değerinin orada anlaşılabileceğini söyler.

Pages