Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Arpa eken buğday biçmez.
Bir işte, bir konuda başarı, ancak akıl, tecrübe ve emek karşılığında elde edilir. Bu nitelikler olmadan başarı hiç mümkün değildir.
“Diken eken gül döğşürmez bir zaman Kişi ektiğini biçer demişler.” (Yesârî)
Çobansız koyunu kurt kapar.
Toplumların tarihinde önderlerin önemli yeri vardır. İlkel topluluklarda olduğu kadar, gelişmiş toplumlarda da bir öndere ihtiyaç duyulmaktadır. Akıllı önderler, halkının ilerlemesinde önemli katkılarda bulunmuşlardır. Akılsız önderler de milyonlarca insanın yok olmasına sebep olmuşlardır.
“Çobansız bir sürü tizcek dağılır, / Baş giderse ayak pûyidar olmaz.” (Bedri)
Dervişin fikri ne ise zikri de od ur.
İnsan, önem verdiği şey üzerinde düşünür ve sık sık sözünü eder.
Kör görmez, sezer.
Kimi insanlar, bilgisiz olsalar bile, birçok gerçeği önceden sezebilirler.
Dost acı söyler (dost sözü acıdır).
Karşısındakini üzmemek için doğruları gizlemek, yanlışları doğru görmek ve göstermek “nezaket” sanılmaktadır. Oysa üzmeden, kırmadan da doğrular söylenebilir. Ayrıca, doğrular ne pahasma olursa olsun söylenmelidir. İlk anda üzülen, kırılan kimse, bir süre sonra söylenenden yararlanacaktır. Hele dostlar arasında doğrular, söylenişi acı da olsa ortaya konulmalıdır.
At yiğidin yoldaşıdır.
At, sevimli, binildiğinde zevk verici, hele rafhan yürüyüşlü, koşturulduğunda çok keyifli anlar geçirtir ayrıca. Kimisinin de gerçekten anlayışlı, dost canlısı olduğu bilinmektedir.
Eşek hoşaftan ne anlar.
Herkesin hoşlandığı bir şeyden hoşlanmayan bir kimseyi küçümsemek amacıyla söylenir.
Dilim, giydirir bana kilim.
Gerektiği yerde konuşmak, gerektiği yerde susmak olumlu bir davranıştır. Gelişigüzel konuşmalar insanı, çözümü güçleşen sorunlarla karşı karşıya getirebilir. İnsanın çok kez çektiği sıkıntı “dili belâsı” sonucudur. / “Söz gümüşse, sükût altındır” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Dilin cirmi küçük, cürmü büyüktür / Çok kişi dilinin oldu kurbanı.” (Salburcuoğlu)
Armut dalının dibine düşer.
İnsan önce yakınlarını düşünür.
İşine hor bakan, boynuna torba takar.
İşini küçümseyen, sevmeyen kişi para kazanamaz, başkalarının eline bakar.

Pages