Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin.
Bir kimseye öğüt vereceğim diyerek ölçüyü kaçırır, yerli yersiz ve gereksiz söz ve davranışlarda bulunulursa, ters sonuç alınır. Bir de doğal ihtiyaçları karşılanmayan insan bunu gizli yada zorla elde etmeye kalkar.
Ayranım ekşidir diyen olmaz.
Bak: “Kimse ayranım ekşi demez.”
Altın eli bıçak kesmez.
Eli iş tutabilen, el becerisi olan kimse, yaptığı işi başarıyla sürdürür.
Ağalık (beylik) vermekle, yiğitlik vurmakladır.
Ağalık, gerektiğinde bol para yardım etmekle; yiğitlik, gözüpek, dövüşken olmakladır.
Mum dibine ışık vermez.
Mum aydınlanmaz, aydınlatır, tükeninceye dek... Ülkücü insanlar da öyledir; başkalarının mutluluğu için mutsuzluğu, başkalarının yaşaması için ölümü göze alır.
“Işık vermez hiç bir zaman dibine Şem’a iller için yanar demişler.” (Mevci)
Sabreden derviş, muradına ermiş.
Acı, haksızlık, yoksulluk gibi, üzücü durumlar karşısında ölçülü kalabilen, acele etmeyen, çalışmalarını devam ettiren kimse amacnıa kolay ulaşır.
“Dut yaprağı olur giderek kemha / Sabreden murada erer demişler.” (Yesari)
Kalbin yolu mideden geçer (Erkeğin kalbine giden yol mideden geçer).
Sevginin çok kez maddi olanaklarla sağlandığını anlatır.
Her gün baklava börek yense bıkılır.
Her gün aynı şeyi yapmak, insanı usandırır.
Baba koruk (ekşi elma) yer, oğlunun dişi kamaşır.
Bir kimsenin yaptığı kusur yada kötülük yalnız kendini ilgilendirmemektedir. Toplum, değil böyle bir kimseyi, bu kimsenin çocuklarını bile hoş görmemektedir. Topluma yararlar sağlayan bir kimse ise, yararı anlaşıldığı zaman, toplumca baştacı edilmekte, böyle bir kimsenin yakınları bile aynı saygıyla selâmlanmaktadır. / “Baba eder, oğul öder” atasözüyle eşanlamlıdır.
Kır (arap, boz) atın yanında duran ya huyundan ya tüyünden (ya suyundan).
îyi insanlarla ilgi kuranlar iyi, kötü insanlarla ilgi kuranlar kötü alışkanlıklar kazanırlar. / “Kişi refikinden azar” atasözüyle yakın anlamlıdır.

Pages