Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Çocuktan al haberi.
Çocuklar daha kötü alışkanlıklar almamışlardır: yalan söylemezler genellikle. Haksızlığa dayanamazlar. Davranışları çocukçadır, ama doğrudur.
Gönülsüz yenen aş ya karın ağrıtır ya baş.
İstemeye istemeye yapılan işler, çok kez insanı zararlı sonuçlara götürür.
Ayıpsız yâr arayan (dost isteyen), yârsız (dostsuz) kalır.
Kusursuz insan olmaz. Ayrıca “kusur” dediğimiz şey bir insanın özelliği olabilir. Öyle kabul etmek (olduğu gibi) gerekir.
Aşk ağlatır, dert söyletir.
Bir sorunu (meselesi), bir derdi olan kimse rahat bir insan değildir. Düşünür, danışır, üzülür, konuşur... Ta ki, sorunu çözüm bulana, derdi yok olana dek...
“Aşk ağlatır, dert söyletir insanı Öz ağlarsa göz de ağlar demişler.” (Figanî) / “Alım şaşırttın beni Aşka düşürttün beni Aşk adamı ağlatır, / Dert adamı söyletir.” (Halk Türküsü)
Vakit nakittir.
Zamanın çok değerli olduğu anlatılır.
Misafir kısmeti ile gelir.
Misafirin ev sahibine yük olamayacağı, çünkü onun yiyeceğinin Tanrıca sağlanacağı inancını belirtir. / “Tanrı misafiri” deyimi bu inanıştan gelmektedir. “Misafir on kısmetle gelir, birini yer, dokuzunu bırakır” ata- sözüyle eşanlamlıdır.
Yiğidin m ah meydandadır.
Kendine güvenen, korkmayan kimsenin gizlisi olmaz ve malına kimse dokunamaz, anlamında söylenir.
Davacısı kadı olanın yardımcısı Allah olsun.
İnsanları yargılayan kimse çok doğru, çıkar gözetmeyen biri olmalıdır.
“Dedim davacım kim dedi ki kadı Dedim uçalım-mı, dedi ki yok yok.” (Ruhsatı) / “Çağrılmadık yere ayağın atma Davetle varanın yeri dar olmaz.” (Bedri)
Gün (ay) var yılı besler, yıl var günü (ayı) beslemez.
Ticaretin belli bir ölçüsü yoktur. Fırsatlar, imkânlar; ticareti yapan kişinin zekâsı, yeteneği, diğer insanlara ve topluma bakış açısı, düzendeki yeri ticaretin biçimini belirler. Kimi zaman çok az kazanıldığı halde, kimi zaman da kısa bir süre içinde milyonlar kazanmak olağandır.
Acele işe şeytan karışır.
Bir iş, belli bir süre içinde yapılır. Süre uzatılırsa iş gecikir; acele edilir, süre kısaltılırsa karışıklık olur. Hem istenilen sonuç alınamaz, hem daha da gecikilmiş olur. Akılla, sınanmış yollarla yapılırsa, kısa zamanda amaca ulaşmak elbette iyidir.
“Erişir menzil-ü maksuduna aheste giden Tiz-i reftarolanın pay ine dâmen dolaşır. “ (Hatemî)

Pages