Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Öküz öldü, ortaklık bozuldu.
Dostluk yada bir yakınlık maddi bir çıkarla kurulmuşsa, maddi çıkarın bozulmasıyla dostluğun ve yakınlığın sona ereceğini anlatır.
Öfke baldan tatlıdır.
Öfkeye kapılmamak güçtür.
“Şeytana iğvasma tahammül eyle Öfke baldan tatlıdır, ziyan olur.” (îhraki) / “Oturur yerine zararla elbet Âhir ([1] öfke ile kalkan demişler.” (Mir’ati)
Balık baştan avlanır.
Bir şeyi ele geçirmek için önce o şeyin yöneticilerini ele geçirmek gerek.
Hak yerde kalmaz.
Hak edilmiş emek, karşılıksız kalmaz.
Ölmüş eşek kurttan korkmaz.
Korkmayı gerektiren tehlikenin artık tehlike sayılmayacak bir hale gelindikten sonra, yani insanın önce tehlike saydığı şeyin sonradan kendisini etkilemediği anlaşıldığından korku ortadan kalkar.
Fırsat her vakit ele geçmez.
Uygun zamanın, elverişli durumun her zaman ele geçemeyeceğini, geçtiğinde olumlu bir biçimde kullanma gereğini anlatır.
Ağaç yaş iken eğilir.
Gelişmenin, yetişmenin belli zamanı vardır. Belli bir yaştan sonra yeni bir yaşantıyı (yaşama biçimi), yeni bir fikri kabul etmek, yeni bir duruma uymak kolay değildir.
“Çubuğu yaş iken eğmek gerektir Küçükken yetişir sıbyan demişler.” (Mir’ati)
Erenlerin sağı solu olmaz.
Ulu kişilerin davranışı şaşırtıcı olabilir; yine de yanlış yoldan gitmezler.
Kalpten kalbe yol vardır.
Bak: “Gönülden gönüle yol vardır.”
Çobanın gönlü olursa, tekeden süt sağar (yağ çıkarır).
Olmazı olur yapmak. Değişmez doğrular gibi görünen birçok şey zamanla değişmiştir. Kuvvetli istek, kesin karar ve insan emeği, olmazı olur yapmış; yeni yeni şeyler yaratmıştır, Halk edebiyatında adı geçen Ferhat, olmazı olur yapmanın efsanevi bir örneğidir.
“Buna kimi âdem-i imkân derler, / Olmaz olmaz deme, olmaz olmaz.” (Fatih) / “Rahat etmekse muradın çobanın gönlünü yap Çoban isterse eğer bir tekeden yağ çıkarır.” (Hamami Zade İhsan)

Pages