Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Kaçanı kovmazlar (kovalamazlar), yıkılanı vurmazlar.
Kaçanı kovalamak, yıkılıp düşeni ezmek yiğitliğe sığmaz.
Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar.
Bu söz toplumdaki bir çelişkiyi ortaya koyar; bir yandan insanların doğru olmaları istenirken, bir yandan da doğru söyleyenlerin kimi çevrelerce sevimsiz olduklarını anlatır.
“Doğru söz acıdır derler, darılma Her çarlıya anam diye sarılma.” (Merdümi) / “Doğru söyleyene delidir derler Kimi deli kimi velidir derler.” (Sümmanl)
Var eli titremez.
Varlıklı kimse, rahat davranır.
Emeksiz (emek olmadan) yemek olmaz.
Emek, insanın beden yada kafa gücüdür. Dünyada varolan her şey bunların ürünüdür. Emek harcamadan elde edilen ürün, hakedilmeden, başkasını sömürerek sağlanmış olur. En doğal ürün, emek karşılığı olanıdır! , Emek, en yüce değerdir.
“Yemek istersen bu yolda ekmek Emeksiz kimseye verilmez yemek.” (Yesari)
Her şeyin yokluğu yokluktur.
Önemsiz gibi görünen her şeyin aslında önemli yeri vardır. Örneğin, bir makineden bir vida düşmüşse, fabrikanın durmasına sebep olabilir.
Deveci ile görüşen kapısını büyük açar (açmalı).
Yüksek seviyede iş yapan yada görünmek isteyenlerin, ona göre davranmaları, bu durumun gereklerini yerine getirmelerini anlatır.
Koy avucuma, koyayım avucuna.
İyilik karşılıklı olur.
Adam kıymetini adam bilir.
Bak: “İnsan kıymetini insan bilir.”
Bir kimsenin adı çıkacağına cam çıksın.
Bak: “İnsanın adı çıkmadansa canı çıkması yeğdir.”
Sabır acıdır, (acı ise de) meyvesi tatildir.
Sabır zordur, herkes sabredemez; ama sabretmesini başaran kimse, iyi- sonuçlara ulaşır.

Pages