Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

'Yanlış hesap Bağdat''tan döner.'
Yapılan bir yanlışlığın, nasıl olsa bir gün meydana çıkarılıp düzeltileceğini anlatır;
Kul azmayınca Hak yazmaz.
Kötülük etmeyen kötülük görmez.
Ağaca (taşa) çıkan keçinin dala bakan (ağaca çıkan) oğlağı olur.
Anne ve babanın çocuk üzerindeki etkisini anlatır.
Söz gümüşse, sükût altındır.
Konuşmanın da, dinlemenin de, susmanın da zamanı ve gereği vardır. Ne zaman konuşmalı, ne zaman susmalı, ne zaman dinlemeli iyi bilmek gerekir. Hele susmasını bilmek önemli bir meziyettir. Bunları bilmeyenler çevrede saygı görmezler. / “İki dinle, bir söyle” atasözüyle yakın anlamlıdır.
Her deliğe elini sokma, ya yılan çıkar ya çıyan.
Bilinmeyen bir işe girişmemenin gerektiğini, zararlı sonuç verebileceğini belirtir.
“Gördüğün deliğe parmağını sokma, / Ya akrep çıkar ya yılan demişler.” (Lütfi)
Öksüz kuzu toklu olmaz.
Kayırıcısı olmayan kimse ilerleyip yükselemez.
Akacak kan damarda durmaz.
Kimi olayların kaçınılmaz olduğu, bu yüzden önceden hazır olmak, ona göre davranmak, doğal karşılamak gerektiğini anlatan bir sözdür.
At binenin (iş bilenin), kılıç kuşananın.
Bir şeye sahip olma hakkı, ancak o şeyi en iyi hak edenindir, anlamında söylenir.
“At binenin, kılıç kuşananındır / Budur resm-i cihan, hükm-ü zamane.” (Mengûşî)
Evdeki hesap (pazar) çarşıya uymaz.
Önceden tasarlanan bir işin umulduğu gibi yürümediğini, çok kez tersi olduğunu anlatır.
“Ne çare ki evdeki hesap Çarşıdakine uymuyor İnsanlar bol bol laf ediyor ya Yine de işlerine Akıl fikir ermiyor.” (Cahit Külebi)
Kimi köprü bulamaz geçmeye, kimi su bulamaz içmeye.
Plansız ve âdil olmayan bir düzende birtakım tutarsızlıkların, tersliklerin olabileceğini anlatır.

Pages