Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Kaçan balık büyük olur.
Ortadan kaybolan bir şeyin öneminin aşırı derecede arttığını anlatır. / “Kel ölür sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Kör ölse badem gözlüydü derler Dilsiz ölse şirin sözlüydü derler / Balık kaçsa kırk yüz gözlüydü derler Serçe uçsa ya toy yahut kaz olur.” (Mesti)
Öksüze (öksüzün kamına) vurmuşlar, “vay arkam” demiş.
Kimsesizleri kayıran bir kimse yada kuruluşun bulunmadığını anlatır.
İt derisinden post olmaz.
Aşağılık bir insan iyi ve yüce işler yapamaz.
Bir kötünün yedi mahalleye zararı var.
Kötü bir insanın yarattığı zararlar yalnız kendini etkilemez. Kötü olanın gücüne göredir; eve kötülük, mahalleye kötülük, bir topluma kötülük, tüm dünyaya kötülük yapabilir.
İslâmın şartı beş, altıncısı insaf demişler.
Bir insanın insaflı yada insafsız oluşu yani adalet duygusuna sahip olup olmaması çok önemlidir. Bu duyguyu taşımayan birinin insanlık dışı davranışlarda bulunabileceği pek doğaldır.
Armudun (ahlatın) iyisini ayı yer.
Bak: “Ahlatın (armudun) iyisini ayı yer.”
İtin (köpeğin) ahmağı baklavadan pay umar.
Akılsız kimseler, elde edemeyecekleri şeyi sanki alabilecek gibi boşu boşuna bekler, zaman harcarlar.
Her yiğidin gönlünde bir aslan yatar.
Herkesin kendine göre bir ülküsü, ulaşmak istediği bir emeli vardır.
“Kimsenin kimseye uymaz içyüzü Herkesin gönlünde bir aslan yatar.” (Adanalı Ziya)
Tekkeyi bekleyen çorbayı içer.
Bir amaca ulaşmak için usanmadan çalışmak gerekir. “Sabırla koruk helva olur”, “Sabreden derviş, muradına ermiş”, “Sabreyle işine hayır gelsin başına”, “Sabrın sonu selâmettir” atasözleriyle eşanlamlıdır.
“İlin mesnetirıde olmasın gözün Tekkeyi bekleyen içer çorbayı.” (Naili)
Taş düştüğü yerde ağırdır (kalır).
Her şey kendi çevresinde önemlidir; bir kimsenin değeri en çok kendi çevresinde anlaşılır.
“Sıladan ayrılma ben gibi sersem Taş koptuğu yerde ağırdır babam.” (Hauayi)

Pages