Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Düşenin dostu olmaz.
Bu sözde “düşmek” iki anlama gelir. Biri, herhangi bir nedenle eski itibarını, güvenirliğini yitirme; İkincisi daha çok ahlâk yönünden toplumca kabul edilmeyen davranışlar gösterme halidir. İnsanlar genellikle başarılı olanlar, doğru ve dürüst davrananlarla ilgi ve dost- / luk kurmak isterler. Bu yüzden bu iki vasıf ortadan kalkınca, ilgi ve dostluk da ya zayıflamakta ya da tümüyle silinmektedir. Bu söz bir de insanın vefasızlığını, yani insan sevgisindeki süreksizliği anlatır. Kişinin basit, bencil ve küçük hesaplarla sevgisinden geçmemesini öğütler.
'“Unutma ki dostu olmaz düşenin İptida dost alır yakan demişler.” (Mir''ati) / “Nezaret eyledim tıflı cahile Köydeki yarenlik çıkdı nafile / Sefinem vurunca taşlı sahile Yarandan bir küçük selâm görmedim. (Rıza Tevfık)'
Dilin cirmi küçük, cürmü büyük.
Dil küçük bir maddedir, ama gereksiz konuşmalar insana büyük zararlar verir.
Kötü komşu adamı hacet sahibi eder.
Yardımlaşma alışkanlığında olmayan kimseler, çevresindekileri kendi başının çaresine bakmaya zorlarlar.
Akıl olmayınca başta, ne kuruda biter ne yaşta.
Akılsız insan, hangi koşullar içinde olursa olsun başarı sağlayamaz.
Yerin kulağı var.
Yapılan ve söylenen şeyler gizli kalmayacağı, umulmadık bir yoldan başkalarının duyabileceği anlatılır.
Meyvah ağacı taşlarlar.
Değerli olan şeylere aşın ilgi duyulur. / “Al elmaya taş atan çok olur” atasözüyle eşanlamlıdır.
Deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamış.
Danışılan kişinin aklı başında olmalıdır.
Ağır git ki yol alasın.
Acele eden yanlış yol alır. Güvenilir adımla, düşünerek, deneyerek, kollayarak davranmak gerek.
Geçmişe mazi (yenmişe kuzu).
Geçmişle övünmek, geçmişle yetinmek boşunadır. Önemli olan bugün ve yarındır.
Deveden büyük fil vardır.
Bir başarının insanı şımartmaması gerekir. Çünkü bir başkasının daha üstün başarı elde etmesi olağandır.
“Hardan büyük at var, attan da deve Deveden de büyük fil var demişler.” (Levni)

Pages