Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Can çıkmayınca huy çıkmaz.
İnsan, davranışlarıyla, alışkanlıklarıyla, duygu ve düşüncesiyle bir kişiliğe sahiptir. Bu hali ölümüne dek sürer.
“Tutar elbet yine eski suyunu Çıksa da canı değişmez huyunu.” (Siimbülzâde Vehbi)
Adamın iyisi alışverişte belli olur.
Para, insanın duygu ve düşüncelerini, davranışlarını, ahlâk anlayışını tartan, ortaya çıkaran iyi bir ölçektir. / Adamın iyisi iş başında belli olur. / İş, insanın kişiliğini meydana çıkarır: çalışkan mıdır, tembel mi; bencil midir: dürüst müdür; çıkarlarını başkasının çıkarlarıyla bir tutuyor mu; kendisi az çalışıp başkalarını çok çalıştırıyor mu, işini seviyor mu? İş, bütün bunlara cevap verir.
“Âyinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz Şahsın görünür riitbe-i aklı eserinde.” (Ziya Paşa)
Gel denilen yere gitmeye ar eyleme, gelme denilen yere gidip yerini dar eyleme.
Bak: “Çağrılan yere erinme, çağrılmayan yere görünme.”
Açık kaba it değer.
Gizli kalması gereken şey, açıklanırsa zarar görülür.
Testiyi kıran da bir, getiren de (suyu getiren de).
Yapılan iyiliğin, bir işe kendini adarcasına yapılan çalışmanın karşılıksız; yapılan kötülüğün, bir iş yaparken kaytarmanın çok kez cezasız kaldığını anlatan bir sözdür.
“Bu dünya böyledir ezelden ekser Destiyi kıran da mükâfat bekler.” (Şikâri) / “Mukaddem su getirmek desti kırmak bir idi amma Aceptir mazhar-ı rüçhan olur desti kıran şimdi.” (Ziya Paşa)
Ağacı kurt, inşam dert yer.
Ağacı, içinden kemiren kurt; insanı, üzüntüleri eskitir, yıpratır.
Al malın iyisini, çekme kaygısını.
İyi, sağlam, güzel olan şey, dayanıklıdır, sevimlidir, insana kaygı vermez.
Sen sen ben ben.
İnsanlar genelinde ayrımlara karşıdır; kişiler tek tek eşit koşullarda yaşamak isterler.
Altın eli bıçak kesmez.
Eli iş tutabilen, el becerisi olan kimse, yaptığı işi başarıyla sürdürür.
Mazlumun ahi, indirir şahı.
Ezilenlerin, bir gün zalimlere gereken dersi vereceklerini anlatır.
“Kalmaz ebeden kimsede bir kimsenin ahi.” (Şinasi) / “Bil mazlumun ahi yerde kalmaz Sebepsiz ah alıp etme günahı.” (Mengûşi)

Pages