Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Aç ayı oynamaz.
İnsan yaşamının ilk şartı, en doğal ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. En gerekli, en doğal ihtiyacı sağlanmayan bir insandan herhangi bir iş beklenmez. Ayrıca böyle bir insanın her zaman güleryüzlü, neşeli olması mümkün değildir. / “Aç at yol almaz, aç it av almaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
Yemeyenin malım yerler.
Elinde değeri büyük şeyler bulunduğu halde, bundan yararlanmasını bilmeyen kimseler olabilir. Bu değerli şeylerin değerini bilen başkaları, bunlara elkoyarlar.
Demir nemden, insan gamdan çürür.
Bak: “Duvarı nem, insanı gam yıkar.”
Düşmez kalmaz bir Allah.
İnsanların her an kötü durumlara düşebileceği olağandır. Bu gibi durumlara düşenleri kınamamak gerekir.
Güneş balçıkla sıvanmaz.
Gerçekler, güneş gibidir, her yerde açık seçik görülür. Görmemek, görmek istememek, gizlemek imkânsızdır. 39 [1]
“Güneş balçık ile asla sıvanmaz Hakikat acıdır bir dem tatlanmaz.” (Mevci)
Kuru gayret çarık eskitir.
Bir iş yapmak isteyen önce düşünmeli, plânlar yapmalıdır; yoksa çok zahmet çekilir, verimli olmaz.
Erenlerin sağı solu olmaz.
Ulu kişilerin davranışı şaşırtıcı olabilir; yine de yanlış yoldan gitmezler.
İnanma (güvenme) dostuna, saman doldurur postuna.
Bak: Güvenme (inanma) dostuna, saman doldurur postuna.
'Deve Kabe''ye gitmekle hacı olmaz.'
Kimi insanların dış görünüşleriyle iyi görünmek istemeleri, iyi olmalarını sağlamaz. İyi insan, insanlık görevlerini yerine getirmekle olur.
Acındırırsan arsız olur, acıktırırsan hırsız olur.
Bir kimseye fazla acır görünürseniz, kendini devamlı acındırmak ister. Doğal ihtiyaçları karşılanmayan insan, gizliliğe ve zorla almaya zorlanır. “Çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin” atasözüyle eşanlamlıdır.

Pages