Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Gönülsüz yenen aş ya karın ağrıtır ya baş.
İstemeye istemeye yapılan işler, çok kez insanı zararlı sonuçlara götürür.
Varlığa güvenilmez.
Varlığın günün birinde yokluğa dönüşebileceğini, bu bakımdan güvenmemek gerektiğini anlatır.
Pilavdan dönen kaşığın sapı kinisin.
Çıkarını gözetmeyen insandan hayır gelmez.
Dost, dostun eğerlenmiş atıdır.
Gerçek dost, her zaman dostunun hizmetindedir.
Akıl kişiye sermayedir.
Sermaye, “anamal”, “başmal”, “anapara” anlamındadır. Akıl, maldan, paradan daha önemlidir; çünkü akıl olmadan mal, para kazanılamaz.
Allah çam isteyene çam, mum isteyene mum verir.
Bak: Allah balmumu yakana balmumu, yağmumu yakana yağmumu verir.
Âlet işler, el övünür.
Bir işin iyi yapılabilmesi için aracın (âlet) önemi büyüktür. İyi araçla iyi iş, kötü araçla kötü iş yapılır. El becerisi çok önemlidir, ama araçsız iş başarmak güçtür.
Dağ başından duman eksik olmaz.
Büyük işler yürütenlerin, çok sorunları vardır, çok yorulur, çok üzülürler.
“Dalda kuş eksik olmaz, / Dağ başında duman.” (Cahit Sıtkı Tarancı)
Her deliğe elini sokma, ya yılan çıkar ya çıyan.
Bilinmeyen bir işe girişmemenin gerektiğini, zararlı sonuç verebileceğini belirtir.
“Gördüğün deliğe parmağını sokma, / Ya akrep çıkar ya yılan demişler.” (Lütfi)
Garip kuşun yuvasını Allah yapar.
Sıkıntılı bir durumdayken bir rastlantıyla sıkıntıdan kurtulanlar için söylenir.
“Takdirinde varsa bir garip kuşun Yuvasını Allah yapar demişler.” (Figan i)

Pages