Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ayı sevdiği yavrusunu hırpalar.
Bak: Tabak sevdiği deriyi yerden yere çalar.
Can candan şirindir (tatlıdır).
Başkasının canı ne kadar önemliyse de insanın kendi canı daha değerlidir.
Dereden geçerken at değiştirilmez.
Bak: “Irmaktan geçerken at değiştirilmez.”, “Çay geçerken at değiştirilmez.”
Yırtıcı kuşun ömrü az olur.
Hayatı mücadelelerle geçen kimsenin çok yıpranacağı için ömrü az olur, anlamında söylenir.
Çok bilen (çok söyleyen) çok yanılır.
Çağımızda her şeyi bilmek imkânsızdır. Bilim gelişmiş, teknik ilerlemiş; tıp, uzay araştırmaları, inanış ve görüşlerde değişiklik yapmıştır. Böyle bir çağda kişi, her şeyi aynı ölçüde bilemez. “Ayaklı kütüphane” deyimi artık gerilerde kalmıştır. Her şeyi bildiğini söyleyen yada o yollu konuşan, bir şey bilmeyen yada tam bilmeyen, dolayısıyla yalan kişidir.
“Tecrübe ehli [1] bunu böyle bilir Kim ki çok söyleye ol çok yanılır.” (Atayi) / “Meclisde sakin ol eyleme sohbet Çok söyleyen çok yanılır demişler.” (Dervişi)
Ergen gözüyle kız alma, gece gözüyle bez alma.
Tecrübesi olmayan kimselerin gözüyle hareket etmemek gerektiğini anlatır.
Domuzdan toklu doğmaz.
Kötü insanın iyi çocuğu olmaz genellikle.
Köpekle yatan pire ile kalkar.
Uygunsuz kimselerle düşüp kalkan, onlarla kurduğu ilişki sonucu büyük zararlara uğrar.
Abanın kadri yağmurda bilinir.
Bir şeyin değeri, o şeyle yüz yüze geldiğinde anlaşılır. “Buğday başak verince orak pahaya çıkar” atasözüyle eşanlamlıdır.
'Almadan vermek Allah''a mahsus (yaraşır).'
Genellikle her şey karşılıklı olur. Dostluk karşılıklı sevgi ve fedakârlığa dayanır. Sevgi de öyle, mal alışverişi de öyle. Vermeden almak, kişiyi asalaklığa, sömürücülüğe götürür.

Pages