Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Cömertle nekesin harcı birdir.
Nekes (cimri) her şeyin en ucuzunu, dolayısıyla en kötüsünü alır. Bu yüzden de aldığı şey çabuk eskir, çabuk tükenir. Cömertse çok para vererek o şeyin en iyisini alır. Bu yüzden de aldığı şey işe yarar. Sonunda cimri de cömert gibi çok para harcamış olur.
'Deve Kabe''ye gitmekle hacı olmaz.'
Kimi insanların dış görünüşleriyle iyi görünmek istemeleri, iyi olmalarını sağlamaz. İyi insan, insanlık görevlerini yerine getirmekle olur.
Görünen dağın (köyün) uzağı olmaz.
Olacak bir olayı, birtakım belirtilerin haber vereceğini anlatır.
Şaşkın ördek başım bırakır, kıçından dalar.
Çalışmalarında akıl yolunu izlemeyen, duygularına kapılan, plansız şaşkın davranan kimseler çok kez yaptıkları işten ters sonuç alırlar.
“Nitekim şaşkını gölde örneğin Başın kor, kıçından dalar demişler.” (Levni)
'Gelin atta, buyruk Hak''ta.'
Bak: “Gelini ata bindirmişler, ‘ya nasip’ demiş.”
Kırkından sonra azam teneşir paklar.
Belli bir yaştan sonra çevrenin yadırgadığı bir davranışta bulunanların kınandığını anlatır.
“Uyup nefse sakın çıkma yolundan Çare yoktur kırkdan sonra azana.” (Mengûşi)
Adamakla mal tükenmez.
Gereksiz yere vaatte bulunanlar, verdiği sözü tutmayanlar için söylenir.
Akıl kişiye sermayedir.
Sermaye, “anamal”, “başmal”, “anapara” anlamındadır. Akıl, maldan, paradan daha önemlidir; çünkü akıl olmadan mal, para kazanılamaz.
Adamın iyisi alışverişte belli olur.
Para, insanın duygu ve düşüncelerini, davranışlarını, ahlâk anlayışını tartan, ortaya çıkaran iyi bir ölçektir. / Adamın iyisi iş başında belli olur. / İş, insanın kişiliğini meydana çıkarır: çalışkan mıdır, tembel mi; bencil midir: dürüst müdür; çıkarlarını başkasının çıkarlarıyla bir tutuyor mu; kendisi az çalışıp başkalarını çok çalıştırıyor mu, işini seviyor mu? İş, bütün bunlara cevap verir.
“Âyinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz Şahsın görünür riitbe-i aklı eserinde.” (Ziya Paşa)
Bir çöplükte iki horoz ötmez.
Bir toplulukta bir baş olur.

Pages