Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Maşa varken elini ateşe sokma.
Bir iş, yoluyla, usulüyle yapılmalıdır. Yoksa gereksiz yere büyük zararlara uğranabilir.
Çok bilen (çok söyleyen) çok yanılır.
Çağımızda her şeyi bilmek imkânsızdır. Bilim gelişmiş, teknik ilerlemiş; tıp, uzay araştırmaları, inanış ve görüşlerde değişiklik yapmıştır. Böyle bir çağda kişi, her şeyi aynı ölçüde bilemez. “Ayaklı kütüphane” deyimi artık gerilerde kalmıştır. Her şeyi bildiğini söyleyen yada o yollu konuşan, bir şey bilmeyen yada tam bilmeyen, dolayısıyla yalan kişidir.
“Tecrübe ehli [1] bunu böyle bilir Kim ki çok söyleye ol çok yanılır.” (Atayi) / “Meclisde sakin ol eyleme sohbet Çok söyleyen çok yanılır demişler.” (Dervişi)
Akılsız başın zahmetini ayak çeker.
Akılsızca yapılan iş, çok zaman olumsuz sonuç verir. İşi yapan kişinin akılsızca davranışı yalnız kendine değil, yakın çevresine, giderek bütün topluma zararlı olabilir.
Bin bilsen de bir bilene danış.
Tek başına verilen kararlar çok zaman eksik ve isabetsiz olur. “Akıl akıldan üstündür1” sözünün doğruluğunu da dikkate alarak, bilene danışmak, birlikte düşünmek, birlikte tartışarak doğruları aramak gerekir. “Danışan dağı aşmış, danışmayanın yolu şaşmış” ata- sözüyle yakın eşanlamlıdır.
“Akl-ı iz’ânına hiç olma mağrur Bin bilsen de yine bir bilene sor.” (Salburcuoğlu)
Aç ölmekten tok ölmek yeğdir.
Ölmek gerekiyorsa, tokluk için çalışarak ölmek daha doğrudur.
“Dimez kimse cihan yoğ ölmek Mele aç ölmeden yeğdir tok ölmek.” (Güvâhî)
Kuştan korkan dan ekmez.
Bak: ““Serçeden korkan darı ekmez.”
Ucuz alan pahalı alır.
Bir eşyanın çabuk eskiyip çabuk bozulanı ucuz olur. Bu türlü eşyadan sık sık alındığı için pahalıya mal olur.
Allah verince kimin oğlu, kimin kızı demez.
Yoskullar da zengin olabilir, yeter ki kurallarını bilsin.
Her koyun kendi bacağından asılır.
Bir işin sorumlusunun o işi yapanın olduğu anlatılır. “Çün ayağından asılır her ganem.”
“Çün ayağından asılır her ganem.” (Atayi)
Bahtsızın bağına yağmur yerine ya taş yağar ya dolu.
Talihsiz insanın işleri hep ters gider.

Pages