Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Köpekle yatan pire ile kalkar.
Uygunsuz kimselerle düşüp kalkan, onlarla kurduğu ilişki sonucu büyük zararlara uğrar.
Büyük balık küçük balığı yutar.
Güçlülerin, güçsüzleri ezdiklerini anlatır.
Ah yerde kalmaz.
Bak: “Ah alan onmaz”.
Zaman sana uymazsa, sen zamana uy.
İnsanla yaşadığı çağ arasında bir uygunluğun gereğini anlatır. Bir örnek: bir kimse kalkar da aya gitmenin günah olduğunu söylerse, aya gitmekten vazgeçilmeyeceğine göre, bu kimsenin gülünç duruma düşmemesi için fikrini değiştirmesi gerekir.
“Zaman uymayınca sen uy zamana.” (Mengûşi) / “Veysel ne durursun herkes gidiyor Zaman uymaz sen zamana uy diyor Fen çok büyük kerameti yutuyor Uyan bu gafletten uyuma yurttaş.” (Âşık Veysel)
Allah sabırlı kulunu sever.
Üzücü durumlar karşısında ölçülü kalabilen, beklemesini bilen kimseleri herkes sever, beğenir.
Adamın yere bakanından, suyun sessiz (yavaş) akanından kork.
Su hızlı akmazsa mikrop tutabilir. Kendine güvenen ve gönül rahatlığı içinde olan bir insanın her davranışında bir rahatlık vardır. Ancak, yüreğinde kötü düşünceler besleyen yada suç işleyen kimseler kaçamaklı davranırlar. Karşısındakinin gözlerine rahat bakamazlar, rahat konuşamazlar. Gülüşleri bile rahat değildir.
Kepenek altında er yatar.
İnsanı kılık kıyafetiyle değerlendirmek yanlıştır, çünkü dış görünüş insanı yanıltabilir.
İşleyen demir pas tutmaz (paslanmaz ışıldar).
Çalışan başarır, toplum içinde bir yeri olur. İş yaptıkça daha gelişir. / “Yuvarlanan taş yosun tutmaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Sapandan ibret al, o sürer çifti İşleyen bir demir ışlar demişler.” (Figani)
'Gelin atta, buyruk Hak''ta.'
Bak: “Gelini ata bindirmişler, ‘ya nasip’ demiş.”
Köpeksiz sürüye (köye) kurt girer.
Sahipsiz bir şeye fırsat düşkünü kimseler sahip çıkarlar. / “Çobansız koyunu kurt kapar” atasözüyle eşanlamlıdır.

Pages