Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Para ile imanın kimde olduğu bilinmez.
Para sahipleri genellikle paralı olduklarını saklarlar. Çoğu kez de parasız olduklarını söylerler. Zamanla bu davranış bir gereklilik kazanmıştır. iman da öyle: Bir şeye inanmanın açıklığı gerekirken türlü kaygılarla o da gizlenmiştir.
Can cümleden azizdir.
İnsan önce kendini, sonra başkalarını düşünür.
Zaman sana uymazsa, sen zamana uy.
İnsanla yaşadığı çağ arasında bir uygunluğun gereğini anlatır. Bir örnek: bir kimse kalkar da aya gitmenin günah olduğunu söylerse, aya gitmekten vazgeçilmeyeceğine göre, bu kimsenin gülünç duruma düşmemesi için fikrini değiştirmesi gerekir.
“Zaman uymayınca sen uy zamana.” (Mengûşi) / “Veysel ne durursun herkes gidiyor Zaman uymaz sen zamana uy diyor Fen çok büyük kerameti yutuyor Uyan bu gafletten uyuma yurttaş.” (Âşık Veysel)
Yarım hekim candar eder, yarım hoca dinden eder.
Uzmanlık eden bilgisiz kimselerin insanlara büyük zararlar verebileceğini anlatır.
Okka her yerde dört yüz dirhem.
Bak: Her yerde okka (okka her yerde) dört yüz dirhem.
Bükemediğin (ısıramadığın) eli öp, başına koy.
Bak: “Isıramadığın eli öp başına koy.”
Sabır acıdır, (acı ise de) meyvesi tatildir.
Sabır zordur, herkes sabredemez; ama sabretmesini başaran kimse, iyi- sonuçlara ulaşır.
Sabanın tutanağına yapışan el aç kalmaz.
Toprakta çalışan insan aç kalmaz. Çünkü toprak bilerek işleyeni iyi anlar; ona bütün verimiyle cevap verir.
Balık baştan kokar.
Toplum hayatında “başta” olanların önemli yeri vardır. Toplumu etkileyen kötü olaylarda genellikle baştakilerin payı büyüktür. “Önder”, “lider”, “baş” denilen kimseler, gerçekten sıfatlarına uygun davranmak zorundadırlar. İnsanların mutluluğu yada mutsuzluğu biraz da bu “baş”ların davranışlarındandır.
“Ata bindim, ovada Yağ erittim tavada Balık baştan kokarmış Geç öğrendim dünyada.” (Halk Türküsü)
Alışmadık götte don durmaz.
Bilinmeyen, önceden yaşanmamış bir şey kolay kavranmaz.

Pages