Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Doğrunun yardımcısı Allah’tır.
Günlük yaşamında, işinde doğru olan kimseyi herkes sever.
El mi yaman bey mi yaman?
Beyler uzun yıllar halkı sömürmüş, buyruğunda kullanmıştır. Ama halk bu durumu anladığında kişilerin keyfi buyruğuna son verecektir.
Aç gezmektense tok ölmek yeğdir.
Açlık ölüm kadar acıdır. Bugünün insanı, değil aç kalmak, aç kalma kaygısını bile bir an için duymak istemiyor. Tokluk, insanca yaşamanın ilk belirtisidir.
Kul sıkılmayınca (bunalmadıkça) Hızır yetişmez.
Büyük sıkıntıya düşüp de ne yapacağım şaşıranları yüreklendirmek için söylenen bir sözdür.
Tavuk kaza bakmış da kıçım yırtmış.
Ulaşması olanaksızken, bir yere varmak isteyen insanın gülünç duruma düşeceğini anlatır.
El için kuyu kazan, evvelâ kendi düşer.
Başkasına kötülük düşünen, düşündüğü kötülükten önce kendi zarar görür.
“Nazlı yârin başında Yeşil oyalı yaşmak İyi gelmedi sana Ellere kuyu kazmak.” (Halk Türküsü) / “Halkı düşürmeğe kuyu kazarsan İlden önce düşer kazan demişler.” (Lütfi)
Adam olana bir söz yeter.
İyi insan anlayışlı olur. En küçük bir belirtiden karşısındakini anlar, ona göre davranır.
“Vahdet kelâmi şâfî değil mi, / İnsâne bir söz kâfi değil mi?” (M. Mahmud Paşa)
Borcun yoksa kefil ol, işin yoksa şahit ol.
Biri bir yere borçlanırken “o ödemezse ben öderim” anlamında sorumluluk yüklenmek, belgeye imza atmak çok kez insanı rahatsız ediyor, borcu ödemek durumunda kalınıyor. Bir olaya tanık olmak da öyle. Sık sık mahkemeye gitmek zorunda kalmıyor, işine zarar veriyor, çok zaman alıyor.
Çöreğin (ekmeğin) büyüğü, hamurun (unun) çoğundan olur.
İyi sonuç almak için bol malzeme kullanılmalıdır.
Yavuz hırsız ev sahibini bastırır.
Kimi insanlar, bir yandan toplumun benimsediği ahlâk dışı davranışlarda bulunurlar, bir yandan da kendilerini kınayan ve engel olmak isteyenleri sindirir, küstahlığını devam ettirirler. / “Hem suçlu, hem güçlü”, “Hem kel hem fodul” deyimleri aynı anlamı verirler.
“Dürüst olmaz kişinin işi bî-yar / Yalınız taş olur mu hiç divar.” (Güvahi)

Pages