Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Öpülecek el ısırılmaz.
Saygı değer kişilere saygısız davranılmaz.
Barutla ateş bir arada durmaz.
Bak: Ateşle barut bir arada durmaz.
Altın yere düşmekle pul olmaz.
Gerçek değerler hiç bir zaman yitmezler. Zorlamalar, yalanlar, aldatmalar geçicidir, faydasızdır. Kişiler, toplumlar, gerçek değerlerin değersizliği konusunda bir süre için yanıltılabilirler. Ama, bir gün doğrular meydana çıkar, değerler gerçek yerini alır.
“Güneş yer üstüne düşmekle pâyimâl olmaz.” (Fuzulî) / “Hakir olduysa millet şanına noksan gelir sanma, / Yere düşmekle cevher sakıt olmaz kadr-ü kıymetten.” (Namık Kemal)
Sık gidersen dostuna, yatar arka üstüne.
Bak: “Seyrek git sen dostuna, kalksın ayak üstüne.”
Buğday başak verince orak pahaya çıkar.
Bir şeyin değeri, o şey lâzım olduğu zaman anlaşılır. “Abanın kadri yağmurda bilinir” atasözüyle eşanlamlıdır.
Zenginin horozu bile yumurtlar.
Para “olmaz”ı, “olur” yapar. İmkânsızmış gibi görünen çok şey para ile imkânlı hale gelir.
Dayak isteyen keçi, çobanın değneğine sürünür.
Bak: “Eceli gelen köpek (it) cami duvarına siyer (işer).”
Her baharın bir hazam vardır.
Her şeyin bir bitimi, sonu vardır.
“Ayandır bu baharın var hazanı Geçer durmaz bu dilberlik zamanı.” (Taşlıcalı Yahya Beğ)
Eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz.
Bir sıkıntıya düşen kimseyle en çok yakını ilgilenir.
Boş fıçı çok tangırdar.
Topluma faydalı olanlar, durmadan çalışanlardır. Bu tür kimselerin boş gevezeliklere zamanları yoktur. Topluma yararlı olma kaygısı olmayanlar ise gereksiz gevezeliklerle günlerini öldürürler.

Pages