Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Eşek hoşaftan ne anlar.
Herkesin hoşlandığı bir şeyden hoşlanmayan bir kimseyi küçümsemek amacıyla söylenir.
Doğruluk minarede kalmış, onun da içi eğri.
Doğruluk önemli bir erdemdir. Ne var ki, buna uyan insanların sayısı azdır anlamında söylenir.
Ucuz alan pahalı alır.
Bir eşyanın çabuk eskiyip çabuk bozulanı ucuz olur. Bu türlü eşyadan sık sık alındığı için pahalıya mal olur.
Misafir kısmeti ile gelir.
Misafirin ev sahibine yük olamayacağı, çünkü onun yiyeceğinin Tanrıca sağlanacağı inancını belirtir. / “Tanrı misafiri” deyimi bu inanıştan gelmektedir. “Misafir on kısmetle gelir, birini yer, dokuzunu bırakır” ata- sözüyle eşanlamlıdır.
Gezen ayağa taş değer.
Zararlı davranışlarla ilgili kimselerin bundan zarar göreceklerinin doğal olduğunu anlatır.
Arpa verilmeyen at, kamçı zoruyla yürümez.
Geçimi sağlanmayan insana baskı da yapılsa fayda vermez, verim alınamaz.
Yalnız taş duvar olmaz.
Tek şeyin tek başına işe yaramayacağını, teklerin birleşmeleri gerektiğini ifade eder. / “Yalnız kalanı kurt kapar”, “Bir elin nesi var, iki elin sesi var” atasözleriyle yakın anlamlıdır.
“Şaire ses ile saz ü söz gerek Yalnız taş olmaz divar demişler.” (Levni) / “Çok söyleme bu darb-ı meseldir. / Ömrü az olur yırtıcı olan kuşun.” (Beliğ)
Her kuşun eti yenmez.
Zor karşısında boyun eğecek kişiler vardır. Ama zorbalığa karşı çıkabilecek çok kimsenin bulunduğu da bir gerçektir.
“Doğra derviş isen keşkül uzatma Her güzelin, hoşafından pay olmaz.” (Celâli)
Sarımsağı gelin etmişler, kırk gün kokusu çıkmamış.
İnsanlar kısa zamanda anlaşılmaz. Bir kimse hakkında hemen bir yargıya varmak kişiyi, yanıltabilir. Bir de kusurlarını iyi saklayan biri, insanı daha çok yanıltabilir. Beklemek gerek. / “Kötü bir şey ne denli gizlenirse gizlensin bir gün açığa çıkar.”
Baş kes, yaş kesme.
Ağacın bir insan kadar bir yerde ondan daha önemli olduğunu anlatır.

Pages