Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ecel geldi cihana, başağrısı bahane.
“Ölümlerde bir sebep aranır, oysa ölecek kişinin alnına ne zaman öleceği önceden yazılmıştır” inancını anlatır.
“Sıtmadan, frengiden, veremden Bıktık tavuk gibi ölmekten Çoktan çıktı başağrısı Ecele bahane olmaktan.” (Rıfat Ilgaz)
Aça dokuz yorgan örtmüşler, yine uyumamış.
İnsan, açlığı giderilmedikçe rahata eremez.
Kaymağı seven mandayı yarımda taşır.
Bak: “Pilav yiyen kaşığını yanında (belinde) taşır.”
Dağ ne kadar yüce olsa, yol üstünden aşar.
Bir kimse kendisini her şeyin üstünde görmemelidir. Üstünlüğün sonu yoktur. İnsanlar, daima birbirinden daha önemli, daha yüce işler yaparak yükselecek yetenektedirler.
“Yüce olur ise her ne kadar dağ Yol üstünden aşar yakın-u ırağ.” (Güvahi)
Avrat var, arpa unundan aş yapar; avrat var, buğday unundan keş yapar.
İş bilen insan dar koşullarda bile yapmak istediği şeyi yapabilir. İş bilmeyen kimse, olanağı ne kadar geniş olsa da yine olumlu bir iş çıkaramaz.
Ananım ekmeğine kuru, ayranına duru demem.
Ana insan için kutsal bir varlıktır. Ona saygı, ona sevgi büyük bir görevdir. Anaya karşı çıkmak, yaptıklarını beğenmemek, isteklerini yerine getirmemek büyük kusurdur.
Karpuz (kavun, karpuz) kökeninde büyür.
İnsan, doğup büyüdüğü yerde daha mutlu olur.
Abdalın yağı olunca gâh borusuna çalar, gâh gerisine. “Çobanın yağı olunca çarığına sürer”.
Varlıklı ve görgüsüz kişi malını gereksiz yere harcar.
Söyleyenden dinleyen ârif gerek.
Söz, bir fikri, bir düşünceyi, bir duyguyu bütün incelikleriyle ortaya koymayabilir. Söylenenlerden, söylenmeyenleri de bulup çıkarmak biraz da dinleyenin anlayışına ve sezgisine bağlıdır.
Kul sıkılmayınca (bunalmadıkça) Hızır yetişmez.
Büyük sıkıntıya düşüp de ne yapacağım şaşıranları yüreklendirmek için söylenen bir sözdür.

Pages