Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Gönül kocamaz.
İnsanlar bedence yaşlansa da, ruhça yaşlanmaz. Arzular tükenmez.
“Vücut kocar amma, gönül kocamaz Güzel seven âşık ihtiyar olmaz.” (Rahmi) / “Kelleden umulan dalaz bir beyin Gönül umduğuna küser demişler.” (Talibi)
Eskisi olmayanın yenisi olmaz.
Yeni bir şey yaptırınca eskisini elden çıkarmamak gerekir. Çünkü yeni şey devamlı kullanılacağı için kısa zamanda eskir.
Eşeği düğüne çağırmışlar, ya su lâzımdır, ya odun demiş.
Bir kimseye beklenilmeyen bir ikramda bulunulduğunda, bunun aslında bir angarya yüklemeye hazırlık olduğu anlatılır.
İti öldürene sürütürler.
Kötü bir iş yapan, bundan doğacak sorumluluğu da yüklenir. Yani çığırından çıkmış bir işi, bu durumu yaratana düzelttirirler, anlamında söylenir.
Kuru laf (boş lakırdı) karnı doyurmaz.
Söylemek yetmez, yapmak gerek.
Ölümden öte köy yoktur.
Nasıl olsa ölünecektir. Ona göre davranmalıdır.
“Yerine göz koyan yere batası Var mı ölüm denen köyden ötesi.” (Behçet Kemâl Çağlar)
İsin yanına varan is, misin yanma varan mis kokar.
Bak: “Kişi refikinden azar”, “Körle yatan şaşı kalkar”, “Topalla gezen aksamak öğrenir”, “Üzüm üzüme baka baka kararır”.
Ağlayan gözden olur, dövünen dizden olur.
Kötü bir olay sonucunda kendine zarar verircesine üzülmenin yaran yoktur.
'“Ankara ''dan emir gelir Nutuk gelir / Nevurek hemşerim nevurek Ağlayarak da gözden mi olak Dövünek de dizden mi olak.” (Rıfat İlgaz)'
Düşenin dostu olmaz.
Bu sözde “düşmek” iki anlama gelir. Biri, herhangi bir nedenle eski itibarını, güvenirliğini yitirme; İkincisi daha çok ahlâk yönünden toplumca kabul edilmeyen davranışlar gösterme halidir. İnsanlar genellikle başarılı olanlar, doğru ve dürüst davrananlarla ilgi ve dost- / luk kurmak isterler. Bu yüzden bu iki vasıf ortadan kalkınca, ilgi ve dostluk da ya zayıflamakta ya da tümüyle silinmektedir. Bu söz bir de insanın vefasızlığını, yani insan sevgisindeki süreksizliği anlatır. Kişinin basit, bencil ve küçük hesaplarla sevgisinden geçmemesini öğütler.
'“Unutma ki dostu olmaz düşenin İptida dost alır yakan demişler.” (Mir''ati) / “Nezaret eyledim tıflı cahile Köydeki yarenlik çıkdı nafile / Sefinem vurunca taşlı sahile Yarandan bir küçük selâm görmedim. (Rıza Tevfık)'
Her horoz kendi çöplüğünde öter (eşinir).
Her insanın ancak kendi çevresinde söz sahibi olabileceğini, değerinin orada anlaşılabileceğini söyler.

Pages