Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Dağ başından duman eksik olmaz.
Büyük işler yürütenlerin, çok sorunları vardır, çok yorulur, çok üzülürler.
“Dalda kuş eksik olmaz, / Dağ başında duman.” (Cahit Sıtkı Tarancı)
Yalnız taş duvar olmaz.
Tek şeyin tek başına işe yaramayacağını, teklerin birleşmeleri gerektiğini ifade eder. / “Yalnız kalanı kurt kapar”, “Bir elin nesi var, iki elin sesi var” atasözleriyle yakın anlamlıdır.
“Şaire ses ile saz ü söz gerek Yalnız taş olmaz divar demişler.” (Levni) / “Çok söyleme bu darb-ı meseldir. / Ömrü az olur yırtıcı olan kuşun.” (Beliğ)
Dişi yalanmazsa erkek dolanmaz.
Kadın istemezse erkeğin zorlaması fayda etmez.
Acıkmış kudurmuştan beterdir.
Aç insanın her şeyi yapabileceğini-anlatır.
Su başından (bendinden) kesilir (bağlanır).
Bir şeyin nedeni bulunmazsa çözüm yolu da bulunamaz. Bir kötülüğün çıkış kaynağı, kökü bulunur, kurutulursa ya da kesip atılırsa kötülük ortadan kalkar.
Şeytanla kabak ekenin kabak başına patlar.
Her an insana kötülük edebilecek bir kimseyle ortak iş yapan büyük zarar görür. / “Şeytanla ortak buğday eken, samanını alır” atasözüyle eşanlamlıdır.
Eşek hoşaftan ne anlar.
Herkesin hoşlandığı bir şeyden hoşlanmayan bir kimseyi küçümsemek amacıyla söylenir.
Papaz her gün pilav yemez.
Bak: “Her gün papaz pilav yemez.
Aza kanaat etmeyen çoğu hiç bulamaz.
“Büyük” olan, “çok” olan şeylerin “az”lardan meydana geldiğini unutmamak gerekir. Azı küçümseyenin çoğu elde etmesi kolay değildir. “Aza demişler nereye, çoğun / yanına demiş” sözü, varlıklı kimselerin, küçük kazançları küçümsemediğini anlatır.
“Herşeyirı çokluğu azından olur Aza kanaat et her an demişler.” (Mir’ati)
Sabır acıdır, (acı ise de) meyvesi tatildir.
Sabır zordur, herkes sabredemez; ama sabretmesini başaran kimse, iyi- sonuçlara ulaşır.

Pages