Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Donsuzun gönlünden dokuz top bez geçer.
Bak: “Aç tavuk kendini arpa (buğday) ambarında sanır (düşünde darı görür).
Sarımsağı gelin etmişler, kırk gün kokusu çıkmamış.
İnsanlar kısa zamanda anlaşılmaz. Bir kimse hakkında hemen bir yargıya varmak kişiyi, yanıltabilir. Bir de kusurlarını iyi saklayan biri, insanı daha çok yanıltabilir. Beklemek gerek. / “Kötü bir şey ne denli gizlenirse gizlensin bir gün açığa çıkar.”
Körler memleketinde şaşılar padişah (baş) olur.
Bir toplum kendi seviyesine uygun baş seçer.
Akıllı oğlan neyler ata malını, akılsız oğlan neyler ata malını.
'İyi bir evlât, çalışıp kazanabilir, babasından kalma mala pek ihtiyaç duymaz. İyi olmayan evlâtsa, babadan kalma malı harvurup harman savurur, anlamında söylenir. / “Oğlum deli malı neylesin, oğlum akıllı malı neylesin” ve “hayırlı evlât neylesin malı, hayırsız evlât ''neylesin malı” atasözleriyle eşanlamlıdır.'
Buz üstüne yazı yazılmaz.
Yapılan bir işin uzun ömürlü olmasına dikkat etmelidir.
“Müminin ikrarı ahdi bir gerek Yazı mı yazılır buz üzerine.” (Kul Himmet)
Kimse kendi ayıbını bilmez.
İnsanın kendini denetlemesi güçtür. “Herkes kendi ayıbını bilmez” sözüyle eşanlamlıdır.
Mum dibine ışık vermez.
Mum aydınlanmaz, aydınlatır, tükeninceye dek... Ülkücü insanlar da öyledir; başkalarının mutluluğu için mutsuzluğu, başkalarının yaşaması için ölümü göze alır.
“Işık vermez hiç bir zaman dibine Şem’a iller için yanar demişler.” (Mevci)
Güneş balçıkla sıvanmaz.
Gerçekler, güneş gibidir, her yerde açık seçik görülür. Görmemek, görmek istememek, gizlemek imkânsızdır. 39 [1]
“Güneş balçık ile asla sıvanmaz Hakikat acıdır bir dem tatlanmaz.” (Mevci)
Her yiğidin gönlünde bir aslan yatar.
Herkesin kendine göre bir ülküsü, ulaşmak istediği bir emeli vardır.
“Kimsenin kimseye uymaz içyüzü Herkesin gönlünde bir aslan yatar.” (Adanalı Ziya)
Aç anansa (atansa) da kaç.
Aç, hiç bir özür dinlemez, öfkelidir, kızgındır, her şeyi yapabilir. / “Aç, yanından kaç” atasözüyle eşanlamlıdır.

Pages