Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Makara geçmek (k)
Alay etmek, işletmek.
Kan gövdeyi götürmek
Çok insan öldürmek.
Dilini yutmak
Çok korkmak, çok şaşırmak.
Balta olmak
Rahatsız etmek, zorbalık etmek. (*)
Birinden ısrarla bir şey isteme, rahatsız etme hallerinde “balta olmak” deyimi kullanılır. Üçüncü Selim. İkinci Mahmut zamanlarında Yeniçeriler, öylesine azıtırlar ki: Yollarda kadınlara sarkıntılık ederler, hamamlardan kadın kaçırırlar, her tarafı haraca keserler, her isteklerini zorbalıkla elde ederlerdi. İstanbul limanına gelen ticaret gemilerinin komisyonculuğunu zorbalıkları sayesinde ellerinde tutarlardı. Geminin yükü ne olursa olsun satış işine ancak Yeniçeri zorbaları karışır, elde edilen kârdan diledikleri ölçüde kendilerine ayırırlardı. Zorba, gemi limana gelir gelmez hemen kendi nişanı olan “balta”sını geminin burnuna asardı. Bu. geminin haracının ancak balta asanın olduğu anlamına gelirdi. Balta asmak, nişan etmek artık bir başka yeniçerinin aynı hareketi yapmaması demekti. Bu hali gören yeniçeriler: “Bu gemiye balta olunmuş” der ve dokunmadan geçerlerdi. İşte bu “balta olmak” deyimi, balta asmak zorbalığından gelmektedir.
Adnı anmamak
Değer vermemek, düşünmemek.
Zevkini okşamak
Bir şeyden hoşlanmak.
Yıl on iki ay
Sürekli olarak.
Kendi ağzıyla tutulmak
Bir kabahati kendi ağzıyla meydana çıkarmak.
Havyar kesmek (k)
Zamanını boş geçirmek.
Ayağının bastığı yerde ot bitmemek
Uğradığı yere büyük zararlar vermesi.

Pages