Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Dağ ne kadar yüce olsa, yol üstünden aşar.
Bir kimse kendisini her şeyin üstünde görmemelidir. Üstünlüğün sonu yoktur. İnsanlar, daima birbirinden daha önemli, daha yüce işler yaparak yükselecek yetenektedirler.
“Yüce olur ise her ne kadar dağ Yol üstünden aşar yakın-u ırağ.” (Güvahi)
Et ile tırnak arasına girilmez.
Birbirine yakın kimselerin anlaşmazlıklarında aralarına girmemenin gereğini anlatır.
At ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalır.
Binlerce yıl önce yapılmış bir anıt, bir eser, söylenmiş bir söz, yapılan her türlü yiğitlik, binlerce yıl sonra bugün görülmektedir, okunmaktadır, söylenmektedir. Tüm insanlığı etkileyen kişiler ölümsüzdür. Yaşamayı güzel kılan biraz da bu kişilerdir.
Dünya malı dünyada kalır.
Paraya, mala mülke fazla önem vermemenin gereğini anlatır.
“Zevkin aldanma, tapma dünyaya Dünya malı burda kalsa gerektir.” (Genç Abdal) / “Sultan Süleymana kalmayan dünya Bu dağlar yerinden ayrılır bir gün.” (Karacaoğlan)
Et kokarsa tuzlanır; ya tuz kokarsa ne yapılır?
Kimi bozulan şeyleri düzeltmek için olanaklar vardır. Ya “olanak” denilen şey bozulursa? O zaman her şeyi yeniden yapmak gerekir.
Altın eşik, gümüş eşiğe muhtaç olur.
İnsanın insana işi düşer: zenginin yoksula, bilginin cahile, büyük adamın küçük adama...
Söz var dağa çıkarır, söz var dağdan indirir.
Bak: “Söz var iş bitirir, söz var baş yitirir.”
İslâmın şartı beş, altıncısı insaf demişler.
Bir insanın insaflı yada insafsız oluşu yani adalet duygusuna sahip olup olmaması çok önemlidir. Bu duyguyu taşımayan birinin insanlık dışı davranışlarda bulunabileceği pek doğaldır.
İstediğini söyleyen, istemediğini işitir.
Kendini denetlemeyen kişi, kendini denetleyemeyen kişilerce küçük düşürülebilir.
Şaşkın ördek başım bırakır, kıçından dalar.
Çalışmalarında akıl yolunu izlemeyen, duygularına kapılan, plansız şaşkın davranan kimseler çok kez yaptıkları işten ters sonuç alırlar.
“Nitekim şaşkını gölde örneğin Başın kor, kıçından dalar demişler.” (Levni)

Pages