Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Biri yer biri bakar, kıyamet ondan kopar.
Her türlü ölçüsüz, dengesiz uygulamalar, davranışlar insanları öfkelendiregelmiştir. Tarih, insanlar arasındaki eşitsizlik ve adaletsizliğin mücadeleleriyle doludur. Bir tarafta insanlar işsizse, açsa, sefilse, bir yanda da lüks bir hayat ve sefahat (zevk ve eğlenceye düşkünlük) varsa, ortada bir dengesizlik var demektir. Bu dengesizlik giderilmediği sürece, her iki taraf da rahata kavuşamaz.
Malım yemesini bilmeyen zengin hergün züğürttür.
Parasını harcamayan, zengin de olsa yoksul sayılır.
Yengece “niçin yan yan gidersin?” demişler, “serde kabadayılık var” demiş.
Davranışı ters olan kişi bunu üstünlük olarak gösterir.
Kasavetsiz ağız anahtarsız açılır.
Sıkıntısı olmayan insan bol bol konuşur; kısıntısı üzüntüsü olansa dut yemiş bülbül gibi susar.
İbadet de gizli, kabahat de.
İbadette gösteriş olmaz. Kusur işleyen bir kimse bunu açıkça yapıyorsa daha kötü, utanmayı elden bırakmış demektir.
Eğreti ata (emanet ata, el atma) binen tez iner.
Başkasına ait bir şeyi fazla benimsememelidir; bir gün gerçek sahibine geri verilecektir.
Kimseye arşınına göre bez vermezler.
Her isteyen istediğini alamaz.
Var evi kerem evi, yok evi verem evi.
Varlıklı kimse rahat harcar. Yoksul ise harcayamaz.
Çobanın gönlü olursa, tekeden süt sağar (yağ çıkarır).
Olmazı olur yapmak. Değişmez doğrular gibi görünen birçok şey zamanla değişmiştir. Kuvvetli istek, kesin karar ve insan emeği, olmazı olur yapmış; yeni yeni şeyler yaratmıştır, Halk edebiyatında adı geçen Ferhat, olmazı olur yapmanın efsanevi bir örneğidir.
“Buna kimi âdem-i imkân derler, / Olmaz olmaz deme, olmaz olmaz.” (Fatih) / “Rahat etmekse muradın çobanın gönlünü yap Çoban isterse eğer bir tekeden yağ çıkarır.” (Hamami Zade İhsan)
Doğruluk minarede kalmış, onun da içi eğri.
Doğruluk önemli bir erdemdir. Ne var ki, buna uyan insanların sayısı azdır anlamında söylenir.

Pages