Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Dağdan gelen bağdakini kovar.
Bir kimse, bir toplum, kendi malını, kendi ülkesini korumazsa, başkaları ona sahip çıkarlar.
“Böyledir kaide dağdan gelenler Bağda olanları kovar demişler.” (Levni) / “Bağdaki sevmez iken dağdakini Dağdaki gelse kovar bağdakini.” (Şinasi)
Armut dalının dibine düşer.
İnsan önce yakınlarını düşünür.
Çıkmadık candan umut kesilmez.
Bir şey tümüyle yok olmadıkça umut kesilmemelidir.
“Bir kalbimiz var ki öylesine Nabızlarımız tanık / Bakma solukluğuna benzimizin Çıkmayan canda umut.” (Rıfat Ilgaz)
Lokma çiğnenmeden yutulmaz.
Her işin bir emekle, zahmet çekerek yapıldığı anlatılır.
At binenin (iş bilenin), kılıç kuşananın.
Bir şeye sahip olma hakkı, ancak o şeyi en iyi hak edenindir, anlamında söylenir.
“At binenin, kılıç kuşananındır / Budur resm-i cihan, hükm-ü zamane.” (Mengûşî)
Her horoz kendi çöplüğünde öter (eşinir).
Her insanın ancak kendi çevresinde söz sahibi olabileceğini, değerinin orada anlaşılabileceğini söyler.
Dostluk başka, alışveriş başka.
Alışverişin kendine özgü yasaları vardır. Duygusal davranışlar alışverişe zarar verir. / “Dostluk kantarla, (hesap) alışveriş miskalle” ata- sözüyle eşanlamlıdır.
Bir ağaçta gül de biter diken de.
Bir aileden iyi insan da yetişir, kötü de.
İbadet de gizli, kabahat de.
İbadette gösteriş olmaz. Kusur işleyen bir kimse bunu açıkça yapıyorsa daha kötü, utanmayı elden bırakmış demektir.
Gece işi kör işi.
Karanlıkta yapılan iş istenilen gibi olmaz.

Pages