Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Bin bilsen de bir bilene danış.
Tek başına verilen kararlar çok zaman eksik ve isabetsiz olur. “Akıl akıldan üstündür1” sözünün doğruluğunu da dikkate alarak, bilene danışmak, birlikte düşünmek, birlikte tartışarak doğruları aramak gerekir. “Danışan dağı aşmış, danışmayanın yolu şaşmış” ata- sözüyle yakın eşanlamlıdır.
“Akl-ı iz’ânına hiç olma mağrur Bin bilsen de yine bir bilene sor.” (Salburcuoğlu)
Aç arslandan tok domuz yeğdir.
Aç, iyi yaradılışlı, iyi huylu olsa bile tehlikelidir. İnsanların karnı doyunca, kötü yaradılışlı olsa da iyi olma gereğini duyarlar.
Cömertle nekesin harcı birdir.
Nekes (cimri) her şeyin en ucuzunu, dolayısıyla en kötüsünü alır. Bu yüzden de aldığı şey çabuk eskir, çabuk tükenir. Cömertse çok para vererek o şeyin en iyisini alır. Bu yüzden de aldığı şey işe yarar. Sonunda cimri de cömert gibi çok para harcamış olur.
Güvenme (inanma) dostuna, saman doldurur postuna.
Hiç bir kimseye yüzde yüz güvenmemenin gereğini anlatır.
“Fırsatını bulsa ipini çeker En iyi dostundan sakın sen seni.” (Sümmani) / “Dost dost diye nicesine sarıldım Benim sadık yârim kara topraktır.” (Âşık Veysel) “Dostuna da fırsat düşürme keman Dost dostum ağmanın arar demişler.” (Mevci)
El ağzına bakan karışım tez boşar.
Onun bunun sözüne giden kişi, yanlış kararlar alır.
'“İl sözüyle iş görürsen sana vay İle uyarı eşin boşar demişler.” (Havayi) / “El atma binen pek çabuk iner Tez eskir iğreti kaftan demişler.” (Mir''ati)'
Ev alma komşu al.
İyi komşunun önemini anlatır.
Gezen ayağa taş değer.
Zararlı davranışlarla ilgili kimselerin bundan zarar göreceklerinin doğal olduğunu anlatır.
Evi ev eden avrat (yurdu şen eden devlet).
Evde kadının yeri pek büyüktür. Bir ölçüde evi şenlendiren de yaşanılmaz yapan da kadındır. Nasıl ki, yurdu insan için yaşanılır yapan yada yaşanılmaz hale getirenin devlet olabileceği gibi.
Kısmetsiz köpek, sabaha karşı uyuyakalır.
Fırsatı iyi kullanmalıdır, yoksa bütün emekler boşa gider.
Allah sabırlı kulunu sever.
Üzücü durumlar karşısında ölçülü kalabilen, beklemesini bilen kimseleri herkes sever, beğenir.

Pages