Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

An beni bir kozla, o da çürük çıksın.
Toplum hayatında kişisel ilişkiler çok önemlidir. İnsanlar aranmak, anılmak ve ilgi isterler. Başkalarından beklenilen davranışları başkalarına göstermek bir insanlık görevidir.
Garip kuşun yuvasını Allah yapar.
Sıkıntılı bir durumdayken bir rastlantıyla sıkıntıdan kurtulanlar için söylenir.
“Takdirinde varsa bir garip kuşun Yuvasını Allah yapar demişler.” (Figan i)
Zararın neresinden dönülürse kârdır.
Bir iş yaparken zarar edildiği anlaşıldığında işi hemen durdurmak gerekir. İş devam ederse zarar da büyür.
Kimi köprü bulamaz geçmeye, kimi su bulamaz içmeye.
Plansız ve âdil olmayan bir düzende birtakım tutarsızlıkların, tersliklerin olabileceğini anlatır.
Biri yer biri bakar, kıyamet ondan kopar.
Her türlü ölçüsüz, dengesiz uygulamalar, davranışlar insanları öfkelendiregelmiştir. Tarih, insanlar arasındaki eşitsizlik ve adaletsizliğin mücadeleleriyle doludur. Bir tarafta insanlar işsizse, açsa, sefilse, bir yanda da lüks bir hayat ve sefahat (zevk ve eğlenceye düşkünlük) varsa, ortada bir dengesizlik var demektir. Bu dengesizlik giderilmediği sürece, her iki taraf da rahata kavuşamaz.
Kara gün kararıp kalmaz (durmaz).
Felâketli günlerin devam etmeyeceğini, iyi günlerin de geleceğini anlatır.
“Evet, sabah olacaktır, sabah olur, geceler Tulû-i haşre kadar sürmez; akıbet bu semâ.” (Tevfık Fikret) / “Kara gündür gelir geçer Gamlanma gönül gamlanma.” (Karacaoğlan)
Osmanlı tavşanı araba ile avlar.
Bir iş yapmak istediği halde rahatını bozmak istemeyenler için söylenir.
Evi ev eden avrat (yurdu şen eden devlet).
Evde kadının yeri pek büyüktür. Bir ölçüde evi şenlendiren de yaşanılmaz yapan da kadındır. Nasıl ki, yurdu insan için yaşanılır yapan yada yaşanılmaz hale getirenin devlet olabileceği gibi.
Her şeyin yenisi dostun eskisi.
Yıllarca tanınmış, denenmiş, bir çeşit dostluk sınavı vermiş eski dostluğun günden güne kuvvet ve değer kazandığını, önemini anlatır.
“Eskidikçe artar dostluğun kıymeti Hiç bir zaman eski dost düşman olmaz.” (Merdumi)
Gün geçer, kin geçmez.
Bir öç alma duygusu olan kinin, gizli bir düşmanlık halinde geliştiğini, geçmesinin imkânsızlığını anlatır.

Pages