Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Balık baştan kokar.
Toplum hayatında “başta” olanların önemli yeri vardır. Toplumu etkileyen kötü olaylarda genellikle baştakilerin payı büyüktür. “Önder”, “lider”, “baş” denilen kimseler, gerçekten sıfatlarına uygun davranmak zorundadırlar. İnsanların mutluluğu yada mutsuzluğu biraz da bu “baş”ların davranışlarındandır.
“Ata bindim, ovada Yağ erittim tavada Balık baştan kokarmış Geç öğrendim dünyada.” (Halk Türküsü)
Atılan ok geri dönmez.
Kimi gerçekler ve olaylar vardır ki, değiştirmek, yok saymak elimizde değildir. Bu bakımdan bir olay yaratmadan, dönüşü olmayan bir işe başlamadan önce iyi düşünmek gerek. Bir de karar verildi mi, sonuna dek yürümek tek çıkar yoldur.
“Mebâdâ bir sözünden olasın zar Atılmış ok gibi dönmeye ey yar.” (Güvâhî)
Ava gelmez kuş olmaz, başa gelmez iş olmaz.
Yolunu bildikten sonra başarılamayacak iş yoktur. İnsan beklemediği, düşünmediği bir olaya da katılabilir.
Kurda “neden boynun (ensen) kalın?” demişler, “işimi kendim görürüm de ondan” demiş.
Bir işi, kendi elinden geldiği, zaman ve imkânı olduğu halde başkalarına yaptırmak kınanacak bir davranıştır. İşini kendi yapanlar ise iş sevgisini kazanmış, övülmeye değer kimselerdir.
“Her işini gözün göre kendin gör İl eliyle tutmak olur yılanı.” (Salburcuoğlu)
Saçık ak mı, kara mı? önüne düşünce görürsün.
Olayların sonucunu önceden göremeyenler bir gün nasıl olsa anlayacaktır.
Haydan gelen huya gider.
Emek harcamadan kolay kazanılan şeyler, değeri bilinmediği için kolay elden çıkarılır.
“Haydan gelen huya gider şüphe yok.” (Naili)
Herkes kaşık yapar ama sapım ortaya getiremez.
Herkesin istenilen biçimde, gereğine uygun iş yapamayacağını anlatır.
Sanat altın bileziktir.
El becerilerine sahip, herhangi bir sanat dalında uzmanlığı olan kimse, hiç bir zaman işsiz, aç kalmaz.
“Sizler için her şeye sırt çevirdiğim Şu evim, işim, şu fakirliğim Yok bileklerimde altın bileziğim Ben para kazanmasını bilmem.” (Ziya Osman Saba)
Çocuktan al haberi.
Çocuklar daha kötü alışkanlıklar almamışlardır: yalan söylemezler genellikle. Haksızlığa dayanamazlar. Davranışları çocukçadır, ama doğrudur.
Eşek hoşaftan ne anlar.
Herkesin hoşlandığı bir şeyden hoşlanmayan bir kimseyi küçümsemek amacıyla söylenir.

Pages