Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Canı içine sığmamak
Sabırsız davranmak
Ağza düşmek
Dedikodu konusu olmak.
Beyninden vurulmuşa dönmek
Beklenmedik bir durumda pek çok şaşırmak, pek üzülmek.
Bağrını ezmek
Yüreğini yaralamak.
Sır küpü
Birçok sırlan saklayan kimse.
Diline sağlam olmak
Söylenmemesi gereken şeyleri söylememek.
Başına gelmek
Arzu edilmeyen bir hale uğramak.
Şapa oturmak
Umduğunu elde edemeyip şaşırıp kalmak.
Delme takma. Derme çatma
Uydurup yakıştırmak.
Hoşafın yağı kesilmek
Söyleyecek söz bulamayacak bir durumun kabullenilmesinde söylenir. (*)
Yeniçerilere yemekte bazen hoşaf da verilirmiş. Çokluk hoşaf, daha önce pişen bir yağlı yemekten boşalan kazanda yapılırmış. Bu yüzden tabaklara dağıtılan hoşafların yüzü tama- miyle yağla kaplı olurmuş. Bu halin yıllarca devam etmesi yeniçerileri duruma alıştırmış. Günün birinde yemek işlerine bakacak yeni bir subay gelir. Subay, temizlik konusunda çok titizdir. Hoşafın bulaşık kazanda pişmesine engel olur. Artık hoşaf yağsızdır. Bunu gören yeniçeriler: “Hoşafın yağı kesildi artık” derler. Bu sözü daha önce hoşafın yağlı olmaması hakkında isteklerine aldırmayan aşçıbaşıyı kızdırmak için sık sık söylerler. Bununla aşçıbaşının mutfakta artık hükmü kalmadığım anlatmak isterler. Bugün de bir kimsenin kuvvetten düştüğü, bir durumu kabullenmek zorunda kaldığı sıradaki halini anlatmak için kullanmaktayız.

Pages