Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Balta olmak
Rahatsız etmek, zorbalık etmek. (*)
Birinden ısrarla bir şey isteme, rahatsız etme hallerinde “balta olmak” deyimi kullanılır. Üçüncü Selim. İkinci Mahmut zamanlarında Yeniçeriler, öylesine azıtırlar ki: Yollarda kadınlara sarkıntılık ederler, hamamlardan kadın kaçırırlar, her tarafı haraca keserler, her isteklerini zorbalıkla elde ederlerdi. İstanbul limanına gelen ticaret gemilerinin komisyonculuğunu zorbalıkları sayesinde ellerinde tutarlardı. Geminin yükü ne olursa olsun satış işine ancak Yeniçeri zorbaları karışır, elde edilen kârdan diledikleri ölçüde kendilerine ayırırlardı. Zorba, gemi limana gelir gelmez hemen kendi nişanı olan “balta”sını geminin burnuna asardı. Bu. geminin haracının ancak balta asanın olduğu anlamına gelirdi. Balta asmak, nişan etmek artık bir başka yeniçerinin aynı hareketi yapmaması demekti. Bu hali gören yeniçeriler: “Bu gemiye balta olunmuş” der ve dokunmadan geçerlerdi. İşte bu “balta olmak” deyimi, balta asmak zorbalığından gelmektedir.
Çanına ot tıkamak
Susturmak.
Kılı kırk yarmak
Çok titiz davranmak.
Eller yukarı!
“Teslim ol!” anlamında söylenir.
Dişini sökmek
Birine kızarak onun canını acıtacak bir harekette bulunacağını anlatır.
Alıp vermek
Herhangi biriyle bir münasebetin olup olmadığını anlatır.
Önayak olmak
Bir işe önden başlayıp herkesi peşinden sürüklemek.(*)
Alın daman çatlamak
Utanma duygusu olmamak.
Vara yoğa karışmak
Her şeye karışmak.
Pandomima kopmak
Eğlenceli kavga çıkmak.

Pages