Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ali Paşa vergisi
önce verilip sonra geri alman kıymetli şeyler, hediyeler için kullanılır. (*)
Önce verilip sonra geri alman bir şey, kıymetli bir hediye için “ali paşa vergisi” deyimi kullanılır. Osmanlı vezirlerinden olan Ali Paşa, sayılı akşamcılardanmış. Her akşam sofrasında cariyelerini de bulundurur, onlara oyunlar oynatır, badeler sundururmuş. Oyun sırasında cariyelerin her birine kıymetli hediyeler verirmiş. Sofranın sonuna doğru hediyelerin miktarı da, değeri de artarmış. Fakat ertesi sabah aklı başına gelen Ali Paşa, cariyeleri çağırtarak verdiği hediyeleri birer birer geri alırmış. Zamanla paşanın bu hareketine alışır olunmuş. Her içki akşamının sabahında cariyeler- den, akşamki aldıkları hediyelerin geri alınması gelenek haline gelmiş. Hediyeler geri verilirken gönülsüz davranan cariyelere ötekiler: “Ali Paşa vergisi bu kadar durur kızım!” diyerek hediyeleri geri vermenin doğal olduğunu anlatmak isterlermiş.
Evet efendimci
Kişiliksiz, dalkavuk.
Devlet düşkünü
Çok iyi günler geçirdikten sonra yoksulluğa düşmek.
Dilinden kurtulamamak
Eleştirilere, sitemlere hedef olmak.
Çingene çalar kürt oynar
Bir yerin karışıklığım anlatır. (*)
Bir karışıklığı, düzensizliği anlatmak için, “çingene çalar, kürt oynar” derler. Tanzimat devrinde “Çingene” lâkabıyla tanınmış Hüsam Efendi, İstanbul belediye başkanı (Şehremini), Kürt Ahmet Efendi de muhasebecidir. O günlerde, esprileriyle, hazır cevaplığıyla tanınmış Keçeci Zade Fuat Paşa’mn hazır bulunduğu bir toplantıda, şundan bundan konuşulurken, konu İstanbul belediyesine geçer. Belediyede (şehremanetinde) ne var, ne yok sorusu üzerine Fuat Paşa: “Ne olacak,” der, “Çingene çalar, Kürt oynar.”
Bir dediğini iki etmemek
Birinin her isteğini yerine getirmek.
Mart buzağısı gibi bakmak
Aptal aptal bakmak.
Canından bezmek
ölümü isteyecek kadar sıkılmak.
İçi kan ağlamak
Belli etmeden üzülmek.
Burnu kaf dağında
Kendini aşırı beğenmiş.

Pages