Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ağız yer, yüz utanır.
Armağan verilen bir kimse, armağan vereni karşılıksız bırakmaz.
Akraba ile ye iç, alışveriş etme.
Bak: Dost ile ye iç, alışveriş etme.
Karpuz kesmekle hararet sönmez (yürek soğumaz).
Bir kimse kötülük yapmışsa, bir başkasına kötülük yapmakla öç alınmaz.
Hak yerde kalmaz.
Hak edilmiş emek, karşılıksız kalmaz.
Sürüden ayrılanı (ayrılan koyunu, kuzuyu) kurt kapar.
Bir topluluktan ayrılan kimsenin yalnız kalacağı, büyük zarar göreceği anlatılır.
“Sürüden ayrılan körpe kuzuyu Ya kurt kapar ya kuş kapar demişler.” (Figani) / “Eğer ârif isen sözü uzatma Sütsüz inek durmaz malar demişler.” (Figani)
Akıl yaşta değil, baştadır.
Denenmiş olmanın, görmüş geçirmiş olmanın önemi büyüktür. Ama her yaşlı, her şeyi denemiş, her şeyi görmüş geçirmiş olamaz. Oysa insan her yaşta akıllı olabilir. Akla dayanmayan bir deneme, sınama ve görüp geçirmiş olmanın yararlı olduğunu söyleyemeyiz.
“Akıl yaşta değil belki serdedir Şahin küçük, turna avlar demişler.” (Mevci)
Kaçan balık büyük olur.
Ortadan kaybolan bir şeyin öneminin aşırı derecede arttığını anlatır. / “Kel ölür sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Kör ölse badem gözlüydü derler Dilsiz ölse şirin sözlüydü derler / Balık kaçsa kırk yüz gözlüydü derler Serçe uçsa ya toy yahut kaz olur.” (Mesti)
Suyu getiren de bir, testiyi kıran da.
Bak: “Testiyi kıran da bir, getiren de...”
Başa gelmeyince bilinmez.
Bir şeyi yaşamadıkça pek anlaşılmaz.
Avradı eri saklar, peyniri deri.
Her şey en yakınıyla, birlikte olduğuyla vardır, onunla korunur, onunla yaşar.

Pages