Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Bin dost az, bir düşman çok.
Düşman acımasızdır, azı çoğu yoktur, bir de olsa tehlikelidir.
Ana hakkı Tanrı hakkı.
Anaya duyulan saygı, Tanrıya duyulan saygı gibidir.
Taşa (ağaca) çıkan keçinin (dala bakan) ağaca çıkan oğlağı olur.
Bak: “Ağaca (taşa) çıkan keçinin dala bakan (ağaca çıkan) oğlağı olur.
Her ne doğrasan aşına, o çıkar kaşığına.
İyilik yapan iyilik, kötülük yapan kötülük görür. “Çanağa ne doğrarsan, kaşığa o çıkar”, “Ne ekersen onu biçersin” atasözleriyle eşanlamlıdır.
“Diken eken, gül döğşürmez bir zaman Kişi ektiğini biçer demişler.” (Yesari)
Bir ağaçtan okluk da çıkar, bokluk da.
Bak: “Bir ağaçta gül de biter diken de.”
Ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeli.
Ata çok iyi bakmalı, iyi bakılan at yorulmaz.
İnsan ayaktan, at tırnaktan kapar.
Hastalıkların daha çok, insanda ayaktan, atta tırnaktan geçtiğini söylüyor. “Ayağını sıcak tut, başını serin” sözüyle yakın anlamlıdır.
Öksüz kuzu toklu olmaz.
Kayırıcısı olmayan kimse ilerleyip yükselemez.
Vakitsiz öten horozun başını keserler.
Bir doğruyu, bir gerçeği zamanından önce söyleyenin anlaşılmadığını, büyük cezalara çarpıldığını anlatır.
Dağ başından duman eksik olmaz.
Büyük işler yürütenlerin, çok sorunları vardır, çok yorulur, çok üzülürler.
“Dalda kuş eksik olmaz, / Dağ başında duman.” (Cahit Sıtkı Tarancı)

Pages