Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Yavuz hırsız ev sahibini bastırır.
Kimi insanlar, bir yandan toplumun benimsediği ahlâk dışı davranışlarda bulunurlar, bir yandan da kendilerini kınayan ve engel olmak isteyenleri sindirir, küstahlığını devam ettirirler. / “Hem suçlu, hem güçlü”, “Hem kel hem fodul” deyimleri aynı anlamı verirler.
“Dürüst olmaz kişinin işi bî-yar / Yalınız taş olur mu hiç divar.” (Güvahi)
Koça (öküze) boynuzu yük değil
İnsana kendi işi ağır gelmez.
Akrep etmez akrabanın akrabaya ettiğini.
Türlü nedenlerle akrabalar birbirlerine herkesten fazla kötülük edebilirler.
At binenin (iş bilenin), kılıç kuşananın.
Bir şeye sahip olma hakkı, ancak o şeyi en iyi hak edenindir, anlamında söylenir.
“At binenin, kılıç kuşananındır / Budur resm-i cihan, hükm-ü zamane.” (Mengûşî)
Aç ile eceli gelen söyleşir.
Bak: “Aç köpek fırın deler.”, “Aç kurt arslana saldırır.”, “Aç kurt yavrusunu yer.”, “Aç yanından kaç.”
Bir kötünün yedi mahalleye zararı var.
Kötü bir insanın yarattığı zararlar yalnız kendini etkilemez. Kötü olanın gücüne göredir; eve kötülük, mahalleye kötülük, bir topluma kötülük, tüm dünyaya kötülük yapabilir.
Mart ayı dert ayı.
Yoksul kimselerin kış ortasında yiyecek ve yakacak sıkıntısı çektiklerini anlatır.
“Şubat hastalıkla geçti Mart ayı dert ayı Kan kusmayı öğretti Anamıza oğlumuza.” (Behçet Necatigil)
Kılıç kınım kesmez.
İnsan kendinden olana, yakınma zarar vermek istemez.
Kır (arap, boz) atın yanında duran ya huyundan ya tüyünden (ya suyundan).
îyi insanlarla ilgi kuranlar iyi, kötü insanlarla ilgi kuranlar kötü alışkanlıklar kazanırlar. / “Kişi refikinden azar” atasözüyle yakın anlamlıdır.
Atım tepmez, itim kapmaz deme (Atın tepmezi, itin kapmazı olmaz).
Kimi konularda kuşkulu olmak gerekir, yüzde yüz güven doğru değildir.

Pages