Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

'Eşek Kabe''ye varmakla hacı olmaz.'
Kötü adam kutsal kılıklara bürünerek iyi olmaz.
'“Hacı olmaz bellidir varmak ile har Kâbe''ye.” (Necati Beğ)'
Karaya sabun, deliye öğüt neylesin.
Aslında kötü olan şey, zorlamayla durum değiştirmez.
Düşman karınca ise de hor bakma.
Düşmanı küçümsemenin doğru olmadığını anlatır.
“Hasmın karıncaysa sakın hor görme Bilinir mi kimde ne var demişler.” (Mevci)
Yalancının mumu yatsıya kadar yanar.
Yalancıların herkesi uzun süre aldatamayacaklarını anlatır.
Herkes kaşık yapar ama sapım ortaya getiremez.
Herkesin istenilen biçimde, gereğine uygun iş yapamayacağını anlatır.
Adam olana bir söz yeter.
İyi insan anlayışlı olur. En küçük bir belirtiden karşısındakini anlar, ona göre davranır.
“Vahdet kelâmi şâfî değil mi, / İnsâne bir söz kâfi değil mi?” (M. Mahmud Paşa)
Tereciye tere satılmaz.
Bir kimseye çok iyi bildiği konuda bilgi vermeye kalkmanın doğru olmadığı anlatılır.
Evlâdı ben doğurdum ama gönlünü ben doğurmadım.
Evlâdın da bir kişiliği olduğunu, anne ve babasına saygılı olmakla birlikte kimi görüşlerinin değişik olabileceğini anlatır. / “Oğlumu doğurdum (ama) gönlünü doğuramadım.” atasözüyle eşanlamlıdır.
Söz gümüşse, sükût altındır.
Konuşmanın da, dinlemenin de, susmanın da zamanı ve gereği vardır. Ne zaman konuşmalı, ne zaman susmalı, ne zaman dinlemeli iyi bilmek gerekir. Hele susmasını bilmek önemli bir meziyettir. Bunları bilmeyenler çevrede saygı görmezler. / “İki dinle, bir söyle” atasözüyle yakın anlamlıdır.
Mazlumun ahi, indirir şahı.
Ezilenlerin, bir gün zalimlere gereken dersi vereceklerini anlatır.
“Kalmaz ebeden kimsede bir kimsenin ahi.” (Şinasi) / “Bil mazlumun ahi yerde kalmaz Sebepsiz ah alıp etme günahı.” (Mengûşi)

Pages