Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Adamın adı çıkacağına canı çıksın.
Bak: “İnsanın adı çıkmadansa canı çıkması yeğdir (hayırlıdır)”.
Vücut kocar, gönül kocamaz.
İnsanın yaşamaya doymadığını; dünyayı, hayatı her an aynı canlılıkla sevdiğini anlatır.
Çok bilen (çok söyleyen) çok yanılır.
Çağımızda her şeyi bilmek imkânsızdır. Bilim gelişmiş, teknik ilerlemiş; tıp, uzay araştırmaları, inanış ve görüşlerde değişiklik yapmıştır. Böyle bir çağda kişi, her şeyi aynı ölçüde bilemez. “Ayaklı kütüphane” deyimi artık gerilerde kalmıştır. Her şeyi bildiğini söyleyen yada o yollu konuşan, bir şey bilmeyen yada tam bilmeyen, dolayısıyla yalan kişidir.
“Tecrübe ehli [1] bunu böyle bilir Kim ki çok söyleye ol çok yanılır.” (Atayi) / “Meclisde sakin ol eyleme sohbet Çok söyleyen çok yanılır demişler.” (Dervişi)
Karın, kardeşten yakın (Kardeşten karın yakın).
Evlilikte kadın, erkeği için kardeşten daha yakındır, hayatı ikisi paylaşmaktadır çünkü.
Sona kalan dona kalır.
Bir şeyi zamanında almayan, sonra o şeyin tükendiği, zamanı geçtiği anlaşıldığında büyük üzüntü duyar.
Hayır dile komşuna, hayır gelsin başına.
Başkaları için iyi duygular besleyen, başkalarınca iyi duygularla karşılanır.
Altın ateşte, insan mihnette belli olur.
Ateş, altının gerçek altın olup olmadığını, mihnet (sıkıntı) de insanı ölçen birer araçtırlar. Sıkıntıya düşen bir kimse, erdemlerini yitirmeden, sıkıntısına olumlu yoldan çözüm aramalıdır.
Davacısı kadı olanın yardımcısı Allah olsun.
İnsanları yargılayan kimse çok doğru, çıkar gözetmeyen biri olmalıdır.
“Dedim davacım kim dedi ki kadı Dedim uçalım-mı, dedi ki yok yok.” (Ruhsatı) / “Çağrılmadık yere ayağın atma Davetle varanın yeri dar olmaz.” (Bedri)
Vermeyince Mabut, neylesin Mahmut?
İstenilen bir şeyin verilmemesi halinde şaşkınlığı ifade eder.
Göz görmeyince gönül katlanır.
Yakın bir kimsenin çektiği sıkıntıya uzakta olanların gereği gibi üzülmeyeceklerini anlatır.
“Sabahtan gittim suya Dolmadı kovacığım Göz görmeyince gönül Katlanır ufacığım.” (Halk Türküsü)

Pages