Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Altının kıymetini (kadrini) sarraf bilir.
Bir şeyi, o konuda uzman olan kimse daha iyi bilir.
Bin ölçüp bir biçmeli
Bir işi yapmadan önce çok düşünmelidir, anlamında söylenir.
Çok bilen (çok söyleyen) çok yanılır.
Çağımızda her şeyi bilmek imkânsızdır. Bilim gelişmiş, teknik ilerlemiş; tıp, uzay araştırmaları, inanış ve görüşlerde değişiklik yapmıştır. Böyle bir çağda kişi, her şeyi aynı ölçüde bilemez. “Ayaklı kütüphane” deyimi artık gerilerde kalmıştır. Her şeyi bildiğini söyleyen yada o yollu konuşan, bir şey bilmeyen yada tam bilmeyen, dolayısıyla yalan kişidir.
“Tecrübe ehli [1] bunu böyle bilir Kim ki çok söyleye ol çok yanılır.” (Atayi) / “Meclisde sakin ol eyleme sohbet Çok söyleyen çok yanılır demişler.” (Dervişi)
Her ne doğrasan aşına, o çıkar kaşığına.
İyilik yapan iyilik, kötülük yapan kötülük görür. “Çanağa ne doğrarsan, kaşığa o çıkar”, “Ne ekersen onu biçersin” atasözleriyle eşanlamlıdır.
“Diken eken, gül döğşürmez bir zaman Kişi ektiğini biçer demişler.” (Yesari)
Aza kanaat etmeyen çoğu hiç bulamaz.
“Büyük” olan, “çok” olan şeylerin “az”lardan meydana geldiğini unutmamak gerekir. Azı küçümseyenin çoğu elde etmesi kolay değildir. “Aza demişler nereye, çoğun / yanına demiş” sözü, varlıklı kimselerin, küçük kazançları küçümsemediğini anlatır.
“Herşeyirı çokluğu azından olur Aza kanaat et her an demişler.” (Mir’ati)
Irak yerin haberini kervan getirir.
İnsanlar arasında ilişkinin gereğini anlatır.
Taş taş üstünde olur, ev ev üstünde olmaz.
Bak: “Dağ dağ üstüne olur, ev ev üstüne olmaz.”
Ak koyunun kara kuzusu da olur.
İyi ana babadan iyi olmayan çocuklar da olur.
Ah alan onmaz.
Kötülük eden kötülük görür. / “Eden bulur”, “mazlumun ahi, indirir şahı”, “ah yerde kalmaz” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Alacağım olsun da alakargada olsun.
Alacaklı olmak daha iyidir. Nasıl olsa bir gün alınır.

Pages