Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Bağa bak üzüm olsun, yemeye yüzün olsun.
İyi sonuç alınmak istenen bir işe çok emek harcamak gerekir.
İki çıplak bir hamama yakışır.
İki yoksulun evlenemeyeceğini, birlikte bir iş kuramayacağını anlatır.
Kulaktan burun yakın, kardeşten karın yakın.
İnsanın herkesten önce kendini düşünmek zorunda olduğunu anlatır.
Bol bol yiyen, belbel bakar.
Ölçüsüz, hesapsız davrananlar, geleceğini düşünmeyenler, durumunu kavramayanlar bir gün bu kusurlarından dolayı çok sıkıntı çekerler.
Zaman sana uymazsa, sen zamana uy.
İnsanla yaşadığı çağ arasında bir uygunluğun gereğini anlatır. Bir örnek: bir kimse kalkar da aya gitmenin günah olduğunu söylerse, aya gitmekten vazgeçilmeyeceğine göre, bu kimsenin gülünç duruma düşmemesi için fikrini değiştirmesi gerekir.
“Zaman uymayınca sen uy zamana.” (Mengûşi) / “Veysel ne durursun herkes gidiyor Zaman uymaz sen zamana uy diyor Fen çok büyük kerameti yutuyor Uyan bu gafletten uyuma yurttaş.” (Âşık Veysel)
Gammaz olmasa tilki pazarda gezer.
Gizli yollardan çıkar sağlayan kimse, korkmasa daha beterini açık yollardan yapar.
Aça dokuz yorgan örtmüşler, yine uyumamış.
İnsan, açlığı giderilmedikçe rahata eremez.
Suç samur kürk olsa kimse üstüne almaz.
Bak: “Kabahat samur kürk olsa kimse üstüne almaz.”
Şeytanın dostluğu darağacına kadardır.
“Şeytan” sözcüğü burada “kurnaz, her an kötülük düşünen adam” anlamındadır. Böyle bir kimseyle dostluk kurulamayacağı; kurulduğunda, bu yakınlıktan yararlanarak insanı ölüme götürecek kadar kötülük yapacağı anlatılır.
Yoğurdum (ayranım) ekşidir (karadır) diyen olmaz.
İnsanların, kendileriyle ilgili bir şeyin iyi olmayan yanlarını açıkyüreklilikle söylemediklerini anlatır.

Pages