Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Gönül bir sırça saraydır, kırılsa yapılmaz.
İnsan çoğunlukla duygusal bir varlıktır; içlidir, incedir, duyguludur. İncinmeye, kırılmaya gelmez. Çünkü düzelmesi, bağışlaması güçtür.
“Gönül derler buna sırçadan ince, / Kırma, bu gördüğün şişe değildir, / Açar çiçeğini bahar gelince, / Vurma bu gördüğün meşe değildir.” (Haşan Ali Yücel) / “Dağlarda duman olur Denizde seyran olur Gönül ferman dinlemez Dünyası zindan olur.” (Halk Türküsü)
Bülbülü altın kafese koymuşlar, “ah vatanım” demiş.
Her insanın, her canlının bir vatanı vardır. Vatanını sevmeyen insan düşünülemez. Vatanından uzun süre ayrılan kimseler “daüssıla” yurt özlemi hastalığına tutulurlar. İnsan, ancak vatanında mutlu olabilir.
“Bülbülü koysalar altun kafese Gine özler ister vatan demişler.” / “Sanmayınız mihneti gam bülbülle gülden geldi, / Kafese girdi belâ başına dilden geldi.”
Çirkefe taş atma, üstüne sıçrar.
Edepsiz, iğrenç bir kişinin tepkisine yol açacak bir davranışta bulunmamalıdır.
Kaçan balık büyük olur.
Ortadan kaybolan bir şeyin öneminin aşırı derecede arttığını anlatır. / “Kel ölür sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Kör ölse badem gözlüydü derler Dilsiz ölse şirin sözlüydü derler / Balık kaçsa kırk yüz gözlüydü derler Serçe uçsa ya toy yahut kaz olur.” (Mesti)
Kalaylı bakır küflenmez.
Temiz şey kirlenmez. Doğru, dürüst bilinen kişiyi lekelemek kolay değildir.
Cefayı çekmeyen sefanın kadrini bilemez.
İnsan, büyük sıkıntı çekerek, çaba harcayarak elde ettiği başarılı sonuçtan derin haz duyar. Hazıra konan kişi, bu durum karşısında duygulanamaz, değerini kavrayamaz.
Aç ile dost olayım diyen peşin kamını doyursun.
Yoksulla ilişki kuran kimse, önceden onun yoksulluğunu, bu nedenle doğacak sakıncaları bilmelidir.
İstenmeyen aş, ya karın ağrıtır ya baş.
Bak: “Gönülsüz yenen aş ya karın ağrıtır ya baş.”
Çağrılmayan yere çörekçi ile börekçi gider.
Çağrılmayan yere gitmemelidir, insanın bir onuru vardır.
Gözlüye gizli yoktur.
Görmesini bilen için gizli yoktur, o her şeyi görür.

Pages