Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar.
Bu söz toplumdaki bir çelişkiyi ortaya koyar; bir yandan insanların doğru olmaları istenirken, bir yandan da doğru söyleyenlerin kimi çevrelerce sevimsiz olduklarını anlatır.
“Doğru söz acıdır derler, darılma Her çarlıya anam diye sarılma.” (Merdümi) / “Doğru söyleyene delidir derler Kimi deli kimi velidir derler.” (Sümmanl)
Kasap, ekmeği yavan yer.
Bak: “Terzi kendi söküğünü dikemez.”
İtle yatan bitle kalkar.
Bak: “Körle yatan şaşı kalkar”.
Elden gelen öğün olmaz, o da vaktinde bulunmaz.
Başkasına güvenerek yapılan işler olumlu sonuç vermez. Kendine güvenmek, başkalarına elaçmamak, kendi kendisinin efendisi olmak en doğru yoldur.
Gön yufka yerinden delinir.
Bak: “İp, inceldiği yerden kopar.”
Kalaylı bakır küflenmez.
Temiz şey kirlenmez. Doğru, dürüst bilinen kişiyi lekelemek kolay değildir.
Olacakla öleceğe çare bulunmaz.
Doğa kanunlarıyla bir yere kadar savaşılır.
Aç at yol almaz, aç it av almaz.
Aç insan hiç bir iş yapamaz. / “Aç ayı oynamaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
Aç doymam, tok acıkmam sanır.
Aç, bir gün doyabileceğini pek düşünemez. Tok da hep böyle kalacağını, durumda bir değişiklik olmayacağını sanır.
Şeytanla kabak ekenin kabak başına patlar.
Her an insana kötülük edebilecek bir kimseyle ortak iş yapan büyük zarar görür. / “Şeytanla ortak buğday eken, samanını alır” atasözüyle eşanlamlıdır.

Pages