Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Zaman sana uymazsa, sen zamana uy.
İnsanla yaşadığı çağ arasında bir uygunluğun gereğini anlatır. Bir örnek: bir kimse kalkar da aya gitmenin günah olduğunu söylerse, aya gitmekten vazgeçilmeyeceğine göre, bu kimsenin gülünç duruma düşmemesi için fikrini değiştirmesi gerekir.
“Zaman uymayınca sen uy zamana.” (Mengûşi) / “Veysel ne durursun herkes gidiyor Zaman uymaz sen zamana uy diyor Fen çok büyük kerameti yutuyor Uyan bu gafletten uyuma yurttaş.” (Âşık Veysel)
El için ağlayan gözden olur (yâr için dövünen dizden olur).
Başkaları için üzülmenin gereksiz olduğunu anlatır.
Keçide de sakal var (Sakal keçinin de var).
Yaşla, kıyafetle insan büyük olmaz.
Tabancanın dolusu bir kişiyi korkutur, boşu kırk kişiyi
Korkutucu görünen kimi şeylerin, aslında korkacak bir yanı olmadığını anlatır.
Ağır basar, yeğni kalkar.
Ölçülü davranan kişiye saygı duyulur; davranışları tutarsız, ölçüsüz olana ise saygı duyulmaz.
Öfkeyle kalkan zararla (ziyanla) oturur.
Öfke insanı rahat düşünebilmekten alıkoyar. Enine boyuna düşünülmeyen bir konuda yanılmak her zaman olabilir ve sonuçta büyük zararlar doğar. / “Keskin sirke kabına (küpüne) zarardır” atasözüyle eşanlamlıdır.
Kara (kötü) haber tez duyulur.
Kötü haber tez yayılır, ilgili kimse tez duyar.
Kırkından sonra azam teneşir paklar.
Belli bir yaştan sonra çevrenin yadırgadığı bir davranışta bulunanların kınandığını anlatır.
“Uyup nefse sakın çıkma yolundan Çare yoktur kırkdan sonra azana.” (Mengûşi)
Bağ bayırda, tarla çayırda.
Bağ susuz, tarla sulu yerde olmalıdır. Her şey, kendi doğasına uygun olan yerde gelişir.
Sütsüz koyun meleğen olur.
Boş duran, çalışmayanlar, günlerini boş konuşmalarla geçirirler.

Pages