Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

An ab kuzu, kınalı kuzu.
Analı çocuk bakımlı, anasızsa bakımsızdır.
Kır (arap, boz) atın yanında duran ya huyundan ya tüyünden (ya suyundan).
îyi insanlarla ilgi kuranlar iyi, kötü insanlarla ilgi kuranlar kötü alışkanlıklar kazanırlar. / “Kişi refikinden azar” atasözüyle yakın anlamlıdır.
Kesilen baş (bir daha) yerine konmaz.
Bir işe başlamadan önce çok düşünülmelidir, çok zaman düzeltmek olası değildir.
Açın kamı doyar, gözü doymaz.
Aç insanın bir öğünlük doyması yetmez. Ona aç kalmayacağı güvenini veremedikçe karnı doysa bile gözü hep açtır.
“Şol kişi kim ola bir gözi ak Gözi daymaz virseler gerbin kulaç.” (Edirneli Nazmi)
Karpuz kesmekle hararet sönmez (yürek soğumaz).
Bir kimse kötülük yapmışsa, bir başkasına kötülük yapmakla öç alınmaz.
Başbaşa vermeyince taş yerinden kalkmaz.
Kimi işler vardır ki, insan tek başına başaramaz. Başkalarıyla birlik olmak, güçleri birleştirmek gerekir. O zaman daha akıllı, daha güçlü, daha sağlam davranılır. “Bir elin nesi var, iki elin sesi var” atasözüyle eşanlamlıdır.
Suyu getiren de bir, testiyi kıran da.
Bak: “Testiyi kıran da bir, getiren de...”
Sakınılan göze çap batar.
Üzerine çok düşülen, başkalarına göre daha fazla sakınılan şeylerin, aksine çok kazaya uğradığı anlatılır.
Gönül bir sırça saraydır, kırılsa yapılmaz.
İnsan çoğunlukla duygusal bir varlıktır; içlidir, incedir, duyguludur. İncinmeye, kırılmaya gelmez. Çünkü düzelmesi, bağışlaması güçtür.
“Gönül derler buna sırçadan ince, / Kırma, bu gördüğün şişe değildir, / Açar çiçeğini bahar gelince, / Vurma bu gördüğün meşe değildir.” (Haşan Ali Yücel) / “Dağlarda duman olur Denizde seyran olur Gönül ferman dinlemez Dünyası zindan olur.” (Halk Türküsü)
Demir nemden, insan gamdan çürür.
Bak: “Duvarı nem, insanı gam yıkar.”

Pages