Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ağalık (beylik) vermekle, yiğitlik vurmakladır.
Ağalık, gerektiğinde bol para yardım etmekle; yiğitlik, gözüpek, dövüşken olmakladır.
Kalaylı bakır küflenmez.
Temiz şey kirlenmez. Doğru, dürüst bilinen kişiyi lekelemek kolay değildir.
Altın leğenin kan kusana ne faydası var?
Kişi mutlu değilse, başkalarının mutluluğu, onu fazla etkilemez. Toprak, doğanın en zengin kaynaklarından biridir. Toprakla uğraşan birinin toprağı yoksa, onun için bu zenginlik neye yarar. Kış, üşümeyenler için; yağmur, ıslanmayanlar için eğlencelidir. Kişi yaşama olanaklarına sahip değilse, hiç bir şeyden tat alamaz.
Her horoz kendi çöplüğünde öter (eşinir).
Her insanın ancak kendi çevresinde söz sahibi olabileceğini, değerinin orada anlaşılabileceğini söyler.
iki cambaz bir ipte oynamaz.
İki açıkgöz ve kurnaz kişinin bir arada çalışamayacağını anlatır.
“Yırtıcı kuşların ulur ömrü az Bir tek ipte iki cambaz oynamaz.” (Leımi) / “iki cambaz bir ipte oynamaz Bir ipte bir sürü cambaz Hilebaz, madrabaz, kumarbaz.” (Orhan Murat Arıburnu)
Sebepsiz kuş bile uçmaz.
Her hareketin, her olayın bir nedeni vardır.
Başbaşa vermeyince taş yerinden kalkmaz.
Kimi işler vardır ki, insan tek başına başaramaz. Başkalarıyla birlik olmak, güçleri birleştirmek gerekir. O zaman daha akıllı, daha güçlü, daha sağlam davranılır. “Bir elin nesi var, iki elin sesi var” atasözüyle eşanlamlıdır.
Köpek ekmek veren (yediği) kapıyı tanır.
İyiliği bilmeli, değerbilir olmalıdır.
Kasap, yağı bol olunca gerisini yağlar.
Bak: “Abdalın yağı olunca gâh borusuna çalar, gâh gerisine”, “Çobanın yağı olunca çarığına sürer”.
Tekkeyi bekleyen çorbayı içer.
Bir amaca ulaşmak için usanmadan çalışmak gerekir. “Sabırla koruk helva olur”, “Sabreden derviş, muradına ermiş”, “Sabreyle işine hayır gelsin başına”, “Sabrın sonu selâmettir” atasözleriyle eşanlamlıdır.
“İlin mesnetirıde olmasın gözün Tekkeyi bekleyen içer çorbayı.” (Naili)

Pages