Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Zenginin horozu bile yumurtlar.
Para “olmaz”ı, “olur” yapar. İmkânsızmış gibi görünen çok şey para ile imkânlı hale gelir.
Rağbet güzel ile zenginedir.
Güzellikle zenginliğin büyük ilgi gördüğünü anlatır.
“Sür deveci develeri engine Şimdi rağbet güzel ile zengine.” (Halk Türküsü)
Güzellik ondur, dokuzu dondur.
Giymede, süslenmede, davranışta sadelik, yakıştırmasını bilmek, incelik, güzelliğin ögelerindendir. Bunlara uymayanlar ne denli doğal güzelliğe sahip olursa olsun, güzel görünmezler.
Alışmadık götte don durmaz.
Bilinmeyen, önceden yaşanmamış bir şey kolay kavranmaz.
Her deliğe elini sokma, ya yılan çıkar ya çıyan.
Bilinmeyen bir işe girişmemenin gerektiğini, zararlı sonuç verebileceğini belirtir.
“Gördüğün deliğe parmağını sokma, / Ya akrep çıkar ya yılan demişler.” (Lütfi)
Öksüz çocuk (oğlan) göbeğini kendi keser.
Kimsesizlerin koruyucusuz olduklarını, onlara kimsenin yardımcı olmadığını anlatır.
Ak gün ağartır, kara gün karartır.
Rahat bir yaşam, insanı mutlu eder; rahatsız bir yaşamsa insanın akıl ve beden sağlığını bozar.
Aman diyene kılıç kalkmaz.
Karşısındakinin gücünü kabul edip mücadeleden vazgeçenlere, teslim olanlara sert davranmamayı; bir de kusurlarını anlayan, bundan böyle aynı kusurları işleme- meye gayret edeceğini söyleyenlere karşı iyi davranmanın gereğini anlatır. “Eğilen baş kesilmez” atasözüyle eşanlamlıdır.
Mal adama hem dost hem düşmandır.
Para, mal-mülk, yerinde kullanıldığında insana yararlı olabilir, aynı zamanda en büyük kötülüklere aracı da olabilir.
Emanete hıyanet olmaz.
Geçici bir süre için bakılmak yada korunmak üzere birine teslim edilen bir şeye zarar vermenin bağışlanmaz davranış olduğunu anlatır.
“Emanete hıyanetin yok ise Ne gezer kalbinde gam ile tasa.” (Bir Destandan)

Pages