Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Bir avuç altının olacağına bir avuç toprağın olsun.
Para tez tükenir, topraksa durmadan ürün verir.
Kişi refikinden azar.
Kötü arkadaş insana kötülük eder. / “Kır atın yanında duran ya huyundan ya tüyünden (ya suyundan)”, “Üzüm üzeme baka baka kararır”, “Köpekle yatan pire ile kalkar”, “Körle yatan şaşı kalkar” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Yalnız kalanı kurt yer.
İnsan tek başına kendini koruyamaz, haklarını savunamaz. Birleşmek, birlik olmak, böylece kuvvetli olmak zorunluğu vardır. / “Bir elin nesi var, iki elin sesi var” atasözüyle yakın anlamlıdır.
Kabahat (suç) öldürende değil, ölendedir (Kabahat ölende mi, öldürende mi?)
Kimi zaman suç ölende aranır, öldürene bu işi işlettiği, onu tahrik ettiği için. / Kabahat samur kürk olsa, kimse sırtına (üstüne) almaz. İnsanların işledikleri kusuru kusur saymadıklarını, kendilerini haklı gördüklerini yada kusurlu olmak istemediklerini anlatır.
Kuşu kuşla avlarlar.
İnsana kötülük çok zaman yakınları aracılığıyla yapılır.
Aç aman bilmez, çocuk zaman bilmez.
Aç insan yasa tanımaz, hiç bir söz açlığın olağan oluşunu anlatamaz. Çocuk da her istediğini o an yapmak ister.
Boğaz dokuz (kırk) boğumludur.
Bir şeye karar vermek, bir şey söylemek için çok düşünmek gerekir. Bir anda söylenen söz, alınan karar çok kez isabetsiz olur.
“Deli Boran dilin cümleden gani Hem yaratır alır Allah bu canı Sen kendini yokla nefsini tanı Boğaz kırk bölümdür dilde sır olmaz.” (Deli Boran)
El elin eşeğini türkü çağırarak arar.
Başkası için yapılan işin candan yapılmadığını anlatır.
Taş taş üstünde olur, ev ev üstünde olmaz.
Bak: “Dağ dağ üstüne olur, ev ev üstüne olmaz.”
Ekmeden biçilmez.
Emek vermeden hiç bir sonuç alınamaz.
“Dikmeden ağaç, dilersin yemişi Ekmeyecek ne biçersin ey kişi.” (Miftah)

Pages