Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı (hakkı) vardır.
Birinden küçük de olsa bir iyilik görüldüğünde unutmamayı öğütler. “İyilik et denize at, balık bilmezse Halik bilir” sözü bu yargıyı doğrulamaktadır.
“Bir kahvenin vardır kırk yıl hürmeti İyiler unutmaz insaniyeti.” (Merdümi)
Kol kınlır yen içinde, baş yarılır börk içinde.
Bak: “Baş yarılır (kırılır) fes içinde, kol kırılır yen (kürk) içinde.”
Emanet eşeğin kuskunu yokuşta kopar.
Emanet alınan şeye, mala dikkat etmek gerekir; insanın kendi eşyasının bozulması doğaldır, başkasınınki ise önem kazanır.
Danışan dağı aşmış, danışmayalım yolu şaşmış.
Kişi, kimi sorunları tek başına çözemez. Bilen birine danışmazsa yanlış kararlar alabilir, yanlış davranabilir. / “Akıl akıldan üstün” olduğunu unutmamak gerekir.
“Danışmayan düzde yolun şaşırır Danışan dağları aşar demişler.” (Figani) / “Akl-ü izanına hiç olma mağrur Bin bilsen de yine bir bilene sor.” (Salburcuoğlu)
Evlâdın var mı derdin var.
Çocuk eğitiminin önemli ve çok zor olduğunu anlatır.
Amcam dayım, herkesten aldım payım.
Akrabalıkların genellikle insana yâr olamayacağını, akrabalıktan doğan ilişkilerin belli bir sınırı aşamayacağım anlatır.
Adamın adı çıkacağına canı çıksın.
Bak: “İnsanın adı çıkmadansa canı çıkması yeğdir (hayırlıdır)”.
Adam olana bir söz yeter.
İyi insan anlayışlı olur. En küçük bir belirtiden karşısındakini anlar, ona göre davranır.
“Vahdet kelâmi şâfî değil mi, / İnsâne bir söz kâfi değil mi?” (M. Mahmud Paşa)
Ölenle ölünmez.
Ölüm olayı, insan için büyük bir üzüntü kaynağıdır ama çaresi yoktur.
“Bu da meşhurdur bu âlemde bulunmaz Ölmüşün ardından ölen demişler.” (Refiki)
İki at bir kazığa bağlanmaz.
Bak: “İki baş bir kazanda kaynamaz.”

Pages