Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

İnsanoğlu (ademoğlu) çiğ süt emmiş.
İnsanın sırasında yanılabileceğim, doğru olmayan bir davranışta bulunabileceğini anlatır.
Var evi kerem evi, yok evi verem evi.
Varlıklı kimse rahat harcar. Yoksul ise harcayamaz.
Düşenin dostu olmaz.
Bu sözde “düşmek” iki anlama gelir. Biri, herhangi bir nedenle eski itibarını, güvenirliğini yitirme; İkincisi daha çok ahlâk yönünden toplumca kabul edilmeyen davranışlar gösterme halidir. İnsanlar genellikle başarılı olanlar, doğru ve dürüst davrananlarla ilgi ve dost- / luk kurmak isterler. Bu yüzden bu iki vasıf ortadan kalkınca, ilgi ve dostluk da ya zayıflamakta ya da tümüyle silinmektedir. Bu söz bir de insanın vefasızlığını, yani insan sevgisindeki süreksizliği anlatır. Kişinin basit, bencil ve küçük hesaplarla sevgisinden geçmemesini öğütler.
'“Unutma ki dostu olmaz düşenin İptida dost alır yakan demişler.” (Mir''ati) / “Nezaret eyledim tıflı cahile Köydeki yarenlik çıkdı nafile / Sefinem vurunca taşlı sahile Yarandan bir küçük selâm görmedim. (Rıza Tevfık)'
El yumruğunu yemeyen kendini kahraman sanır.
Başkalarının daha güçlü olabileceğini anlatır. / “El yumruğunu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır” atasözüyle eşanlamlıdır.
Körler memleketinde şaşılar padişah (baş) olur.
Bir toplum kendi seviyesine uygun baş seçer.
Binicinin sağı solu olmaz.
Bir şeyi iyi bilen insan, hangi koşullar içinde olursa olsun o işi iyi yapar.
Eşek eşeği ödünç kaşır.
Yardımlaşmanın her zaman karşılıklı olması doğru değildir, imkânı olan karşılıksız yardım yapmalıdır.
İnsan ayaktan, at tırnaktan kapar.
Hastalıkların daha çok, insanda ayaktan, atta tırnaktan geçtiğini söylüyor. “Ayağını sıcak tut, başını serin” sözüyle yakın anlamlıdır.
Kalaylı bakır küflenmez.
Temiz şey kirlenmez. Doğru, dürüst bilinen kişiyi lekelemek kolay değildir.
Şimşek çakmadan gök gürlemez.
Önemli olayların önceden sezilen birer belirtisi olduğunu anlatır.

Pages