Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Sen sen ben ben.
İnsanlar genelinde ayrımlara karşıdır; kişiler tek tek eşit koşullarda yaşamak isterler.
Öküze boynuzu yük olmaz.
İnsanlar yakınları için bir çıkar beklemeden ilgilenir, onlar için yaptığı işi yüksünmezler
Üşenenin (erinenin) oğlu kızı olmamış.
Bir işe canla başla sarılmayan olumlu bir sonuç alamaz.
Hak yerini bulur.
Doğru bir gün mutlaka anlaşılır.
Çok bilen (çok söyleyen) çok yanılır.
Çağımızda her şeyi bilmek imkânsızdır. Bilim gelişmiş, teknik ilerlemiş; tıp, uzay araştırmaları, inanış ve görüşlerde değişiklik yapmıştır. Böyle bir çağda kişi, her şeyi aynı ölçüde bilemez. “Ayaklı kütüphane” deyimi artık gerilerde kalmıştır. Her şeyi bildiğini söyleyen yada o yollu konuşan, bir şey bilmeyen yada tam bilmeyen, dolayısıyla yalan kişidir.
“Tecrübe ehli [1] bunu böyle bilir Kim ki çok söyleye ol çok yanılır.” (Atayi) / “Meclisde sakin ol eyleme sohbet Çok söyleyen çok yanılır demişler.” (Dervişi)
Dert ağlatır, aşk söyletir.
Bak: “Aşk ağlatır, dert söyletir.”
Dost başa, düşman ayağa bakar.
İnsanın giyinişine dikkat etmesi gereğini anlatır.
Ucuzdur vardır illeti, pahalıdır vardır hikmeti.
Ucuz olan şeye fazla ilgi göstermemeli; pahalı şeyden de fazla çekinmemeli anlamına söylenir.
Arayan mevlâsını da bulur belâsını da.
Bu sözde iki anlam vardır: belâsını aramak: kavgaya sebep olacak olay çıkartmak. Bir de, bir doğruyu, bir gerçeği aramak ve sonunda bulmak. Bu söz, daha çok ikinci anlamda söylenir.
“Koşan elbet varır, düşen kalkar Kara taştan su damla damla akar Birikir, sonra bir gümüş göl olur Arayan hakkı en sonunda bulur.” (Tevfik Fikret)
Baba koruk (ekşi elma) yer, oğlunun dişi kamaşır.
Bir kimsenin yaptığı kusur yada kötülük yalnız kendini ilgilendirmemektedir. Toplum, değil böyle bir kimseyi, bu kimsenin çocuklarını bile hoş görmemektedir. Topluma yararlar sağlayan bir kimse ise, yararı anlaşıldığı zaman, toplumca baştacı edilmekte, böyle bir kimsenin yakınları bile aynı saygıyla selâmlanmaktadır. / “Baba eder, oğul öder” atasözüyle eşanlamlıdır.

Pages