Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

İlk vuran okçudur.
Bir işi en iyi yapan, onu iyi bilendir.
Aza demişler: “nereye?” “çoğun yanına” demiş.
Az, zayıf, küçük çok kez çoğa, güçlüye, büyüğe yenilir.
Sen bilirsin deyince (değirmende) kavga olmaz.
Yumuşak başlı olmak, aşağıdan almakla iyi geçim sağlanacağını anlatır.
Sev beni seveyim seni
Sevgi karşılıklıdır. Tek taraflı sevgi uzun ömürlü olamaz.
“Sevenin ben kuluyum, sevmeyenin sultanı.” (Şinasi)
Geçmişe mazi (yenmişe kuzu).
Geçmişle övünmek, geçmişle yetinmek boşunadır. Önemli olan bugün ve yarındır.
Ava giden avlanır.
Bir şey elde etmek isterken, bir şeyler kaybedenler için söylenir.
Düşenin dostu olmaz.
Bu sözde “düşmek” iki anlama gelir. Biri, herhangi bir nedenle eski itibarını, güvenirliğini yitirme; İkincisi daha çok ahlâk yönünden toplumca kabul edilmeyen davranışlar gösterme halidir. İnsanlar genellikle başarılı olanlar, doğru ve dürüst davrananlarla ilgi ve dost- / luk kurmak isterler. Bu yüzden bu iki vasıf ortadan kalkınca, ilgi ve dostluk da ya zayıflamakta ya da tümüyle silinmektedir. Bu söz bir de insanın vefasızlığını, yani insan sevgisindeki süreksizliği anlatır. Kişinin basit, bencil ve küçük hesaplarla sevgisinden geçmemesini öğütler.
'“Unutma ki dostu olmaz düşenin İptida dost alır yakan demişler.” (Mir''ati) / “Nezaret eyledim tıflı cahile Köydeki yarenlik çıkdı nafile / Sefinem vurunca taşlı sahile Yarandan bir küçük selâm görmedim. (Rıza Tevfık)'
Söz yaş deriye benzer, nereye çekersen oraya gider.
Söz genellikle çok anlamlıdır. Seçerek ve bilerek söylenmedikçe yanlış anlamalara yol açabilir.
“Söz dediğin benzer hem yaş deriye Çeksen her tarafa süner demişler.” (Refiki)
Allahın bildiği kuldan saklanamaz.
Kimi gerçekler vardır ki, saklanamaz. Nasıl olsa bir gün duyulacaktır.
Lokma çiğnenmeden yutulmaz.
Her işin bir emekle, zahmet çekerek yapıldığı anlatılır.

Pages