Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Arabanın ön tekerleği nereden geçerse arka tekerleği de oradan geçer.
Çocuklar, her zaman büyüklerin izinden gider.
Ateş düştüğü yeri yakar.
Ölüm gibi çok üzücü bir olaya, en çok olayla ilgili olanların üzülmelerinin haklı olduğunu anlatmak için söylenir.
“Derin suyun yufka çıkarsa ne hoş Düştüğü yeri gör yakarmış ateş.” (Mengâşt) / “Ateş yanmayınca tütün mü tüter Ak göğsün üstünde çıban mı biter.” (Karacaoğlan)
Kısmetsiz köpek, sabaha karşı uyuyakalır.
Fırsatı iyi kullanmalıdır, yoksa bütün emekler boşa gider.
Ne ekersen onu biçersin.
Bak: “Çanağa ne doğrarsan kaşığında o çıkar.”
Ummadığın taş baş yarar.
Önemsiz gibi görünen şeylerin yerinde çok önem kazandığını ve umulmayan sonuçlar yaratacağını anlatır.
“Ummadığın taş baş yarar sen de bil Karıncaysa hasmın, davran merdâne.” (Mengûşi)
Zaman sana uymazsa, sen zamana uy.
İnsanla yaşadığı çağ arasında bir uygunluğun gereğini anlatır. Bir örnek: bir kimse kalkar da aya gitmenin günah olduğunu söylerse, aya gitmekten vazgeçilmeyeceğine göre, bu kimsenin gülünç duruma düşmemesi için fikrini değiştirmesi gerekir.
“Zaman uymayınca sen uy zamana.” (Mengûşi) / “Veysel ne durursun herkes gidiyor Zaman uymaz sen zamana uy diyor Fen çok büyük kerameti yutuyor Uyan bu gafletten uyuma yurttaş.” (Âşık Veysel)
Kalp kalbe karşıdır.
Birbirini seven insanların aynı anda birbirini anmaları halinde söylenir. / “Gönülden gönüle yol vardır” atasözüyle eşanlamlıdır.
Para isteme benden, buz gibi soğurum senden.
İnsanların para isteyenlerden hoşlanmadığını anlatır.
Aba vakti yaba, yaba vakti aba.
Bak: “Kürkü orak vaktinde, orağı kürk vaktinde.”
Emanete hıyanet olmaz.
Geçici bir süre için bakılmak yada korunmak üzere birine teslim edilen bir şeye zarar vermenin bağışlanmaz davranış olduğunu anlatır.
“Emanete hıyanetin yok ise Ne gezer kalbinde gam ile tasa.” (Bir Destandan)

Pages