Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Gönül kimi severse güzel odur.
Tahsil, gelenek ve görenekler, dünyaya bakış açısı, toplum olaylarını değerlendirme farklılıkları kişi beğenisini etkiler. Bu bakımdan güzellik anlayışı kişilere göre başka başkadır. / “Güzelliğin on para etmez Bu bendeki aşk olmasa,
Eğlenecek yer bulamam Gönlümdeki köşk olmasa.” (Aşık Veysel)
Yürük at yemini kendi arttırır.
Bir işte büyük gayret ve üstün başarı gösterenlere ister istemez en yüksek emek payı verildiğini anlatır.
“Yüğrük at arttırır yemin giderek.” (Levni)
Altın ateşte, insan mihnette belli olur.
Ateş, altının gerçek altın olup olmadığını, mihnet (sıkıntı) de insanı ölçen birer araçtırlar. Sıkıntıya düşen bir kimse, erdemlerini yitirmeden, sıkıntısına olumlu yoldan çözüm aramalıdır.
Gülme komşuna gelir başına.
Birinin başına gelen hoş olmayan bir hale gülmemek gerekir. Çünkü birinin başına gelen hal, bir başkasınınkine de gelebilir.
“Hayır, şer her neyse gülse bir âdem Güldüğü başına gelir demişler.” (Dervişi) / “Şimdi de tutturmuş seninki / Başımı sokacak ev isterim diye Tutgunsun, vereceksin ister istemez Gülü seven katlanır dikenine.”
Bal bal demekle ağız tatlanmaz.
Bir şeyin sözünü etmek, o şeye sahip olmayı göstermez. İnsanları, sahibi olmadığı şeyin sahibiymiş gibi göstermenin imkânı yoktur.
“Her çiçekten birer çeşni tatmalı Bal bal desen ağız bal olur mu ya.” (Gufrani) / “Ben güzele güzel mı derim Güzel benim olmayınca.” (Karacaoğlan)
Erken kalkan yol alır, er evlenen döl alır.
Bir işin zamanında yapılması halinde iyi sonuç alınacağını anlatır.
“Er kalkan âşık menzile yetti Sen de tedariki gör yavaş yavaş.” (Ruhsati)
Görünen dağın (köyün) uzağı olmaz.
Olacak bir olayı, birtakım belirtilerin haber vereceğini anlatır.
Baş başa bağlı, baş da padişaha.
Yönetenin söylediklerine inanmayı, ona bağlılığı anlatır.
Testi kırılsa da kulpu elde kalır.
Zengin kimseler zarar da etseler, yoksullaşmazlar. Belli bir işle uğraşanların, yaptıkları işin gereği uğradıkları zararı olağan karşılamaları için söylenir.
Can boğazdan gelir.
İnsan besinle yaşar: yemek yemek, su içmek, hava almak zorunlu birer ihtiyaçtır. / “Aç ayı oynamaz”, “boş çuval ayakta durmaz”, “aç köpek fırın yıkar” atasözleriyle yakın anlamlıdır.

Pages