Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Hayvan koklaşa koklaşa, insan söyleşe söyleşe.
Bak: “İnsan söyleşe söyleşe, hayvan koklaşa koklaşa.”
Altın ateşte, insan mihnette belli olur.
Ateş, altının gerçek altın olup olmadığını, mihnet (sıkıntı) de insanı ölçen birer araçtırlar. Sıkıntıya düşen bir kimse, erdemlerini yitirmeden, sıkıntısına olumlu yoldan çözüm aramalıdır.
Her yiğidin gönlünde bir aslan yatar.
Herkesin kendine göre bir ülküsü, ulaşmak istediği bir emeli vardır.
“Kimsenin kimseye uymaz içyüzü Herkesin gönlünde bir aslan yatar.” (Adanalı Ziya)
Görünen köy kılavuz istemez.
Çok açık ve belli olan gerçekler için duraksamanın, düşünmenin gereği yoktur.
Bir göz ağlarken öbür göz gülmez.
Bir aile içinde birinin derdi, öbürlerini de üzer. Bir toplum için de aynı şey düşünülebilir. Toplumun bir kesimi büyük sıkıntılar içindeyken bir başka kesimi duygusuz kalmamalıdır.
İşleyen demir pas tutmaz (paslanmaz ışıldar).
Çalışan başarır, toplum içinde bir yeri olur. İş yaptıkça daha gelişir. / “Yuvarlanan taş yosun tutmaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Sapandan ibret al, o sürer çifti İşleyen bir demir ışlar demişler.” (Figani)
Yengece “niçin yan yan gidersin?” demişler, “serde kabadayılık var” demiş.
Davranışı ters olan kişi bunu üstünlük olarak gösterir.
Her ziyan bir öğüttür.
Her zarar, her kayıp, her yanlış adım; insanın daha ölçülü, daha akıllı, daha dikkatli olmasını sağlar.
Ah alan onmaz.
Kötülük eden kötülük görür. / “Eden bulur”, “mazlumun ahi, indirir şahı”, “ah yerde kalmaz” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Bugünün işini yarına bırakma.
Bugünün insanının boş zamanı yoktur. Her an bir iş yapmak zorundadır. Günlük iş bitmezse ertesi günkü de eklenir ve gide gide altından kalkılmaz olur.
“İt ağzı tutulmaz her sözü duyma Bugünkü işini yarına koyma.” (Mir’ati) / “Bugünkü işini koyma yarma Yar yıkıldığı gün tozar demişler.” (Levni)

Pages