Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Borç yiyen kesesinden yer.
Borca alınan şeye karşılık hemen para ödenmez. Ama bir gün ödenecektir; o gün çabuk gelir.
Avrat var ev yapar, avrat var ev yıkar.
Birliktelikte kadının yeri çok büyüktür.
Açma sırrını (sırrını açma) dostuna, o da söyler dostuna.
Bak: Sırrını açma (açma sırrını) dostuna, o da söyler dostuna.
Elden gelen öğün olmaz, o da vaktinde bulunmaz.
Başkasına güvenerek yapılan işler olumlu sonuç vermez. Kendine güvenmek, başkalarına elaçmamak, kendi kendisinin efendisi olmak en doğru yoldur.
Gülü seven dikenine katlanır.
Kötü bir durumla karşı karşıya iken üzülmemek gerekir. Çünkü kötü durumun yerine bir iyisinin doğabileceği, olağandır. Ayrıca, iyi ve güzele kavuşmak için kimi sıkıntılara katlanmak gerekir.
“Şimdi de tutturmuş seninki / Başımı sokacak ev isterim diye Tutgunsun, vereceksin ister istemez Gülü seven katlanır dikenine.” (Rıfat Ilgaz)
Düşenin dostu olmaz.
Bu sözde “düşmek” iki anlama gelir. Biri, herhangi bir nedenle eski itibarını, güvenirliğini yitirme; İkincisi daha çok ahlâk yönünden toplumca kabul edilmeyen davranışlar gösterme halidir. İnsanlar genellikle başarılı olanlar, doğru ve dürüst davrananlarla ilgi ve dost- / luk kurmak isterler. Bu yüzden bu iki vasıf ortadan kalkınca, ilgi ve dostluk da ya zayıflamakta ya da tümüyle silinmektedir. Bu söz bir de insanın vefasızlığını, yani insan sevgisindeki süreksizliği anlatır. Kişinin basit, bencil ve küçük hesaplarla sevgisinden geçmemesini öğütler.
'“Unutma ki dostu olmaz düşenin İptida dost alır yakan demişler.” (Mir''ati) / “Nezaret eyledim tıflı cahile Köydeki yarenlik çıkdı nafile / Sefinem vurunca taşlı sahile Yarandan bir küçük selâm görmedim. (Rıza Tevfık)'
Adam adamın şeytanı.
Bak: “İnsan insanın şeytanıdıh”
Aza demişler: “nereye?” “çoğun yanına” demiş.
Az, zayıf, küçük çok kez çoğa, güçlüye, büyüğe yenilir.
El elin aynasıdır.
Her türlü davranış, başkaları tarafından bilinir, görülür.
Deveyi yardan (atan) uçuran bir tutam ottur.
Önemsiz bir şeye karşı gösterilen tamahkârlığın büyük zararlara yol açabileceğini anlatır.
“Biz dahi biliriz bir tutam ottur Deveyi uçuran yardan demişler.” (Refiki)

Pages