Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Adam ikrarından, hayvan yularından çekilir.
İnsan sözüyle bağlanır, hayvan yularıyla.
“Tutulur kim meseldür ululardan, / Nefısden âdem-ü hayvan yularından.”
Arşın malı, kantar ile satılmaz.
Bir şeyin değeri kendi cinsiyle ölçülür.
Baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzümü vermemiş.
Anne ve baba, çocuklarıyla ölümüne dek ilgilenir, yemez yedirirler. Ne var ki, sosyal ve ekonomik koşullar karşısında (yeni ev kuran ve sıkıntıya düşen) evlât, genellikle anne ve babasına aynı karşılığı göstermemekte, “bir salkım üzüm” verememektedir.
“Bab’ oğluna tutar bir bağ bağışlar Sonra üzüm vermez oğlan demişler.” (Refiki)
Et kokarsa tuzlanır; ya tuz kokarsa ne yapılır?
Kimi bozulan şeyleri düzeltmek için olanaklar vardır. Ya “olanak” denilen şey bozulursa? O zaman her şeyi yeniden yapmak gerekir.
Arayan mevlâsını da bulur belâsını da.
Bu sözde iki anlam vardır: belâsını aramak: kavgaya sebep olacak olay çıkartmak. Bir de, bir doğruyu, bir gerçeği aramak ve sonunda bulmak. Bu söz, daha çok ikinci anlamda söylenir.
“Koşan elbet varır, düşen kalkar Kara taştan su damla damla akar Birikir, sonra bir gümüş göl olur Arayan hakkı en sonunda bulur.” (Tevfik Fikret)
Kimseye arşınına göre bez vermezler.
Her isteyen istediğini alamaz.
Baş nereye giderse, ayak da oraya gider.
Liderlerin çok kez kitleleri diledikleri yönde sürükleyebileceklerini, kitlelerin de önderlerin peşinde yürümeye çok zaman hazır olduklarını anlatır.
Ağaç ne kadar uzasa göğe ermez.
İnsanlar zekâ, emek ve yetenekleri ölçüsünde başarılı olabilir, toplum içinde yükselebilirler. Yeteneksiz kimseler ne kadar yükselirse yükselsinler, toplum katında pek önem kazanamazlar.
Et tırnaktan ayrılmaz.
Yakın akrabalıklar arasındaki bağın her zaman sağlam olduğunu anlatır.
Eşek bile bir düştüğü yere bir daha düşmez.
Denenmiş şeylerden ders almanın gereğini anlatır.

Pages