Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ağız eğmek
Yalvarmak, yaltaklanmak.
Ağzını tutmak
Boşboğazlık etmemek.
Balta olmak
Rahatsız etmek, zorbalık etmek. (*)
Birinden ısrarla bir şey isteme, rahatsız etme hallerinde “balta olmak” deyimi kullanılır. Üçüncü Selim. İkinci Mahmut zamanlarında Yeniçeriler, öylesine azıtırlar ki: Yollarda kadınlara sarkıntılık ederler, hamamlardan kadın kaçırırlar, her tarafı haraca keserler, her isteklerini zorbalıkla elde ederlerdi. İstanbul limanına gelen ticaret gemilerinin komisyonculuğunu zorbalıkları sayesinde ellerinde tutarlardı. Geminin yükü ne olursa olsun satış işine ancak Yeniçeri zorbaları karışır, elde edilen kârdan diledikleri ölçüde kendilerine ayırırlardı. Zorba, gemi limana gelir gelmez hemen kendi nişanı olan “balta”sını geminin burnuna asardı. Bu. geminin haracının ancak balta asanın olduğu anlamına gelirdi. Balta asmak, nişan etmek artık bir başka yeniçerinin aynı hareketi yapmaması demekti. Bu hali gören yeniçeriler: “Bu gemiye balta olunmuş” der ve dokunmadan geçerlerdi. İşte bu “balta olmak” deyimi, balta asmak zorbalığından gelmektedir.
Surat etmek
Birine karşı soğuk davranmak.
Kapıya dayanmak
Gün gelip çatmak.
Yan yan bakmak
Düşmanca bakmak.
Kendi göbeğini kendi kesmek
Kendi işini kendi görmek.
Ha deyince
İstenilen anda.
Çakar almaz (k)
Eskimiş, işe yaramayan.
Etrafını almak
Bir şeyi kuşatmak.

Pages