Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Allah fukarayı sevindirmek isterse önce eşeğini yitirtir, sonra buldurur.
Yoksul kişi, daha da yoksullaşıp sonra eski haline geldiğinde önceden pek de yoksul olmadığını düşünür, çok sevinir.
Alışmış kursak, bulamacını ister.
Alışkanlığın kolay kolay geçmeyeceği anlatılır.
İyi insan sözünün üstüne gelir.
Kendisinden söz edilen kimse, konuşmanın üstüne geldiğinde söylenir.
Gelini ata bindirmişler, “ya nasip” demiş.
Bir iş sona ermedikçe kesin gözle bakmamalıdır, her an engellenebilir.
Bana dokunmayan yılan bin yaşasın.
Bu söz, “yalnız kendini düşünen”lerin duygularını anlatır. Başkaları için zararlı olan şey, kişi için de zararlıdır. Bencillik, nemelâzımcılık ilkel topluluklarda ilgi gören bir davranıştır: İnsanlar, insan olma, toplum olma bilincine ulaştıkça “başkalarıyla birlikte mutlu olma” gereğini duyacaklardır.
Her şeyin vakti var, horoz bile vaktinde öter.
Her şeyin bir zamanı vardır. Zamansız yapılan işler olumlu sonuç vermez. / “Demir tavında dövülür” atasözüyle yakın anlamlıdır.
Adam ikrarından, hayvan yularından çekilir.
İnsan sözüyle bağlanır, hayvan yularıyla.
“Tutulur kim meseldür ululardan, / Nefısden âdem-ü hayvan yularından.”
İnsan gönlünün artığını söyler.
Söylenmiş gelişigüzel sözlerde, yapılan şakalarda, başkalarına pek de açıklanmak istenmeyen duygu ve düşüncelerin sezildiği anlatılır.
Aşıka Bağdat ırak gelmez.
Bir şeye tutkusu olan, bir amaca ulaşmak isteyen kimse, davranışlarında çok zaman insanüstü bir çaba gösterir. Açlık, susuzluk, yorgunluk, rahatının bozulması onun için pek önemli değildir.
Evlâdı ben doğurdum ama gönlünü ben doğurmadım.
Evlâdın da bir kişiliği olduğunu, anne ve babasına saygılı olmakla birlikte kimi görüşlerinin değişik olabileceğini anlatır. / “Oğlumu doğurdum (ama) gönlünü doğuramadım.” atasözüyle eşanlamlıdır.

Pages