Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Deve büyüktür ama, beşini bir eşek yeder.
Her büyük görünen şeyin aslında göründüğü gibi büyük olmadığını anlatır.
“Kervan yola çıksa alel-ekseri Bir eşek katarı yeder demişler.” (Yesarî)
Ev alma komşu al.
İyi komşunun önemini anlatır.
Her şeyin yenisi dostun eskisi.
Yıllarca tanınmış, denenmiş, bir çeşit dostluk sınavı vermiş eski dostluğun günden güne kuvvet ve değer kazandığını, önemini anlatır.
“Eskidikçe artar dostluğun kıymeti Hiç bir zaman eski dost düşman olmaz.” (Merdumi)
Ne doğrarsan aşına, o çıkar kaşığına.
Bak: “Çanağa ne doğrarsan kaşığında o çıkar.”
Borçlunun duacısı alacaklıdır.
Alacaklı, borçlunun kazanmasını ister.
Et kokarsa tuzlanır; ya tuz kokarsa ne yapılır?
Kimi bozulan şeyleri düzeltmek için olanaklar vardır. Ya “olanak” denilen şey bozulursa? O zaman her şeyi yeniden yapmak gerekir.
Aç domuz darıdan (mısır tarlasından) çıkmaz.
Aç, bir de kötü yaradılıştaysa, herkese zararlı olma pahasına karnını doyurmak ister.
Anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zuma az.
Kimi küçük işaretler, büyük olayları önceden haber verir, yeter ki anlayalım. Havadan anlayan insan, bulutların renk ve hareketinden yağmur yada fırtınanın olup olmayacağını bilir. Toplumsal ve kişisel olayları da önceden değerlendirmek mümkündür.
Eşeği sahibinin dediği yere bağla da varsın kurt yesin.
Emaneti, sahibinin istediği biçimde koru, sorumluluk ona aittir.
Sürüden ayrılanı (ayrılan koyunu, kuzuyu) kurt kapar.
Bir topluluktan ayrılan kimsenin yalnız kalacağı, büyük zarar göreceği anlatılır.
“Sürüden ayrılan körpe kuzuyu Ya kurt kapar ya kuş kapar demişler.” (Figani) / “Eğer ârif isen sözü uzatma Sütsüz inek durmaz malar demişler.” (Figani)

Pages