Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin.
Bir kimseye öğüt vereceğim diyerek ölçüyü kaçırır, yerli yersiz ve gereksiz söz ve davranışlarda bulunulursa, ters sonuç alınır. Bir de doğal ihtiyaçları karşılanmayan insan bunu gizli yada zorla elde etmeye kalkar.
Balık ağa girdikten sonra aklı başına gelir.
İnsan yanlış iş yaptıktan sonra, yaptığı işin yanlışlığını daha iyi anlar.
İnsanı gam, duvarı nem yıkar.
Bak: “Duvarı nem, insanı gam yıkar.”
iki cambaz bir ipte oynamaz.
İki açıkgöz ve kurnaz kişinin bir arada çalışamayacağını anlatır.
“Yırtıcı kuşların ulur ömrü az Bir tek ipte iki cambaz oynamaz.” (Leımi) / “iki cambaz bir ipte oynamaz Bir ipte bir sürü cambaz Hilebaz, madrabaz, kumarbaz.” (Orhan Murat Arıburnu)
Sırrım açma (açma sırrım) dostuna, o da söyler dostuna.
Başkalarının bilmemeleri gereken gizli şeyleri kimseye söylememek, dosta bile. Çünkü o da bir başka dostuna söyleyecek ve yayılacaktır.
“Olur olmaza sırrını diyen Boz bulanık suya akmış gibidir.” (Karacaoğlan) / “Biz de biliriz ki pis değil sinek Gel ki miğde bulandırır demişler.” (Refiki)
Aslan kocayınca sıçan deliği gözetir.
Büyük işler yapmış bir kimse, yaşlanınca küçük işlerle yetinir.
Harmanda dirgen yiyen sıpa, yılına kadar acısını unutmaz.
Görevini yapmayan, verilen cezayı unutamaz.
Zaman sana uymazsa, sen zamana uy.
İnsanla yaşadığı çağ arasında bir uygunluğun gereğini anlatır. Bir örnek: bir kimse kalkar da aya gitmenin günah olduğunu söylerse, aya gitmekten vazgeçilmeyeceğine göre, bu kimsenin gülünç duruma düşmemesi için fikrini değiştirmesi gerekir.
“Zaman uymayınca sen uy zamana.” (Mengûşi) / “Veysel ne durursun herkes gidiyor Zaman uymaz sen zamana uy diyor Fen çok büyük kerameti yutuyor Uyan bu gafletten uyuma yurttaş.” (Âşık Veysel)
Buldum bilemedim, bildim bulamadım.
Çok kez ele geçen fırsat değerlendirilmez. Yapmak istenildiğinde fırsat çoktan elden kaçmıştır.
Çürük tahta çivi tutmaz.
Eskiyen, bozulan, çürüyen bir şeyi yenisiyle değiştirmek gerekir. Eskiyi, bozulanı, çürümüşü yenilemek olanaksızdır. Bu konuda yapılan her türlü çaba boşa gider.

Pages