Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Ekmekle oynayanın ekmeğiyle oynanır.
Başkasının hakkını yiyen bir gün olur aynı durumla karşılaşır.
iki cambaz bir ipte oynamaz.
İki açıkgöz ve kurnaz kişinin bir arada çalışamayacağını anlatır.
“Yırtıcı kuşların ulur ömrü az Bir tek ipte iki cambaz oynamaz.” (Leımi) / “iki cambaz bir ipte oynamaz Bir ipte bir sürü cambaz Hilebaz, madrabaz, kumarbaz.” (Orhan Murat Arıburnu)
Adam ahbabından bellidir.
Dostluklar, arkadaşlıklar karşılıklı anlaşmayla kurulur ve yürür. İyi bir insan kötü biriyle dost olamaz, olsa bile uzun süremez.
Köpeği öldürene sürütürler.
Bak: “İti öldürene sürütürler.”
Açın imanı olmaz.
Aç insan başka işe, düşünceye, uğraşıya kendini veremez.
Arife târif gerekmez.
Bir şeyi bilene, öğretmeye kalkmak doğru değildir.
“Meseldir ârife târif ne hacet. / Ben nâçar eden sen değil misin.” (Seyrânî)
Veresiye (borca) şarap içen iki kez (kere) sarhoş olur.
Borca alışveriş yapan biri, borcunu ödeyemez, faiziyle borç artar üzülür; İkincisi, borcunu ödeyememenin verdiği sıkıntıya ayrıca üzülür.
Kırkından sonra saza başlayan kıyamette çalar.
Her şey zamanında yapılmalıdır.
İnsan insanın şeytanıdır.
İnsanı yanıltanın yine insan olduğunu anlatır. “Kişi refikinden azar” atasözüyle eşanlamlıdır.
Bir elin nesi var, iki elin sesi var.
Tutulan bir işte başarıya ulaşmak, hak aramak, bir kötülüğü altetmek için birleşmek gerekir. İnsanların en etkili silâhlarından biri de birleşmeleridir. Anlaşmış bir topluluğun yapamayacağı şey pek azdır.
“Bir elin çıkmaz sesi al ittifaka herkesi.” (Hilmi) / “Kul kula sebeptir iyi bil ey can İş başaramaz tek başına bir insan.” (Şikâri) “Çıkmaz sadası bir elin âlemde fil-mesel.” {19) (Sami Paşa)

Pages