Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Çobansız koyunu kurt kapar.
Toplumların tarihinde önderlerin önemli yeri vardır. İlkel topluluklarda olduğu kadar, gelişmiş toplumlarda da bir öndere ihtiyaç duyulmaktadır. Akıllı önderler, halkının ilerlemesinde önemli katkılarda bulunmuşlardır. Akılsız önderler de milyonlarca insanın yok olmasına sebep olmuşlardır.
“Çobansız bir sürü tizcek dağılır, / Baş giderse ayak pûyidar olmaz.” (Bedri)
Köpek sürünmekle etek kesilmez.
Değersiz birinin kabalığı, haksız davranışını fazla önemsememelidir.
Okka her yerde dört yüz dirhem.
Bak: Her yerde okka (okka her yerde) dört yüz dirhem.
Hamama giren terler.
Bir işe girişen kişinin, o işin doğurabileceği her türlü sonuçlara katlanmasının gereğini anlatır.
Karga yavrusuna bakmış, “benim pak evlâdım” demiş.
Anne ve babaların, yavrularını olduğundan daha güzel gördüğünü anlatır. / “Kirpi, benim yavrumdan yumuşak yavru var mı, dermiş”, “Kuzguna yavrusu güzel görünür” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Eşeği sahibinin dediği yere bağla da varsın kurt yesin.
Emaneti, sahibinin istediği biçimde koru, sorumluluk ona aittir.
Eceli gelen köpek (it) cami duvarına siyer (işer).
Büyük bir suç işleyen birinin kötü bir sonla karşılaşacağını anlatır.
“Bir itin ölümü yakın olunca Cami duvarına siyer demişler.” (Refiki) / “Kime ne edersen gelir başına Herkes ettiğini çeker demişler.” (Ye sar i)
İyiliğe iyilik her kişinin kârı, kötülüğe (kemliğe) iyilik er kişinin kârı.
İyiliğe karşı iyilik doğal bir davranıştır. En önemlisi kötülüğe iyilikle cevap vermektir. Bunu da ancak her yönden olgunlaşmış kişiler yapabilir.
Son pişmanlık fayda vermez.
Olan olduktan sonra pişman olmak, üzülmek sonucu değiştirmez.
“Usul bilen Umurunda yorulmaz Son ki peşimanlık faide vermez.” (Mengûşi) / “İhmal etme maslahatın tez bitir Dona kalır sona kalan demişler.” (Lütfi)
El yumruğunu yemeyen kendini kahraman sanır.
Başkalarının daha güçlü olabileceğini anlatır. / “El yumruğunu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanır” atasözüyle eşanlamlıdır.

Pages