Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Aşk olmayınca meşk olmaz.
“Meşk”in sözlük anlamı “alıştırma”dır. Ama burada “iş”, “eylem” anlamına gelmektedir. Sevmeden, ona bir tutku derecesinde bağlanmadan yapılan işler verimsiz olur.
Adamakla mal tükenmez.
Gereksiz yere vaatte bulunanlar, verdiği sözü tutmayanlar için söylenir.
Baş nereye giderse, ayak da oraya gider.
Liderlerin çok kez kitleleri diledikleri yönde sürükleyebileceklerini, kitlelerin de önderlerin peşinde yürümeye çok zaman hazır olduklarını anlatır.
Fare deliğine sığmamış, bir de kuyruğuna kabak bağlamış.
Kendi işini yapamazken başkalarının işine karışanlar için söylenir.
Horoz ölür, gözü çöplükte kalır.
İnsan doğup büyüdüğü yerden, alışıp sevdiği şeyden kolay kolay ayrılamaz. Ayrılırsa kolay kolay unutmaz.
Göz görür, gönül ister.
Bak: “Göz gördüğünü ister.”
Su başından (bendinden) kesilir (bağlanır).
Bir şeyin nedeni bulunmazsa çözüm yolu da bulunamaz. Bir kötülüğün çıkış kaynağı, kökü bulunur, kurutulursa ya da kesip atılırsa kötülük ortadan kalkar.
Aç at yol almaz, aç it av almaz.
Aç insan hiç bir iş yapamaz. / “Aç ayı oynamaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
Mazlumun ahi, indirir şahı.
Ezilenlerin, bir gün zalimlere gereken dersi vereceklerini anlatır.
“Kalmaz ebeden kimsede bir kimsenin ahi.” (Şinasi) / “Bil mazlumun ahi yerde kalmaz Sebepsiz ah alıp etme günahı.” (Mengûşi)
Gönülden gönüle yol vardır.
Kimi insanlar arasında birbirinden habersiz bir sevgi bağının bulunduğunu anlatır. / “Kalp kalbe karşıdır”, “Kalpten kalbe yol vardır” ata- sözleriyle eşanlamlıdır.
“Tut atalar sözün kalbi selim ol Gönülden gönüle yol var demişler.” (Levni)

Pages