Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Fukaranın tavuğu tek tek yumurtlar.
Elinde parası olmayan yada çok az olan yoksul, alışverişte çok az kazanır. Oysa zengin, “para parayı çeker” atasözünde olduğu gibi, elindeki çok para yoluyla çok kazanır.
Kar kuytuda, para pintide eğleşir.
Bir şey, saklamasını bilende bulunur.
Gönül kocamaz.
İnsanlar bedence yaşlansa da, ruhça yaşlanmaz. Arzular tükenmez.
“Vücut kocar amma, gönül kocamaz Güzel seven âşık ihtiyar olmaz.” (Rahmi) / “Kelleden umulan dalaz bir beyin Gönül umduğuna küser demişler.” (Talibi)
Sütsüz koyun meleğen olur.
Boş duran, çalışmayanlar, günlerini boş konuşmalarla geçirirler.
Kılavuzu karga olanın burnu boktan çıkmaz (kurtulmaz).
Kötü insandan akıl alanın başı dertten kurtulmaz.
Acındırırsan arsız olur, acıktırırsan hırsız olur.
Bir kimseye fazla acır görünürseniz, kendini devamlı acındırmak ister. Doğal ihtiyaçları karşılanmayan insan, gizliliğe ve zorla almaya zorlanır. “Çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin” atasözüyle eşanlamlıdır.
Testi su yolunda kırılır.
“Su testisi su yolunda kırılır” atasözüyle eşanlamlıdır.
Akıllı oğlan neyler ata malını, akılsız oğlan neyler ata malını.
'İyi bir evlât, çalışıp kazanabilir, babasından kalma mala pek ihtiyaç duymaz. İyi olmayan evlâtsa, babadan kalma malı harvurup harman savurur, anlamında söylenir. / “Oğlum deli malı neylesin, oğlum akıllı malı neylesin” ve “hayırlı evlât neylesin malı, hayırsız evlât ''neylesin malı” atasözleriyle eşanlamlıdır.'
Cömertle nekesin harcı birdir.
Nekes (cimri) her şeyin en ucuzunu, dolayısıyla en kötüsünü alır. Bu yüzden de aldığı şey çabuk eskir, çabuk tükenir. Cömertse çok para vererek o şeyin en iyisini alır. Bu yüzden de aldığı şey işe yarar. Sonunda cimri de cömert gibi çok para harcamış olur.
Atılan ok geri dönmez.
Kimi gerçekler ve olaylar vardır ki, değiştirmek, yok saymak elimizde değildir. Bu bakımdan bir olay yaratmadan, dönüşü olmayan bir işe başlamadan önce iyi düşünmek gerek. Bir de karar verildi mi, sonuna dek yürümek tek çıkar yoldur.
“Mebâdâ bir sözünden olasın zar Atılmış ok gibi dönmeye ey yar.” (Güvâhî)

Pages