Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Akıllı oğlan neyler ata malını, akılsız oğlan neyler ata malını.
'İyi bir evlât, çalışıp kazanabilir, babasından kalma mala pek ihtiyaç duymaz. İyi olmayan evlâtsa, babadan kalma malı harvurup harman savurur, anlamında söylenir. / “Oğlum deli malı neylesin, oğlum akıllı malı neylesin” ve “hayırlı evlât neylesin malı, hayırsız evlât ''neylesin malı” atasözleriyle eşanlamlıdır.'
Borcun yoksa kefil ol, işin yoksa şahit ol.
Biri bir yere borçlanırken “o ödemezse ben öderim” anlamında sorumluluk yüklenmek, belgeye imza atmak çok kez insanı rahatsız ediyor, borcu ödemek durumunda kalınıyor. Bir olaya tanık olmak da öyle. Sık sık mahkemeye gitmek zorunda kalmıyor, işine zarar veriyor, çok zaman alıyor.
Geç olsun da güç olmasın.
Herhangi bir nedenle geciken işlerde avunmak için söylenir.
İki gönül bir olunca samanlık seyran olur.
Birbirini seven kimselerin rahatsızlığa seve seve katlanabileceklerini, ayrıca rahatsız şeylerin pek rahat ve sevimli geldiğini anlatır.
Kara gün kararıp kalmaz (durmaz).
Felâketli günlerin devam etmeyeceğini, iyi günlerin de geleceğini anlatır.
“Evet, sabah olacaktır, sabah olur, geceler Tulû-i haşre kadar sürmez; akıbet bu semâ.” (Tevfık Fikret) / “Kara gündür gelir geçer Gamlanma gönül gamlanma.” (Karacaoğlan)
Can çıkmayınca huy çıkmaz.
İnsan, davranışlarıyla, alışkanlıklarıyla, duygu ve düşüncesiyle bir kişiliğe sahiptir. Bu hali ölümüne dek sürer.
“Tutar elbet yine eski suyunu Çıksa da canı değişmez huyunu.” (Siimbülzâde Vehbi)
Gülü seven dikenine katlanır.
Kötü bir durumla karşı karşıya iken üzülmemek gerekir. Çünkü kötü durumun yerine bir iyisinin doğabileceği, olağandır. Ayrıca, iyi ve güzele kavuşmak için kimi sıkıntılara katlanmak gerekir.
“Şimdi de tutturmuş seninki / Başımı sokacak ev isterim diye Tutgunsun, vereceksin ister istemez Gülü seven katlanır dikenine.” (Rıfat Ilgaz)
Mum dibine ışık vermez.
Mum aydınlanmaz, aydınlatır, tükeninceye dek... Ülkücü insanlar da öyledir; başkalarının mutluluğu için mutsuzluğu, başkalarının yaşaması için ölümü göze alır.
“Işık vermez hiç bir zaman dibine Şem’a iller için yanar demişler.” (Mevci)
Laf torbaya girmez.
Konuşmalara engel olunamaz. Dileyen dilediği gibi konuşabilir.
Eşeği sahibinin dediği yere bağla da varsın kurt yesin.
Emaneti, sahibinin istediği biçimde koru, sorumluluk ona aittir.

Pages