Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Her işin başı sağlık.
İnsan, sağlığı yerinde olmadan hiç bir iş yapamaz.
“Halk içinde muteber bir neshe yok devlet gibi Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi.” (Muhibbi) / “Sağlık cümlenin başı Gamlanma gönül gamlanma.” (Karacaoğlan)
Eğride tok, doğruda aç görülmez.
Doğru davranmayanların onmadıklarını, doğruluktan ayrılmayanların ise başarı kazandıklarını anlatır.
Aza kanaat etmeyen çoğu hiç bulamaz.
“Büyük” olan, “çok” olan şeylerin “az”lardan meydana geldiğini unutmamak gerekir. Azı küçümseyenin çoğu elde etmesi kolay değildir. “Aza demişler nereye, çoğun / yanına demiş” sözü, varlıklı kimselerin, küçük kazançları küçümsemediğini anlatır.
“Herşeyirı çokluğu azından olur Aza kanaat et her an demişler.” (Mir’ati)
Ölürse yer beğensin, kalırsa el beğensin.
Kişi öylesine iyi yetişmeli ki, yaşarken de, ölünce de hakkında iyi şeyler söylensin.
El adamı cömert der maldan eder, yiğit der candan eder.
Bak: “Cömert derler maldan ederler, yiğit derler candan ederler.”
Laf torbaya girmez.
Konuşmalara engel olunamaz. Dileyen dilediği gibi konuşabilir.
Biri yer biri bakar, kıyamet ondan kopar.
Her türlü ölçüsüz, dengesiz uygulamalar, davranışlar insanları öfkelendiregelmiştir. Tarih, insanlar arasındaki eşitsizlik ve adaletsizliğin mücadeleleriyle doludur. Bir tarafta insanlar işsizse, açsa, sefilse, bir yanda da lüks bir hayat ve sefahat (zevk ve eğlenceye düşkünlük) varsa, ortada bir dengesizlik var demektir. Bu dengesizlik giderilmediği sürece, her iki taraf da rahata kavuşamaz.
Söz sözü açar.
Bak: “Laf lafı açar.”
Eşeğe (katma) cilve yap demişler, çifte (tekme) atmış.
/ Kimi insanlar, şaka yapmayı, sevgisini göstermeyi bilmezler, ya gülünç duruma düşerler yada karşısındakini kırarlar. İnceliklerine dikkat etmek gerekir.
Kendi düşen ağlamaz.
Kendi zararına hareket eden birinin durumundan yakınmaya hakkı yoktur.
“Bilirsin kendisi düşen ağlamaz Ayıplamaz kendi düşüp kalkana.” (Mengûşi)

Pages