Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Cefayı çekmeyen sefanın kadrini bilemez.
İnsan, büyük sıkıntı çekerek, çaba harcayarak elde ettiği başarılı sonuçtan derin haz duyar. Hazıra konan kişi, bu durum karşısında duygulanamaz, değerini kavrayamaz.
Ateş düştüğü yeri yakar.
Ölüm gibi çok üzücü bir olaya, en çok olayla ilgili olanların üzülmelerinin haklı olduğunu anlatmak için söylenir.
“Derin suyun yufka çıkarsa ne hoş Düştüğü yeri gör yakarmış ateş.” (Mengâşt) / “Ateş yanmayınca tütün mü tüter Ak göğsün üstünde çıban mı biter.” (Karacaoğlan)
Çanağa ne doğrarsan kaşığına o çıkar.
Ne ekersen onu biçersin. İyilik yapan iyilik, kötülük yapan kötülük görür.
“Dikmedin ağaç dilersin yemişi Ekmeyecek ne biçersin ey kişi.” (Miftah)
Dağ başına kış gelir, insanın başına iş gelir.
İnsan her zaman can sıkıcı olaylarla karşılaşır, bu bir doğa olayı gibi doğaldır.
Ürümesini bilmeyen köpek (it) sürüye kurt getirir.
Beceriksiz kimseler, iyilik isterken çok kez kötülük yaparlar.
“Obaya üşürür kurt ile kuşu Ürmeyi bilmeyen çomar demişler.” (Figani)
Başbaşa vermeyince taş yerinden kalkmaz.
Kimi işler vardır ki, insan tek başına başaramaz. Başkalarıyla birlik olmak, güçleri birleştirmek gerekir. O zaman daha akıllı, daha güçlü, daha sağlam davranılır. “Bir elin nesi var, iki elin sesi var” atasözüyle eşanlamlıdır.
Kurcalama sivilceyi (sivilceyi kurcalama) çıban edersin.
Küçük bir olayı büyütürseniz başınıza dert olur.
Aç gezmektense tok ölmek yeğdir.
Açlık ölüm kadar acıdır. Bugünün insanı, değil aç kalmak, aç kalma kaygısını bile bir an için duymak istemiyor. Tokluk, insanca yaşamanın ilk belirtisidir.
Hastaya döşek (yatak) sorulmaz.
Çok doğal bir şey engellenmemelidir.
Aç arslandan tok domuz yeğdir.
Aç, iyi yaradılışlı, iyi huylu olsa bile tehlikelidir. İnsanların karnı doyunca, kötü yaradılışlı olsa da iyi olma gereğini duyarlar.

Pages