Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

İnsan kıymetini insan bilir.
“Değerbilirlik”, insanın iyi vasıflarından biridir. Değerli bir insanın değerlerini bilip ona gerekli ilgi ve saygıyı göstermek insanca bir davranıştır.
Gürültü istemeyen, kazancı (bakırcı) dükkânına girmez.
Bir durumdan rahatsız olan kişinin rahatsız olduğu şeyden uzak durmasını anlatır.
Sarhoşa dokunma, kendi yıkılsın.
Başkasının sözüne aldırmayıp yanlış yola gidene dokunmayın, cezasını çeksin.
Eden bulur.
Kötülük yapan kötülük görür. / “Ah alan olmaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Diken eken giil döğşürmez bir zaman Kişi ettiğini biçer demişler.” (YesariJ / “Bizim-de başımıza Elbette gün doğacak Fadimem bize eden Allahından bulacak.” (Halk Türküsü)
Yılanın başı küçükken ezilir.
Zararlı bir şeyi daha başlangıçta zararsız hale getirmelidir.
“Yılanı küçükken ez, büyütme ha Büyütürsen olur başına belâ.” (Mesti)
Eşeği dama çıkaran yine kendi indirir.
Kötü bir iş yapan yine kendi düzeltir.
Herkes ektiğini biçer.
İnsan, topluma yaptığı hizmet ölçüsünde karşılık görmelidir. Hizmeti geçemeyen insanın toplumdan bir şeyler beklemesi gereksizdir. / “Ne ekersen onu biçersin”, “Her ne doğrarsan aşına, o çıkar kaşığına”, “Çanağa ne doğrarsan kaşığına o çıkar” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Alma mazlumun ahım, çıkar aheste aheste.
Bir kişiye, bir topluma kötülük eden kişi, bir gün cezasını görür. Günlük yaşantımızda ve tarihte pek çok örnekleri vardır. Çünkü doğa ve toplum yasaları daima “ezilen”den yanadır. / “Eden bulur” atasözüyle eşanlamlıdır.
“Bilmez misin cihanda kişi ettiğini bulur.” (Beliğ)
Ahlatın (armudun) iyisini ayı yer.
Gerçek sahipleri ortaya çıkmadıkça kimi açıkgöz asalaklar haketmedikleri iyi şeylere sahip çıkmakta devam edeceklerdir.
“Meyvanın iyisin ayılar yermiş Gel kara zülfüne kullar olduğum.” (Karacaoğlan)
Köpek sürünmekle etek kesilmez.
Değersiz birinin kabalığı, haksız davranışını fazla önemsememelidir.

Pages