Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Altın yere düşmekle pul olmaz.
Gerçek değerler hiç bir zaman yitmezler. Zorlamalar, yalanlar, aldatmalar geçicidir, faydasızdır. Kişiler, toplumlar, gerçek değerlerin değersizliği konusunda bir süre için yanıltılabilirler. Ama, bir gün doğrular meydana çıkar, değerler gerçek yerini alır.
“Güneş yer üstüne düşmekle pâyimâl olmaz.” (Fuzulî) / “Hakir olduysa millet şanına noksan gelir sanma, / Yere düşmekle cevher sakıt olmaz kadr-ü kıymetten.” (Namık Kemal)
Issız eve it buyruk.
Sahip çıkılmayan bir yere, bir şeye, başkalarının malında gözü olan ve pusuda bekleyen kimseler sahip çıkar.
Baş ol da eşek başı (soğan başı) ol.
Bir topluluğa baş olmanın her bakımdan önemini anlatır.
Testiyi kıran da bir, getiren de (suyu getiren de).
Yapılan iyiliğin, bir işe kendini adarcasına yapılan çalışmanın karşılıksız; yapılan kötülüğün, bir iş yaparken kaytarmanın çok kez cezasız kaldığını anlatan bir sözdür.
“Bu dünya böyledir ezelden ekser Destiyi kıran da mükâfat bekler.” (Şikâri) / “Mukaddem su getirmek desti kırmak bir idi amma Aceptir mazhar-ı rüçhan olur desti kıran şimdi.” (Ziya Paşa)
Testi kırılsa da kulpu elde kalır.
Zengin kimseler zarar da etseler, yoksullaşmazlar. Belli bir işle uğraşanların, yaptıkları işin gereği uğradıkları zararı olağan karşılamaları için söylenir.
Emanet eşeğin yuları gevşek olur.
Emanet bir şeyin çabuk elden çıkacağını, yerine çabuk verilmesi gerektiğini anlatır.
Yağ yiyen köpek tüyünden bellidir.
Emek vermeden kazanç sağlayan kişi, aşırı harcamalarla kendini ele verir.
Güzele bakmak sevaptır.
Güzel olan her şeyi görmelidir; insanda yaratma, güzel şeyler yapma isteği uyandırır.
“İyiyi görmenin yoktur sevabı / Getir cananım görür hicabı.” (Taşlıcalı Yahya Beğ)
Arık etten yağlı tirit olmaz.
Değersiz kimse olumlu iş yapamaz.
Testi su yolunda kırılır.
“Su testisi su yolunda kırılır” atasözüyle eşanlamlıdır.

Pages