Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Göz terazi, el mizan (El terazi göz mizan).
Bakmasını iyi bilen, bir malın değerli olup olmadığını hemen kavrar.
Su içene yılan bile dokunmaz.
İnsanın en doğal ihtiyacının karşılanması gerektiği anlatılır.
Dertsiz baş (kul) olmaz.
Duyan, düşünen, gören her insanın birçok üzüntüsü olur.
'“Neye gam çekersin hey koca sersem Dertsiz baş mı olur âdemiz mâdem.” (Mir''ati) / “Alemde gönül var mı ki onda elem olmaz Adem bulunur mu ki derununda gam olmaz.” (Bedri Dede)'
Yemeyenin malım yerler.
Elinde değeri büyük şeyler bulunduğu halde, bundan yararlanmasını bilmeyen kimseler olabilir. Bu değerli şeylerin değerini bilen başkaları, bunlara elkoyarlar.
Ana gibi yâr olmaz, Bağdat gibi diyar olmaz.
'İnsana, anadan daha yakın kimse yoktur, Bağdat''ın şehirler arasında eşi olmadığı gibi.'
İp kırıldığı (koptuğu) yerden ulanır (bağlanır).
Olumsuz bir olayda, gerçeği kabul edip bir çare aramanın gereğini anlatır.
Aman diyene kılıç kalkmaz.
Karşısındakinin gücünü kabul edip mücadeleden vazgeçenlere, teslim olanlara sert davranmamayı; bir de kusurlarını anlayan, bundan böyle aynı kusurları işleme- meye gayret edeceğini söyleyenlere karşı iyi davranmanın gereğini anlatır. “Eğilen baş kesilmez” atasözüyle eşanlamlıdır.
Kem söz, kalp (kem) akçe sahibinindir.
Kötülük, kötülüğü yapanı kötü duruma düşürür.
“Doğrudan ayrılma hak doğrunundur Kalp akçeyle kem söz sahibinindir.” (Mengûşi)
İşin yoksa şahit ol, paran çoksa kefil ol.
İnsanlara yardım etmenin çok kez zarar verdiğini anlatır.
Her işin başı sağlık.
İnsan, sağlığı yerinde olmadan hiç bir iş yapamaz.
“Halk içinde muteber bir neshe yok devlet gibi Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi.” (Muhibbi) / “Sağlık cümlenin başı Gamlanma gönül gamlanma.” (Karacaoğlan)

Pages