Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Şaşkın ördek başım bırakır, kıçından dalar.
Çalışmalarında akıl yolunu izlemeyen, duygularına kapılan, plansız şaşkın davranan kimseler çok kez yaptıkları işten ters sonuç alırlar.
“Nitekim şaşkını gölde örneğin Başın kor, kıçından dalar demişler.” (Levni)
Dostluk kanı günde belli olur.
Gerçek dostların üzüntülü günlerde insanı yalnız bırakmamasını, ona yardımcı olmasını anlatır.
Ağır git ki yol alasın.
Acele eden yanlış yol alır. Güvenilir adımla, düşünerek, deneyerek, kollayarak davranmak gerek.
Dökme (taşıma) su ile değirmen dönmez.
Yetersiz ve gelişigüzel çalışmalardan temelli ve büyük sonuçlar alınamaz.
“Taşıma su ile değirmen dönmez Ana bir başlıca çay olmayınca.” (Mir’ati)
Terziye “dinlen” demişler, ayağa kalkmış.
Herkes aynı işte aynı oranda yorulmaz. Kimini yoran bir iş, bir başkasını dinlendirir.
Aç gezmektense tok ölmek yeğdir.
Açlık ölüm kadar acıdır. Bugünün insanı, değil aç kalmak, aç kalma kaygısını bile bir an için duymak istemiyor. Tokluk, insanca yaşamanın ilk belirtisidir.
Ne ekersen onu biçersin.
Bak: “Çanağa ne doğrarsan kaşığında o çıkar.”
Aç at yol almaz, aç it av almaz.
Aç insan hiç bir iş yapamaz. / “Aç ayı oynamaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
Erinenin (üşenenin) oğlu kızı olmamış.
Tembel kimseler hiç bir işte başarılı olamazlar.
Kurda “neden boynun (ensen) kalın?” demişler, “işimi kendim görürüm de ondan” demiş.
Bir işi, kendi elinden geldiği, zaman ve imkânı olduğu halde başkalarına yaptırmak kınanacak bir davranıştır. İşini kendi yapanlar ise iş sevgisini kazanmış, övülmeye değer kimselerdir.
“Her işini gözün göre kendin gör İl eliyle tutmak olur yılanı.” (Salburcuoğlu)

Pages