Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Nereye gitsen okka dört yüz dirhem.
Bak: “Her yerde okka (okka her yerde) dört yüz dirhem.”
Aç gözünü, açarlar gözünü.
Her davranışta, her olayda uyanık olmak gerekir, büyük zararlar görülür yoksa.
Gidip de gelmemek var, gelip de dönmemek var.
Ölüm, insan için doğal bir sonuçtur. Doğmak ve yaşamak gibi. Hiç umulmayan bir zamanda ve yerde ölmek olağandır.
“Neylersin ölüm herkesin başında. / Uyudun uyanmadın olacak. / Kim bilir nerde, nasıl kaç yaşında? / Bir namazlık saltanatın olacak, Taht misali o musalla taşında.” (Cahit Sıtkı Tarancı)
Gözden ırak olan gönülden de ırak olur.
Birbirinden uzun süre ayrı kalanların aralarındaki sevginin zamanla azalacağını anlatır.
“Ateş alan yanmaz mı Akan su bulanmaz mı Gözden ırak olanlar Gönülden de olmaz mı?” (Halk Türküsü)
Irmak kenarına çeşme yapılmaz.
Gereksiz iş yapmanın, boşuna çaba harcamanın faydasızlığını, emeğin daha gerekli yerde kullanılmasını anlatır.
İt itin ayağına (kuyruğuna) basmaz.
Bir çıkardan payı olanlar birbirlerine kötülük düşünmezler.
Eşek eşeği ödünç kaşır.
Yardımlaşmanın her zaman karşılıklı olması doğru değildir, imkânı olan karşılıksız yardım yapmalıdır.
Çivi çiviyi söker.
Yapılan bir kötülüğün yada bir acı durumun ancak benzeri bir kötülükle yada aynı cins bir olayla ortadan kaldırılabileceğini anlatır.
Bugünün işini yarına bırakma.
Bugünün insanının boş zamanı yoktur. Her an bir iş yapmak zorundadır. Günlük iş bitmezse ertesi günkü de eklenir ve gide gide altından kalkılmaz olur.
“İt ağzı tutulmaz her sözü duyma Bugünkü işini yarına koyma.” (Mir’ati) / “Bugünkü işini koyma yarma Yar yıkıldığı gün tozar demişler.” (Levni)
Atlar tepişir, arada eşekler ezilir.
Önemli kararlar alabilecek yada önemli olaylar yaratabilecek mevkide olanlar, sorumsuz davranırlarsa, onları etkilemeyen kitleler yada kişiler büyük zarar görürler. Kısacası, büyüklerin büyük kusurları, küçüklerin büyük zarar görmelerine sebep olur.

Pages