Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Baba koruk (ekşi elma) yer, oğlunun dişi kamaşır.
Bir kimsenin yaptığı kusur yada kötülük yalnız kendini ilgilendirmemektedir. Toplum, değil böyle bir kimseyi, bu kimsenin çocuklarını bile hoş görmemektedir. Topluma yararlar sağlayan bir kimse ise, yararı anlaşıldığı zaman, toplumca baştacı edilmekte, böyle bir kimsenin yakınları bile aynı saygıyla selâmlanmaktadır. / “Baba eder, oğul öder” atasözüyle eşanlamlıdır.
Akıl akıldan üstündür.
İnsanlar, her zaman topluca ve birlikte yaşama, dayanışma isteğini duymuşlardır. Bir kişi tek başına birtakım sorunları çözememektedir. Birinin eksiğini bir başkası tamamlamaktadır. Birlikte düşünme, birlikte çalışma, güçlüklerle mücadele, tek kişinin düşünmesinden, çalışmasından mücadelesinden daima yararlı olmuştur.
Göz terazi, el mizan (El terazi göz mizan).
Bakmasını iyi bilen, bir malın değerli olup olmadığını hemen kavrar.
Eşek bile bir düştüğü yere bir daha düşmez.
Denenmiş şeylerden ders almanın gereğini anlatır.
Yumuşak huylu atın çiftesi pek olur.
Bak: “Yavaş atın tekmesi (çiftesi) yavuz olur.”
Zaman sana uymazsa, sen zamana uy.
İnsanla yaşadığı çağ arasında bir uygunluğun gereğini anlatır. Bir örnek: bir kimse kalkar da aya gitmenin günah olduğunu söylerse, aya gitmekten vazgeçilmeyeceğine göre, bu kimsenin gülünç duruma düşmemesi için fikrini değiştirmesi gerekir.
“Zaman uymayınca sen uy zamana.” (Mengûşi) / “Veysel ne durursun herkes gidiyor Zaman uymaz sen zamana uy diyor Fen çok büyük kerameti yutuyor Uyan bu gafletten uyuma yurttaş.” (Âşık Veysel)
Bir deli kuyuya taş atmış, kırk akıllı çıkaramamış.
Normal olmayan insanların topluma çok büyük kötülük yapabileceğini, yapılan bu kötülükten kolay kolay kurtulunamayacağını anlatır.
Bir pire için yorgan yakılmaz.
Küçük bir zarar, büyük zararla yok edilmez.
Hak deyince akan sular durur.
Bir konuda adalet varsa, sorun olmaz.
Baykuşun kısmeti ayağına gelir.
Hiçbir canlı aç kalmaz, yeter ki istenmesi bilinsin.

Pages