Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Bilmemek ayıp değil, sormamak ayıp.
İmkânsızlıklar ve türlü nedenler öğrenmeyi sınırlamaktadır. Bu yüzden insan her şeyi bilemez. Ama gerekli bilgiyi öğrenmek için çaba harcamak zorunludur.
Malı mala, cam cana ölçmeli.
İnsanı parayla ölçmek, insanı parayla satın almak yada istemek insana yakışır bir davranış değildir. Ne yazık ki parayla satılan çok insan vardır dünyada.
Terazi tartısıyla, her şey vaktiyle.
Her işin bir ölçüsü, bir zamanı olduğu anlatılır. “Terazi var, tartı var! Her bir şeyin vakti var” atasözüyle eşanlamlıdır.
Kalbin yolu mideden geçer (Erkeğin kalbine giden yol mideden geçer).
Sevginin çok kez maddi olanaklarla sağlandığını anlatır.
Aç kurt aslana saldırır.
Aç insan, kızgındır, öfkelidir, yakar, yıkar. Fazla düşünmez, büyük küçük demez, yasalar onu engelleyemez.
Köpekle yatan pire ile kalkar.
Uygunsuz kimselerle düşüp kalkan, onlarla kurduğu ilişki sonucu büyük zararlara uğrar.
Eğreti ata (emanet ata, el atma) binen tez iner.
Başkasına ait bir şeyi fazla benimsememelidir; bir gün gerçek sahibine geri verilecektir.
Eşeğe altın semer vursalar yine eşektir.
Kötü insan ne denli yüksek mevkilerde olursa olsun kötülüğünden vazgeçemez. / “Eşeğin kulağım kesmekle küheylan olmaz” atasözüyle eşanlamlıdır.
Düşenin dostu olmaz.
Bu sözde “düşmek” iki anlama gelir. Biri, herhangi bir nedenle eski itibarını, güvenirliğini yitirme; İkincisi daha çok ahlâk yönünden toplumca kabul edilmeyen davranışlar gösterme halidir. İnsanlar genellikle başarılı olanlar, doğru ve dürüst davrananlarla ilgi ve dost- / luk kurmak isterler. Bu yüzden bu iki vasıf ortadan kalkınca, ilgi ve dostluk da ya zayıflamakta ya da tümüyle silinmektedir. Bu söz bir de insanın vefasızlığını, yani insan sevgisindeki süreksizliği anlatır. Kişinin basit, bencil ve küçük hesaplarla sevgisinden geçmemesini öğütler.
'“Unutma ki dostu olmaz düşenin İptida dost alır yakan demişler.” (Mir''ati) / “Nezaret eyledim tıflı cahile Köydeki yarenlik çıkdı nafile / Sefinem vurunca taşlı sahile Yarandan bir küçük selâm görmedim. (Rıza Tevfık)'
Çanağa ne doğrarsan kaşığına o çıkar.
Ne ekersen onu biçersin. İyilik yapan iyilik, kötülük yapan kötülük görür.
“Dikmedin ağaç dilersin yemişi Ekmeyecek ne biçersin ey kişi.” (Miftah)

Pages