Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Can bostanda bitmez.
İnsan, canının değerini bilmeli, korumalıdır.
Devletin malı deniz, yemeyen domuz.
Sırtını devlete dayayarak zengin olanlar, bunu yapmayana aptal gözüyle bakarlar.
İnsanın alacası içinde, hayvanın alacası dışında.
İnsanın nasıl bir huyda olduğu ilk anda bilinmez.
“Görüldüğün gibi asla değilsin ey insan Senin dışında değildir içindedir alacan.” (Halil Nihad Boztepe)
Eski düşman dost olmaz.
Düşmanlığın kolay kolay geçmeyeceği anlatılır.
“Dost uyur, su uyur, düşman uyumaz, / Bilirsin, dost olmaz eski düşmanın.” (Mengûşi)
Yüz verme arsız olur, az verme hırsız olur.
Bak: “Çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin.”
Dolu küpün sesi çıkmaz.
İşi gücü olan, bir uğraşısı bulunan kimseler gereksiz yere konuşmaz, gevezeliklerle zaman öldürmezler. / “Boş fıçı çok lângırdar” atasözüyle yakın anlamlıdır.
Aç köpek fırın deler (yıkar).
Aç insan, yasaları, töreleri çiğnemek zorunda kalır. Bunu önlemek için açlığın ve açlığı meydana getiren nedenlerin ortadan kalkması gerekir.
“Acıkan it furun yakar demişler.” (Havayi) / “İyi olan hiç kimseye kem demez İyilik de varlıkla, aç aman bilmez.” (Mesti)
Güzele bakmak sevaptır.
Güzel olan her şeyi görmelidir; insanda yaratma, güzel şeyler yapma isteği uyandırır.
“İyiyi görmenin yoktur sevabı / Getir cananım görür hicabı.” (Taşlıcalı Yahya Beğ)
Değirmenden gelenden poğaça umarlar.
İnsan yaptığı işe, geldiği yere, yeteneğine göre değerlendirilir; çevresine o yolda ve ölçüde yararlı olması beklenir.
Çömlek demiş “dibim altın”, kaşık demiş “girdim çıktını”.
İşin iç yüzünü bilen kimseye karşı övünülürse gülünç duruma düşülür.

Pages