Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Erenlerin sağı solu olmaz.
Ulu kişilerin davranışı şaşırtıcı olabilir; yine de yanlış yoldan gitmezler.
Düt demeye dudak gerek (ister).
Bir işin yapılması, o şeyi meydana getiren akla, yeteneğe, paraya bağlıdır.
Düşmez kalmaz bir Allah.
İnsanların her an kötü durumlara düşebileceği olağandır. Bu gibi durumlara düşenleri kınamamak gerekir.
Çalma elin kapısını, çalarlar kapını.
Eden bulur. Başkasına kötülük eden kişi, kötülük görmeyi peşin olarak kabul ediyor demektir.
Akıl akıldan üstündür.
İnsanlar, her zaman topluca ve birlikte yaşama, dayanışma isteğini duymuşlardır. Bir kişi tek başına birtakım sorunları çözememektedir. Birinin eksiğini bir başkası tamamlamaktadır. Birlikte düşünme, birlikte çalışma, güçlüklerle mücadele, tek kişinin düşünmesinden, çalışmasından mücadelesinden daima yararlı olmuştur.
Herkes ektiğini biçer.
İnsan, topluma yaptığı hizmet ölçüsünde karşılık görmelidir. Hizmeti geçemeyen insanın toplumdan bir şeyler beklemesi gereksizdir. / “Ne ekersen onu biçersin”, “Her ne doğrarsan aşına, o çıkar kaşığına”, “Çanağa ne doğrarsan kaşığına o çıkar” atasözleriyle eşanlamlıdır.
Kadının (cahili) sofusu, şeytanın maskarası.
Günlük işlerini şu yada bu nedenle ihmal eden kadın, aslında kimseye yaranamaz.
Taş taş üstünde olur, ev ev üstünde olmaz.
Bak: “Dağ dağ üstüne olur, ev ev üstüne olmaz.”
Testiyi kıran da bir, getiren de (suyu getiren de).
Yapılan iyiliğin, bir işe kendini adarcasına yapılan çalışmanın karşılıksız; yapılan kötülüğün, bir iş yaparken kaytarmanın çok kez cezasız kaldığını anlatan bir sözdür.
“Bu dünya böyledir ezelden ekser Destiyi kıran da mükâfat bekler.” (Şikâri) / “Mukaddem su getirmek desti kırmak bir idi amma Aceptir mazhar-ı rüçhan olur desti kıran şimdi.” (Ziya Paşa)
Aç elini kora sokar.
Aç, yiyeceğini sağlamak için her türlü tehlikeyi göze alabilir. “Aç köpek fırın deler (yıkar)”, “Aç kurt arslana saldırır” atasözleriyle eşanlamlıdır.

Pages