Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

At binenin (iş bilenin), kılıç kuşananın.
Bir şeye sahip olma hakkı, ancak o şeyi en iyi hak edenindir, anlamında söylenir.
“At binenin, kılıç kuşananındır / Budur resm-i cihan, hükm-ü zamane.” (Mengûşî)
Uyuyan yılanın kuyruğuna basılmaz.
İlişilmediği sürece zarar vermeyen kimseye sataşmanın gereği yoktur.
İti öldürene sürütürler.
Kötü bir iş yapan, bundan doğacak sorumluluğu da yüklenir. Yani çığırından çıkmış bir işi, bu durumu yaratana düzelttirirler, anlamında söylenir.
Kişiyi (herkesi) nasıl bilirsin, kendin gibi.
Bak: “Herkesi (kişiyi) nasıl bilirsin, kendin gibi.”
Baş kes, yaş kesme.
Ağacın bir insan kadar bir yerde ondan daha önemli olduğunu anlatır.
Kurtlu baklanın kör alıcısı olur.
Bak: “Bitli baklanın kör alıcısı olur.”
İnsanın kötüsü olmaz, meğer ki züğürt ola.
Bak: “Adamın kötüsü olmaz, meğer züğürt ola.”
Akıl için yol birdir.
Birtakım değişmez doğrular vardır. Bu değişmez doğruları, iyi düşünen her kişi kolaylıkla bulur. Akıl ve bilim aracılığıyla doğrularda birleşmek her zaman için mümkündür.
İtin (köpeğin) ahmağı baklavadan pay umar.
Akılsız kimseler, elde edemeyecekleri şeyi sanki alabilecek gibi boşu boşuna bekler, zaman harcarlar.
Ak akçe kara gün içindir.
İnsanlığın önemli sorunlarından biri “geleceğine güven”dir. Bu sorunu, toplumca çözülemeyen yerlerde kişiler çözmeye uğraşmaktadır. Zamanında para kazanma olanağını bulanlar, kara günlerinde (hastalık, yaşlılık gibi) sıkıntı çekmezler.
“Dürüst hare et nitekim düğün içün Ki ak akçe olur kare gün içün.” (Güvâht)

Pages