Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Dert ağlatır, aşk söyletir.
Bak: “Aşk ağlatır, dert söyletir.”
Arayan mevlâsını da bulur belâsını da.
Bu sözde iki anlam vardır: belâsını aramak: kavgaya sebep olacak olay çıkartmak. Bir de, bir doğruyu, bir gerçeği aramak ve sonunda bulmak. Bu söz, daha çok ikinci anlamda söylenir.
“Koşan elbet varır, düşen kalkar Kara taştan su damla damla akar Birikir, sonra bir gümüş göl olur Arayan hakkı en sonunda bulur.” (Tevfik Fikret)
Köpek ekmek veren (yediği) kapıyı tanır.
İyiliği bilmeli, değerbilir olmalıdır.
Emeksiz (emek olmadan) yemek olmaz.
Emek, insanın beden yada kafa gücüdür. Dünyada varolan her şey bunların ürünüdür. Emek harcamadan elde edilen ürün, hakedilmeden, başkasını sömürerek sağlanmış olur. En doğal ürün, emek karşılığı olanıdır! , Emek, en yüce değerdir.
“Yemek istersen bu yolda ekmek Emeksiz kimseye verilmez yemek.” (Yesari)
Pilav yiyen kaşığım yanında (belinde) taşır.
Bir iş yapacak kimsenin tedbirlerini önceden alması, hazırlıklı olması gerekir.
Kimse ayranım (yoğurdum) ekşi demez.
Kimse kendi yaptığı işi ve kendine ait bir şeyi kusurlu bulmaz.
Aza kanaat etmeyen çoğu hiç bulamaz.
“Büyük” olan, “çok” olan şeylerin “az”lardan meydana geldiğini unutmamak gerekir. Azı küçümseyenin çoğu elde etmesi kolay değildir. “Aza demişler nereye, çoğun / yanına demiş” sözü, varlıklı kimselerin, küçük kazançları küçümsemediğini anlatır.
“Herşeyirı çokluğu azından olur Aza kanaat et her an demişler.” (Mir’ati)
Dağ dağ üstüne olur, ev ev üstüne olmaz.
Bir evde bir aileden fazlasının barınamayacağım anlatır.
Ergen gözüyle kız alma, gece gözüyle bez alma.
Tecrübesi olmayan kimselerin gözüyle hareket etmemek gerektiğini anlatır.
Arşın malı kantar ile satılmaz.
Her şey kendi ölçüsü, kendi yapısı içinde değerlendirilir.

Pages