Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Her deliğe elini sokma, ya yılan çıkar ya çıyan.
Bilinmeyen bir işe girişmemenin gerektiğini, zararlı sonuç verebileceğini belirtir.
“Gördüğün deliğe parmağını sokma, / Ya akrep çıkar ya yılan demişler.” (Lütfi)
Ecel geldi cihana, başağrısı bahane.
“Ölümlerde bir sebep aranır, oysa ölecek kişinin alnına ne zaman öleceği önceden yazılmıştır” inancını anlatır.
“Sıtmadan, frengiden, veremden Bıktık tavuk gibi ölmekten Çoktan çıktı başağrısı Ecele bahane olmaktan.” (Rıfat Ilgaz)
Aza kanaat etmeyen çoğu hiç bulamaz.
“Büyük” olan, “çok” olan şeylerin “az”lardan meydana geldiğini unutmamak gerekir. Azı küçümseyenin çoğu elde etmesi kolay değildir. “Aza demişler nereye, çoğun / yanına demiş” sözü, varlıklı kimselerin, küçük kazançları küçümsemediğini anlatır.
“Herşeyirı çokluğu azından olur Aza kanaat et her an demişler.” (Mir’ati)
Boynuz kulaktan sonra çıkar ama kulağı geçer.
İnsanlar türlü yeteneklere sahiptir. Kimileri kısa zamanda gelişir, bir konuda başarı göstermiş kişilerden daha başarılı sonuçlar elde edebilirler.
“Kulağı geçti boynuz kan alır şimdi ahaliden Kızıl Sultan gidip zulmü Acem Şahından öğrensin.” (Eşref)
Akçe el kiridir.
Para iyi şeyin olduğu gibi kötülüğün de kaynağıdır. Pek çok kötü şey para için yapılmaktadır.
'“Yi elde olanı yimek yeridür Karar eylemez akçe''el kiridir.” (Güvâhî)'
Karga kekliği taklit edeyim derken kendi yürüyüşünü şaşırmış.
Ders almak, örnek almak yerine birinin davranışlarını aynen benimsemek, taklit etmek, taklit edeni gülünç duruma düşürür, kişiliğinden eder.
Cam canla ölçmeli.
İnsan, kendine yapılmasını istemediği şeyi başkasına yapmamalıdır.
İnsan ikrarından, hayvan yularından tutulur.
Bak: Hayvan yularından, insan (ikrarından) sözünden tutulur.
Her ziyan bir öğüttür.
Her zarar, her kayıp, her yanlış adım; insanın daha ölçülü, daha akıllı, daha dikkatli olmasını sağlar.
Herkesin yorulduğu yere han yapmazlar (yapılmaz).
Herkesin tek tek tüm arzularını yerine getirmek imkânsızdır. / “Herkesin arşınına göre bez vermezler (verilmez)” ata- sözüyle eşanlamlıdır.

Pages