Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Çobansız koyunu kurt kapar.
Toplumların tarihinde önderlerin önemli yeri vardır. İlkel topluluklarda olduğu kadar, gelişmiş toplumlarda da bir öndere ihtiyaç duyulmaktadır. Akıllı önderler, halkının ilerlemesinde önemli katkılarda bulunmuşlardır. Akılsız önderler de milyonlarca insanın yok olmasına sebep olmuşlardır.
“Çobansız bir sürü tizcek dağılır, / Baş giderse ayak pûyidar olmaz.” (Bedri)
Gökyüzünde düğün var deseler, kadınlar merdiven kurmaya kalkar.
Kadınların, eğlenmeyi çok istediğini anlatır.
Arife târif gerekmez.
Bir şeyi bilene, öğretmeye kalkmak doğru değildir.
“Meseldir ârife târif ne hacet. / Ben nâçar eden sen değil misin.” (Seyrânî)
İki at bir kazığa bağlanmaz.
Bak: “İki baş bir kazanda kaynamaz.”
Kızım dövmeyen dizini döver.
Çocuk zamanında eğitilmelidir.
“İl için ağlayan gözünden olur Kızını dövmeyen dizinden olur.” (Mir’ati) / “Desen izzetle evvel kime hacı Bulunur koltuğunun altında sonra haçı.” (Güvahi)
İnsan beşer, kuldur şaşar.
Bak: “Kul, kusursuz olmaz.”
Danışan dağı aşmış, danışmayalım yolu şaşmış.
Kişi, kimi sorunları tek başına çözemez. Bilen birine danışmazsa yanlış kararlar alabilir, yanlış davranabilir. / “Akıl akıldan üstün” olduğunu unutmamak gerekir.
“Danışmayan düzde yolun şaşırır Danışan dağları aşar demişler.” (Figani) / “Akl-ü izanına hiç olma mağrur Bin bilsen de yine bir bilene sor.” (Salburcuoğlu)
Adam adamı bir kere aldatır.
Kimi insanlar yalan söyleme, başkalarını aldatma alışkanlığındadırlar. Böylesi insanları çevresi, kısa zamanda tanır, ona göre durum alır. / “Yalancının mumu yatsıya kadar yanar” atasözüyle yakın anlamlıdır.
Aman diyene kılıç kalkmaz.
Karşısındakinin gücünü kabul edip mücadeleden vazgeçenlere, teslim olanlara sert davranmamayı; bir de kusurlarını anlayan, bundan böyle aynı kusurları işleme- meye gayret edeceğini söyleyenlere karşı iyi davranmanın gereğini anlatır. “Eğilen baş kesilmez” atasözüyle eşanlamlıdır.
Sana taşla vurana sen aşla vur.
Kötülük edene iyilik etmeli.

Pages