Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Yatan arslandan, gezen tilki yeğdir.
Sağlıklı olup çalışabilen bir kimsenin ünlü olduğu halde topluma faydası olmayan nice kişilerden daha çok faydalar sağladığı, anlamındadır. / “Yatan kurtla gezen kurt bir değildir” atasözüyle eşanlamlıdır.
Bin tasa bir borç ödemez.
Boş yere üzülmek yerine, üzüntüyü ortadan kaldırmak gerektir.
“Bin kaygı bir borç ödemez Gamlanma gönül gamlanma.” (Karacaoğlan)
İven kız ere varmaz, varsa da baht bulmaz.
Bir işte başarılı olmak için zamanı iyi ayarlamak gereklidir.
Güvenme varlığa, düşersin darlığa.
İnsanın zenginliğinin, onun geleceğini güven altına almada, bir garanti olamayacağını anlatır.
Öküz öldü, ortaklık bozuldu.
Dostluk yada bir yakınlık maddi bir çıkarla kurulmuşsa, maddi çıkarın bozulmasıyla dostluğun ve yakınlığın sona ereceğini anlatır.
Düşenin dostu olmaz.
Bu sözde “düşmek” iki anlama gelir. Biri, herhangi bir nedenle eski itibarını, güvenirliğini yitirme; İkincisi daha çok ahlâk yönünden toplumca kabul edilmeyen davranışlar gösterme halidir. İnsanlar genellikle başarılı olanlar, doğru ve dürüst davrananlarla ilgi ve dost- / luk kurmak isterler. Bu yüzden bu iki vasıf ortadan kalkınca, ilgi ve dostluk da ya zayıflamakta ya da tümüyle silinmektedir. Bu söz bir de insanın vefasızlığını, yani insan sevgisindeki süreksizliği anlatır. Kişinin basit, bencil ve küçük hesaplarla sevgisinden geçmemesini öğütler.
'“Unutma ki dostu olmaz düşenin İptida dost alır yakan demişler.” (Mir''ati) / “Nezaret eyledim tıflı cahile Köydeki yarenlik çıkdı nafile / Sefinem vurunca taşlı sahile Yarandan bir küçük selâm görmedim. (Rıza Tevfık)'
Çömlek demiş “dibim altın”, kaşık demiş “girdim çıktını”.
İşin iç yüzünü bilen kimseye karşı övünülürse gülünç duruma düşülür.
Adamın iyisi alışverişte belli olur.
Para, insanın duygu ve düşüncelerini, davranışlarını, ahlâk anlayışını tartan, ortaya çıkaran iyi bir ölçektir. / Adamın iyisi iş başında belli olur. / İş, insanın kişiliğini meydana çıkarır: çalışkan mıdır, tembel mi; bencil midir: dürüst müdür; çıkarlarını başkasının çıkarlarıyla bir tutuyor mu; kendisi az çalışıp başkalarını çok çalıştırıyor mu, işini seviyor mu? İş, bütün bunlara cevap verir.
“Âyinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz Şahsın görünür riitbe-i aklı eserinde.” (Ziya Paşa)
El ağzına bakan karışım tez boşar.
Onun bunun sözüne giden kişi, yanlış kararlar alır.
'“İl sözüyle iş görürsen sana vay İle uyarı eşin boşar demişler.” (Havayi) / “El atma binen pek çabuk iner Tez eskir iğreti kaftan demişler.” (Mir''ati)'
İş amana binince kavga uzamaz.
Barıştan yana olan insanlar arasında kavga olmaz.

Pages