Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Osmanlı tavşanı araba ile avlar.
Bir iş yapmak istediği halde rahatını bozmak istemeyenler için söylenir.
Dost beni ansın bir kozla, o da çürük çıksın.
Bak: “An beni bir kozla, o da çürük çıksın.”
Söz gümüşse, sükût altındır.
Konuşmanın da, dinlemenin de, susmanın da zamanı ve gereği vardır. Ne zaman konuşmalı, ne zaman susmalı, ne zaman dinlemeli iyi bilmek gerekir. Hele susmasını bilmek önemli bir meziyettir. Bunları bilmeyenler çevrede saygı görmezler. / “İki dinle, bir söyle” atasözüyle yakın anlamlıdır.
Acındırırsan arsız olur, acıktırırsan hırsız olur.
Bir kimseye fazla acır görünürseniz, kendini devamlı acındırmak ister. Doğal ihtiyaçları karşılanmayan insan, gizliliğe ve zorla almaya zorlanır. “Çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin” atasözüyle eşanlamlıdır.
Önce düşün, sonra söyle.
Düşünmeden söylenen sözler çok kez yerini bulmaz; düşünmeden yapılan işlerin olumsuz olduğu gibi. Düşünerek söylenen sözler, boş sözler değildir.
Yavuz hırsız ev sahibini bastırır.
Kimi insanlar, bir yandan toplumun benimsediği ahlâk dışı davranışlarda bulunurlar, bir yandan da kendilerini kınayan ve engel olmak isteyenleri sindirir, küstahlığını devam ettirirler. / “Hem suçlu, hem güçlü”, “Hem kel hem fodul” deyimleri aynı anlamı verirler.
“Dürüst olmaz kişinin işi bî-yar / Yalınız taş olur mu hiç divar.” (Güvahi)
Kör ölür badem gözlü olur, kel ölür sırma saçlı olur.
Bak! “Kel ölür sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur.”
'Her Firavunum bir Musa''sı çıkar.'
Her zalimin hakkından gelecek bir kurtarıcının çıkabileceğini anlatır.
Yılanın sevmediği ot, deliğinin ağzında biter.
Görmeye bile dayanılmayan şey pek yakında bulunur, anlamında söylenir.
İki gönül bir olunca samanlık seyran olur.
Birbirini seven kimselerin rahatsızlığa seve seve katlanabileceklerini, ayrıca rahatsız şeylerin pek rahat ve sevimli geldiğini anlatır.

Pages