Türkçe Deyimler Sözlüğü'nde ara

Mahkeme kadıya mülk değildir (olmaz).
Kimi insanların bir makama geçtiklerinde, bir daha ayrılmayacakmış gibi, kendilerini çok yükseklerde görmeleri ve buyruğundakilere eziyet etmeleri halinde söylenir.
Çiğnemeden yutulmaz.
En küçük bir iş bile emekle sağlanır.
Köpek ekmek veren (yediği) kapıyı tanır.
İyiliği bilmeli, değerbilir olmalıdır.
Isıracak it dişini göstermez.
Fenalık yapacak kimse önceden haber vermez, duyurmadan yapar.
“Kimselere varıp sırrın söyleme Dişini göstermez kapan demişler” (Refiki)
Baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzümü vermemiş.
Anne ve baba, çocuklarıyla ölümüne dek ilgilenir, yemez yedirirler. Ne var ki, sosyal ve ekonomik koşullar karşısında (yeni ev kuran ve sıkıntıya düşen) evlât, genellikle anne ve babasına aynı karşılığı göstermemekte, “bir salkım üzüm” verememektedir.
“Bab’ oğluna tutar bir bağ bağışlar Sonra üzüm vermez oğlan demişler.” (Refiki)
Görgülü kuşlar gördüğünü işler, görmedik kuşlar ne görsün ki ne işler?
Görgülü olmak, günlük hayatta çok önemlidir. Görgüsüz kimse hiçbir yerde sevimli görünemez.
Başını acemi berbere teslim eden, pamuğunu cebinden eksik etmez (etmesin).
Kişiler ve toplumlar yöneticileri yada çok önemli şeylerini emanet ettikleri kimseleri kendileri seçerler. Arzuladıkları durum olmazsa, kusur kendilerinin olur.
Hizmetçi kırar suç, hanım kırarsa kaza.
Bak: “Hanım kırarsa kaza, hizmetçi kırarsa suç.”
Çobanın gönlü olursa, tekeden süt sağar (yağ çıkarır).
Olmazı olur yapmak. Değişmez doğrular gibi görünen birçok şey zamanla değişmiştir. Kuvvetli istek, kesin karar ve insan emeği, olmazı olur yapmış; yeni yeni şeyler yaratmıştır, Halk edebiyatında adı geçen Ferhat, olmazı olur yapmanın efsanevi bir örneğidir.
“Buna kimi âdem-i imkân derler, / Olmaz olmaz deme, olmaz olmaz.” (Fatih) / “Rahat etmekse muradın çobanın gönlünü yap Çoban isterse eğer bir tekeden yağ çıkarır.” (Hamami Zade İhsan)
İşine hor bakan, boynuna torba takar.
İşini küçümseyen, sevmeyen kişi para kazanamaz, başkalarının eline bakar.

Pages